పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము)/షోడశసహస్ర స్త్రీ సంగతంబు

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

షోడశసహస్ర స్త్రీ సంగతంబు

తెలుగు భాగవతము (పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము)/షోడశసహస్ర స్త్రీ సంగతంబు)
రచయిత: పోతన


(తెభా-10.2-612-వ.)[మార్చు]

అని యభ్యర్థించి యద్దేవునివలనం బ్రసన్నత వడసి, తన్మందిరంబు వెడలి మునివరుం డమ్మహాత్ముని యోగమాయాప్రభావంబు దెలియంగోరి, వేఱొక చంద్రబింబాననాగేహంబునకుం జని యందు నెత్తమాడుచున్న పురుషోత్తము నుద్ధవ యుతుం గని యద్భుతంబు నొందుచు నతనిచేత సత్కృతుండై యచ్చోట వాసి చని.

(తెభా-10.2-613-క.)[మార్చు]

ము నివరుఁడు కాంచె నొండొక
జాయతనేత్ర నిజనివాసంబున నం
యుతు జిష్ణు సహిష్ణున్
వి నుతగుణాలంకరిష్ణు విష్ణుం గృష్ణున్.

(తెభా-10.2-614-క.)[మార్చు]

నా దుఁ డట చని కనె నొక
వా రిజముఖియింట నున్నవాని మురారిన్
హా రిన్ దానవకుల సం
హా రిం గమలామనోవిహారిన్ శౌరిన్.

(తెభా-10.2-615-వ.)[మార్చు]

ఇట్లు కనుంగొనుచుం జనుచుండ నొక్కయెడ నమ్మునీంద్రునకు ముకుందుండు ప్రత్యుత్థానంబు చేసి “మునీంద్రా! సంపూర్ణకాము లయిన మిమ్ము నపూర్ణకాములమైన మేమేమిటఁ బరితృప్తి నొందఁ జేయంగలవారము? భవదీయదర్శనంబున నిఖిలశోభనంబుల నందెద” మని ప్రియపూర్వకంబుగాఁ బలికిన నా నందనందను మాటలకు నానంద కందళిత హృదయారవిందుండును, మందస్మిత సుందర వదనారవిందుండును నగుచు నారదుండు వెండియుఁ జనిచని.

(తెభా-10.2-616-క.)[మార్చు]

ఘాత్ముఁడు గనుఁగొనె నొక
' నితామణిమందిరమున నకేళీ సం
నితానందుని ననిమిష
'వి మితచరణారుణారవిందు ముకుందున్.

(తెభా-10.2-617-క.)[మార్చు]

మేష్ఠిసుతుఁడు గనె నొక
' రుణీభవనంబు నందుఁ ను దాన మనోం
బు రుహమునఁ దలఁచుచుండెడి
' కాసురదమనశూరు నందకుమారున్.

(తెభా-10.2-618-వ.)[మార్చు]

మఱియుం జనిచని.

(తెభా-10.2-619-సీ.)[మార్చు]

'కచోట నుచితసంధ్యోపాపనాసక్తు;
'నొకచోటఁ బౌరాణికోక్తికలితు
'నొకచోటఁ బంచయజ్ఞోచితకర్ముని;
'నొకచోట నమృతోపయోగలోలు
'నొకచోట మజ్జనోద్యోగానుషక్తుని;
'నొకచోట దివ్యభూషోజ్జ్వలాంగు
'నొకచోట ధేనుదానోత్కలితాత్ముని;
'నొకచోట నిజసుతప్రకరయుక్తు

(తెభా-10.2-619.1-తే.)[మార్చు]

'నొక్క చోటను సంగీతయుక్త చిత్తు
'నొక్కచోటను జలకేళియుతవిహారు
'నొక్కచోటను సన్మంచకోపయుక్తు
'నొక్కచోటను బలభద్రయుక్తచరితు.

(తెభా-10.2-620-వ.)[మార్చు]

మఱియును.

(తెభా-10.2-621-సీ.)[మార్చు]

'సకలార్థసంవేది యొక యింటిలోపలఁ;
'జెలితోడ ముచ్చటల్‌ సెప్పుచుండు
'విపులయశోనిధి వేఱొక యింటిలో;
'రసిజాననఁ గూడి రస మాడుఁ
'బుండరీకదళాక్షుఁ డొండొక యింటిలోఁ;
'రుణికి హారవల్లరులు గ్రుచ్చుఁ
'రుణాపయోనిధి ఱియొక యింటిలోఁ;
'జెలిఁ గూడి విడియము సేయుచుండు

(తెభా-10.2-621.1-ఆ.)[మార్చు]

'వికచకమలనయనుఁ డొకయింటిలో నవ్వు
'బ్రవిమలాత్ముఁ డొకటఁ బాడుచుండు
'యోగిజనవిధేయుఁ డొకయింట సుఖగోష్ఠి
'సలుపు ననఘుఁ డొకటఁ జెలఁగుచుండు.

