పోతన తెలుగు భాగవతము/అష్ఠమ స్కంధము/గజేంద్రుని దీనాలాపములు

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

గజేంద్రుని దీనాలాపములు

తెలుగు భాగవతము (మూస:పోతన తెలుగు భాగవతము/అష్ఠమ స్కంధము/)
రచయిత: పోతన


(తెభా-8-70-మ.)[మార్చు]

పృ థుశక్తిన్ గజ మా జలగ్రహముతోఁ బెక్కేండ్లు పోరాడి సం
శి థిలంబై తన లావు వైరిబలముం జింతించి మిథ్యామనో
మిం కేటికి? దీని గెల్వ సరి పోరం జాలరా దంచు స
వ్య మై యిట్లనుఁ బూర్వపుణ్యఫల దివ్యజ్ఞాన సంపత్తితోన్.

(తెభా-8-71-శా.)[మార్చు]

రూపంబున దీని గెల్తు? నిటమీఁ దేవేల్పుఁ జింతింతు? నె
వ్వా రిం జీరుదు? నెవ్వరడ్డ? మిఁక ని వ్వారిప్రచారోత్తమున్
వా రింపం దగువార లెవ్వ? రఖిలవ్యాపార పారాయణుల్
లే రే ? మ్రొక్కెద దిక్కుమాలిన మొఱాలింపం బ్రపుణ్యాత్మకుల్.

(తెభా-8-72-శా.)[మార్చు]

నా నానేకపయూథముల్ వనములోనం బెద్దకాలంబు స
న్మా నింపన్ దశలక్షకోటి కరిణీనాథుండనై యుండి మ
ద్ధా నాంభః పరిపుష్ట చందన లతాంచ్ఛాయలం దుండ లే
కీ నీరాశ నిటేల వచ్చితి? భయం బెట్లోకదే యీశ్వరా!

(తెభా-8-73-ఉ.)[మార్చు]

వ్వనిచే జనించు జగ; మెవ్వని లోపల నుండు లీనమై;
యె వ్వని యందు డిందుఁ; బరమేశ్వరుఁ డెవ్వఁడు; మూలకారణం
బె వ్వఁ ; డనాదిమధ్యలయుఁ డెవ్వఁడు; సర్వముఁ దానయైన వాఁ
డె వ్వఁడు; వాని నాత్మభవు నీశ్వరు నే శరణంబు వేడెదన్.

(తెభా-8-74-క.)[మార్చు]

పరి జగములు వెలి నిడి
యొ పరి లోపలికిఁ గొనుచు నుభయముఁ దానై
లార్థ సాక్షి యగు న
య్య లంకుని నాత్మమూలు ర్థిఁ దలంతున్.

(తెభా-8-75-క.)[మార్చు]

లో కంబులు లోకేశులు
లో స్థులుఁ దెగినఁ దుది నలోకం బగు పెం
జీ టి కవ్వల నెవ్వం
డే కాకృతి వెలుఁగు నతని నే సేవింతున్.

(తెభా-8-76-క.)[మార్చు]

ర్తకుని భంగిఁ బెక్కగు
మూ ర్తులతో నెవ్వఁ డాడు? మునులు దివిజులుం
గీ ర్తింప నేర? రెవ్వని
ర్తన మొరు లెఱుఁగ? రట్టివాని నుతింతున్.

(తెభా-8-77-ఆ.)[మార్చు]

ముక్తసంగులైన మునులు దిదృక్షులు
ర్వభూత హితులు సాధుచిత్తు
సదృశవ్రతాఢ్యులై కొల్తు రెవ్వని
దివ్యపదము వాఁడు దిక్కు నాకు.

(తెభా-8-78-సీ.)[మార్చు]

వము దోషంబు రూపంబుఁ గర్మంబు నా;
హ్వయమును గుణము లెవ్వనికి లేక
గములఁ గలిగించు మయించు కొఱకునై;
నిజమాయ నెవ్వఁ డిన్నియునుఁ దాల్చు
నా పరేశునకు ననంతశక్తికి బ్రహ్మ;
కిద్ధరూపికి రూపహీనునకునుఁ
జిత్రచారునికి సాక్షికి నాత్మరుచికినిఁ;
రమాత్మునకుఁ బరబ్రహ్మమునకు

(తెభా-8-78.1-ఆ.)[మార్చు]

మాటలను నెఱుకల నములఁ జేరంగఁ
గాని శుచికి సత్త్వమ్యుఁ డగుచు
నిపుణుఁ డైనవాని నిష్కర్మతకు మెచ్చు
వాని కే నొనర్తు వందనములు.