(తెభా-10.2-622-వ.)[మార్చు]

ఇట్లు సూచుచుం జనిచని.

(తెభా-10.2-623-క.)[మార్చు]

తురానననందనుఁ డం
'చి మతిఁ జని కాంచె నొక్క చెలిగేహమునం
గ్ర తుకర్మాచరణుని నా
'శ్రి భయహరణున్ సురేంద్రసేవితచరణున్.

(తెభా-10.2-624-క.)[మార్చు]

వృ త్రారినుతునిఁ బరమ ప
'వి త్రుని నారదుఁడు గాంచె వేఱొక యింటం
బు త్రక పౌత్త్రక దుహితృ క
' త్రసమేతుని ననంతు క్షణవంతున్.

(తెభా-10.2-625-క.)[మార్చు]

సుం రమగు నొక సుందరి
'మం దిరమునఁ బద్మభవకుమారుఁడు గాంచెన్
నం దితనందున్ సుజనా
'నం దున్ గోవిందు నతసనందు ముకుందున్.

(తెభా-10.2-626-క.)[మార్చు]

జభవసుతుఁడు గనె నొక
' లినాక్షినివాసమందు తభద్రేభున్
దాభున్ గతలోభు
'న్న కాళిజితద్విరేఫు నంబుజనాభున్.

(తెభా-10.2-627-మ.)[మార్చు]

' యింటం గజవాజిరోహకుఁడునై యొక్కింట భుంజానుఁడై
' లాత్ముండు పరుండు షోడశసహస్రస్త్రీనివాసంబులం
'దొ బోటింటను దప్పకుండ నిజమాయోత్సాహుఁడై యుండ న
'య్య లంకున్వరదున్ మహాపురుషు బ్రహ్మణ్యున్నతాబ్జాసనున్

(తెభా-10.2-628-క.)[మార్చు]

స్తోకచరితు నమిత స
' స్త సుధాహారు వేదస్త కతల వి
న్య స్త పదాంబుజయుగళు న
'పా స్తశ్రితనిఖిలపాపుఁ రము ననంతున్.

(తెభా-10.2-629-ఆ.)[మార్చు]

'రమభాగవతుఁడు రమేష్ఠితనయుండు
'నుజలీలఁ జెంది హితసౌఖ్య
'చిత్తుఁడైన యా హృషీకేశు యోగమా
'యాప్రభావమునకు నాత్మ నలరి.

(తెభా-10.2-630-క.)[మార్చు]

మా యురె? హరిహరి! వరద! య
'మే గుణా! యనుచు నాత్మ మెచ్చి మునీంద్రుం
డా దునాయకు సుజన వి
'ధే యుని కిట్లనియె దేవ! త్రిజగములందున్.

(తెభా-10.2-631-క.)[మార్చు]

నీ మాయఁ దెలియువారలె
'తా రసాసన సురేంద్ర తాపసు లైనన్
ధీ మంతులు నీ భక్తిసు
'ధా మాధుర్యమునఁ బొదలు న్యులు దక్కన్.

(తెభా-10.2-632-క.)[మార్చు]

ని హర్షించుచు నిఁక నేఁ
' నివినియెద నిఖిలలోకపావనమును స
జ్జ హితము నైన నీ కీ
'ర్త మఖిలజగంబులందుఁ గ నెఱిఁగింతున్.

(తెభా-10.2-633-క.)[మార్చు]

ని తద్వచనసుధాసే
' మున ముది తాత్ముఁ డగుచు సంయమి చిత్తం
బు నఁ దన్మూర్తిం దగ నిడు
'కొ ని చనియెను హరినుతైకకోవిదుఁ డగుచున్.

(తెభా-10.2-634-క.)[మార్చు]

గిది లోకహితమతి
'నా రమేశ్వరుఁడు మానవాకృతిఁ ద్రిజగ
ద్దీ పితచారిత్రుఁడు బహు
'రూ ములం బొందె సుందరుల నరనాథా!

(తెభా-10.2-635-చ.)[మార్చు]

' ని హరి యిట్లు షోడశసస్రవధూమణులం బ్రియంబునన్
' సిజకేళిఁ దేల్చిన యమానుషలీల సమగ్రభక్తితో
'వి నినఁ బఠించినం గలుగు విష్ణుపదాంబుజభక్తియున్ మహా
' పశు పుత్త్ర మిత్ర వనితాముఖ సౌఖ్యములున్ నరేశ్వరా!