(తెభా-8-79-సీ.)[మార్చు]

శాంతున కపవర్గ సౌఖ్య సంవేదికి;
నిర్వాణ భర్తకు నిర్విశేషు
కు; ఘోరునకు గూఢుకు గుణధర్మికి;
సౌమ్యున కధిక విజ్ఞాన మయున
ఖిలేంద్రియద్రష్ట ధ్యక్షునకు బహు;
క్షేత్రజ్ఞునకు దయాసింధుమతికి
మూలప్రకృతి కాత్మ మూలున కఖిలేంద్రి;
జ్ఞాపకునకు దుఃఖాంత కృతికి

(తెభా-8-79.1-ఆ.)[మార్చు]

నెఱి నసత్య మనెడి నీడతో వెలుఁగుచు
నుండు నెక్కటికి మహోత్తరునకు
నిఖిల కారణునకు నిష్కారణునకు న
స్కరింతు నన్ను నుచు కొఱకు.

(తెభా-8-80-క.)[మార్చు]

యో గాగ్ని దగ్దకర్ములు
యో గీశ్వరు లే మహాత్ము నొం డెఱుఁగక స
ద్యో విభాసిత మనముల
బా గుగ వీక్షింతు రట్టి రము భజింతున్.

(తెభా-8-81-సీ.)[మార్చు]

ర్వాగమామ్నాయ లధికి నపవర్గ;
యునికి నుత్తమ మందిరునకు
కలగుణారణిచ్ఛన్న బోధాగ్నికిఁ;
నయంత రాజిల్లు న్యమతికి
గుణలయోద్దీపిత గురు మానసునకు సం;
ర్తితకర్మనిర్వర్తితునకు
దిశ లేని నా బోఁటి పశువుల పాపంబు;
డఁచువానికి సమస్తాంతరాత్ముఁ

(తెభా-8-81.1-ఆ.)[మార్చు]

డై వెలుంగువాని చ్ఛిన్నునకు భగ
వంతునకుఁ దనూజ శు నివేశ
దారసక్తు లయినవారి కందఁగరాని
వాని కాచరింతు వందనములు.

(తెభా-8-82-వ.)[మార్చు]

మఱియును.

(తెభా-8-83-సీ.)[మార్చు]

రధర్మకామార్థ ర్జితకాములై;
విబుధు లెవ్వాని సేవించి యిష్ట
తిఁ బొందుదురు? చేరి కాంక్షించువారి క;
వ్యయ దేహ మిచ్చు నెవ్వాడు కరుణ?
ముక్తాత్ము లెవ్వని మునుకొని చింతింతు? ;
రానందవార్ధి మగ్నాంతరంగు
లేకాంతు లెవ్వని నేమియుఁ గోరక;
ద్రచరిత్రంబుఁ బాడుచుందు?

(తెభా-8-83.1-ఆ.)[మార్చు]

రా మహేశు నాద్యు వ్యక్తు నధ్యాత్మ
యోగగమ్యుఁ బూర్ణు నున్నతాత్ము
బ్రహ్మమయిన వానిఁ రుని నతీంద్రియు
నీశు స్థూలు సూక్ష్ము నే భజింతు.

(తెభా-8-84-వ.)[మార్చు]

అని మఱియు నిట్లని వితర్కించె.

(తెభా-8-85-సీ.)[మార్చు]

పావకుండర్చుల భానుండు దీప్తుల;
నెబ్భంగి నిగిడింతు రెట్ల డంతు
రా క్రియ నాత్మకరావళిచేత బ్ర;
హ్మాదుల వేల్పుల ఖిలజంతు
ణముల జగముల న నామ రూప భే;
ములతో మెఱయించి గ నడంచు
నెవ్వఁడు మనము బుద్ధీంద్రియంబులుఁ దాన;
యై గుణ సంప్రవాహంబు నెఱపు

(తెభా-8-85.1-తే.)[మార్చు]

స్త్రీ నపుంసక పురుష మూర్తియునుఁ గాక
తిర్య గమర నరాది మూర్తియునుఁ గాక
ర్మ గుణ భేద స దసత్ప్రకాశిఁ గాక
వెనుక నన్నియుఁ దా నగు విభుఁ దలంతు.

(తెభా-8-86-క.)[మార్చు]

లఁ డందురు దీనుల యెడఁ
లఁ డందురు పరమయోగి ణముల పాలం
లఁ డందు రన్నిదిశలను
లఁడు కలం డనెడి వాఁడు లఁడో లేఁడో?

(తెభా-8-87-సీ.)[మార్చు]

లుగఁడే నాపాలిలిమి సందేహింపఁ;
లిమిలేములు లేకఁ లుగువాఁడు?
నా కడ్డపడ రాఁడె లి నసాధువులచేఁ;
డిన సాధుల కడ్డడెడువాఁడు?
చూడఁడే నా పాటుఁ జూపులఁ జూడకఁ;
జూచువారలఁ గృపఁ జూచువాఁడు?
లీలతో నా మొఱాలింపఁడే మొఱఁగుల;
మొఱ లెఱుంగుచుఁ దన్ను మొఱగువాఁడు?

(తెభా-8-87.1-తే.)[మార్చు]

ఖిల రూపముల్ దనరూప మైనవాఁడు
దిమధ్యాంతములు లేక డరువాఁడు
క్తజనముల దీనుల పాలివాఁడు
వినఁడె? చూడఁడె? తలఁపడె? వేగ రాఁడె?

(తెభా-8-88-క.)[మార్చు]

వి శ్వకరు విశ్వదూరుని
వి శ్వాత్ముని విశ్వవేద్యు విశ్వు నవిశ్వున్
శా శ్వతు నజు బ్రహ్మప్రభు
నీ శ్వరునిం బరమపురుషు నే భజియింతున్.

(తెభా-8-89-వ.)[మార్చు]

అని పలికి తన మనంబున నగ్గజేంద్రుం డీశ్వర సన్నిధానంబు కల్పించుకొని యిట్లనియె.

(తెభా-8-90-శా.)[మార్చు]

లా వొక్కింతయు లేదు; ధైర్యము విలోలంబయ్యె; బ్రాణంబులున్
ఠా వుల్ దప్పెను; మూర్ఛ వచ్ఛెఁ; దనువున్ స్సెన్; శ్రమంబయ్యెడిన్;
నీ వే తప్ప నితఃపరం బెఱుఁగ; మన్నింపందగున్ దీనునిన్;
రా వే! యీశ్వర! కావవే వరద! సంక్షింపు భద్రాత్మకా!

(తెభా-8-91-క.)[మార్చు]

వి ను దఁట జీవుల మాటలు
ను దఁట చనరానిచోట్ల రణార్థుల కో
ను దఁట పిలిచిన సర్వముఁ
ను దఁట సందేహ మయ్యెఁ రుణావార్ధీ!

(తెభా-8-92-ఉ.)[మార్చు]

ఓ! మలాప్త! యో! వరద! యో! ప్రతిపక్షవిపక్షదూర! కు
య్యో! వియోగివంద్య! సుగుణోత్తమ! యో! శరణాగతామరా
నో హ! యో! మునీశ్వర మనోహర! యో! విమలప్రభావ! రా
వే రుణింపవే తలఁపవే శరణార్థిని నన్నుగావవే.

(తెభా-8-93-వ.)[మార్చు]

అని పలికి మఱియు నరక్షిత రక్షకుండైన యీశ్వరుం డాపన్నుఁడైన నన్నుఁ గాచుఁ గాక యని నింగి నిక్కి చూచుచు నిట్టూర్పులు నిగడించుచు బయ లాలకించుచు నగ్గజేంద్రుండు మొఱచేయుచున్న సమయంబున.
21-05-2016: :
గణనాధ్యాయి 17:12, 16 సెప్టెంబరు 2016 (UTC)