(తెభా-10.2-636-వ.)[మార్చు]

అని చెప్పి యప్పారాశర్యనందనుం డభిమన్యునందను కిట్లనియె; “నా నిశావసానంబునఁ బద్మబాంధవాగమనంబును గమలినీ లోకంబునకు మునుకలుగ నెఱింగించు చందంబునం గలహంస సారస రథాంగ ముఖ జలవిహంగంబుల రవంబులు సెలంగ నరుణోదయంబున మంగళపాఠకసంగీత మృదుమధుర గాన నినదంబును లలితమృదంగ వీణా వేణు నినాదంబును, యేతేర మేలుకని తనచిత్తంబునఁ జిదానందమయుం బరమాత్ము నవ్యయు నవికారు నద్వితీయు నజితు ననంతు నచ్యుతు నమేయు నాఢ్యు నాద్యంతవిహీనుఁ బరమబ్రహ్మంబునైన తన్నుందా నొక్కింత చింతించి యనంతరంబ విరోధి రాజన్య నయన కల్హారంబులు ముకుళింప భక్తజననయనకమలంబులు వికసింప నిరస్త నిఖిల దోషాంధకారుం డైన గోవిందుండు మొగిచిన లోచనసరోజంబులు వికసింపఁ జేయుచుఁ దల్పంబు డిగ్గి చనుదెంచి యంత.

(తెభా-10.2-637-సీ.)[మార్చు]

'లయజకర్పూరహితవాసితహేమ;
'లశోదకంబుల లకమాడి
'నవ్యలసన్మృదు దివ్యవస్త్రంబులు;
'లనొప్ప రింగులువాఱఁ గట్టి
'కరకుండల హార మంజీర కేయూర;
'లయాది భూషణాలులు దాల్చి
'నసార కస్తూరికా హరిచందన;
'మిళితపంకము మేన నలర నలఁది

(తెభా-10.2-637.1-తే.)[మార్చు]

'హితసౌరభ నవకుసుములు దుఱిమి
'పొసఁగ రూపైన శృంగారరస మనంగ
'మూర్తిఁ గైకొన్న కరుణాసముద్ర మనఁగ
'మణ నొప్పుచు లలితదర్పణము చూచి.

(తెభా-10.2-638-తే.)[మార్చు]

'డఁగి సారథి తెచ్చిన నకరథము
'సాత్యకి హిత ప్రియోద్ధవ హితుఁ డగుచు
'నెక్కి నిజకాంతిఁ దిక్కులఁ బిక్కటిల్లఁ
'బూర్వగిరిఁ దోఁచు భానునిఁ బోలి వెలిఁగె.

(తెభా-10.2-639-సీ.)[మార్చు]

'భినవ నిజమూర్తి యంతఃపురాంగనా;
'యనాబ్జములకు నానంద మొసఁగ
'లలిత ముఖచంద్ర చంద్రికాతతి పౌర;
'నచకోరముల కుత్సవము సేయ
'హనీయకాంచనణిమయ భూషణ;
'దీప్తులు దిక్కులఁ దేజరిల్ల
'ల్ల నల్లన వచ్చి రదంబు వెస డిగ్గి;
'ల కులిశాంకుశ లజ కలశ

(తెభా-10.2-639.1-తే.)[మార్చు]

'లితరేఖలు ధరణి నలంకరింప
'నుద్ధవుని కరతల మూని యొయ్య నడచి
'హితగతి దేవతాసభాధ్యమునను
'రుచిర సింహాసనమునఁ గూర్చుండె నెలమి.

(తెభా-10.2-640-చ.)[మార్చు]

' తి విభవంబునం దనరి యాత్మతనుద్యుతి తేజరిల్లఁగా
'హి తులుపురోహితుల్వసుమతీశులుమిత్రులుబాంధవుల్‌బుధుల్‌
'సు తులునుమాగధుల్కవులుసూతులు మంత్రులుభృత్యులున్శుభ
'స్థి తిఁ గొలువంగఁ నొప్పె నుడుసేవితుఁ డైన సుధాంశుఁడో యనన్.

(తెభా-10.2-641-క.)[మార్చు]

రుణార్ధ్రదృష్టిఁ బ్రజలం
' రిరక్షించుచు వివేకభావకళా చా
తు రి మెఱసి యిష్టగోష్ఠిం
' మానందమున రాజ్యభారకుఁ డగుచున్.

21-05-2016: :
గణనాధ్యాయి 11:06, 12 డిసెంబరు 2016 (UTC)