పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము)/యదు సాల్వ యుద్ధంబు

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

యదు సాల్వ యుద్ధంబు

తెలుగు భాగవతము (పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము)/యదు సాల్వ యుద్ధంబు)
రచయిత: పోతన


(తెభా-10.2-846-వ.)[మార్చు]

చని యా గోవిందనందన స్యందనంబుం బలసందోహంబునుం దలకడచి, యదు సైన్యంబులు సాల్వబలంబులతోడం దార్కొని బెరయునప్పుడు దేవదానవ సంకులసమర విధంబునం దుములం బయ్యె; నయ్యెడ.

(తెభా-10.2-847-మ.)[మార్చు]

వి తజ్యాచయ టంకృతుల్‌ మదజలావిర్భూతశుండాల ఘీం
కృ తు లుద్యద్భటహుంకృతుల్‌ మహితభేరీభాంకృతుల్‌ భీషణో
ద్ధ నిస్సాణధణంకృతుల్‌ ప్రకటయోవ్రాతసాహంకృతుల్‌
కు లంబున్ దివి నిండ మ్రోసె రిపుసంక్షోభంబుగా భూవరా!

(తెభా-10.2-848-మ.)[మార్చు]

రిరింఖారథనేమి సద్భటపదవ్యాఘట్టనోద్ధూత దు
స్త ధూళీపటలప్రభూత నిబిడధ్వాంతప్రవిధ్వంస కృ
త్క శాతాసి గదాది హేతిరుచు లాకాశంబు నిండన్ వియ
చ్చ దృక్కుల్‌ మిఱుమిట్లు గొల్ప సమరోత్సాహంబు సంధిల్లఁగన్.

(తెభా-10.2-849-చ.)[మార్చు]

కొని సైనికుల్‌ గవిసి తార్కొని పేర్కొని పాసి డాసి యం
కి లి గొనకెమ్ములమ్ములఁ బగిల్చి నొగిల్చితరేతరుల్‌ తలల్‌
లియఁగ మొత్తి యొత్తి నయనంబులు నిప్పులు రాల లీల నౌఁ
లు లలాటముల్‌ ఘనగదాహతి నొంచి కలంచి పోరఁగన్.

(తెభా-10.2-850-వ.)[మార్చు]

అయ్యవరరంబునం బ్రద్ముమ్నుండు గనుంగొని.

(తెభా-10.2-851-మ.)[మార్చు]

యంబుం గలుషించి సౌభపతి మాయాకోట్లు చంచచ్ఛరా
నిర్ముక్త నిశాత దివ్యమహితాస్త్రశ్రేణిచేఁ దత్‌క్షణం
బు లీలాగతి నభ్రగుల్‌ మనములన్ భూషింప మాయించె న
వ్వ జాతాప్తుఁడు భూరి సంతమసమున్ వారించు చందంబునన్

(తెభా-10.2-852-వ.)[మార్చు]

మఱియును.

(తెభా-10.2-853-చ.)[మార్చు]

తిరథికోత్తముం డన నుదంచితకాంచనపుంఖ పంచ విం
తివిశిఖంబులన్నతని సైనికపాలుని నొంచి యుగ్రుఁడై
శతకోటికోటినిభసాయకముల్‌ పరఁగించి సాల్వభూ
తి కకుదంబు నొంచి లయభైరవుకైవడిఁ బేర్చి వెండియున్.

(తెభా-10.2-854-చ.)[మార్చు]

దిపది యమ్ములన్ మనుజపాలవరేణ్యుల నొంచి రోషముం
దురఁగ మూఁడుమూఁడు శితకాండములన్ రథదంతివాజులం
దియఁగ నేసి యొక్కొక నిశాతశరంబున సైనికావలిన్
ము లడించి యిట్లతఁ డమానుషలీలఁ బరాక్రమించినన్.

(తెభా-10.2-855-క.)[మార్చు]

దు ర్మానవహరు నద్భుత
ర్మమునకు నుభయ సైనిప్రకరంబుల్‌
ని ర్మలమతి నుతియించిరి
ర్మాచలధైర్యు విగతయుఁ బ్రద్యుమ్నున్.

(తెభా-10.2-856-వ.)[మార్చు]

అయ్యవసరంబున.

(తెభా-10.2-857-ఉ.)[మార్చు]

సాం బుని సాల్వభూవిభుఁడు సాయకజాలము లేసి నొంచినన్
జాం వతీతనూభవుఁడు చాపము సజ్యము సేసి డాసి సా
ల్వుం దియేను తూపుల నవోన్నతవక్షము గాఁడనేసి శా
తాం కవింశతిన్నతని సౌభక మల్లలనాడ నేసినన్.

(తెభా-10.2-858-చ.)[మార్చు]

దుఁడు మహోగ్రవృత్తి నిజకార్ముక నిర్గతవిస్ఫురద్విధుం
తు వదనాభబాణవితతుల్‌ పరఁగించి విరోధిమస్తముల్‌
గు దులుగ గ్రుచ్చియెత్తుచు నకుంఠిత విక్రమకేళిలోలుఁడై
ల సురల్‌ నుతింప రథిత్తముఁ డొప్పె నరేంద్రచంద్రమా!

(తెభా-10.2-859-ఉ.)[మార్చు]

'సా త్యకి చండరోషమున సాల్వమహీవరు భూరిసౌభ సాం
' త్య చతుర్విధోగ్రబలగాఢతమఃపటలంబు భాసురా
'ది త్యమయూఖపుంజరుచితీవ్రశరంబులఁ జూపి సైనిక
'స్తు త్యపరాక్రమప్రకటదోర్బలుఁడై విలసిల్లె భూవరా!

(తెభా-10.2-860-ఉత్సా.)[మార్చు]

'భా నువిందుఁ డుద్ధతిన్ విక్షపక్షసైన్య దు
'ర్మా కాననానలోపమాన చండ కాండ సం
'తా మూన నేసి చూర్ణితంబు చేసెఁ జాప వి
'ద్యా నిరూఢి దేవతావితాన మిచ్చ మెచ్చఁగాన్.

(తెభా-10.2-861-ఉత్సా.)[మార్చు]

'చా రుదేష్ణుఁ డాగ్రహించి త్రుభీషణోగ్ర దో
'స్సా దర్ప మేర్పడన్ నిశాత బాణకోటిచే
'దా రుణప్రతాప సాల్వదండనాథమండలిన్
'మా రి రేఁగినట్లు పిల్కుమార్చి పేర్చి యార్చినన్.

(తెభా-10.2-862-క.)[మార్చు]

శు కుఁ డా యోధన విజయో
'త్సు మతి బాహాబలంబు సొప్పడ విశిఖ
ప్ర రంబులఁ దను శౌర్యా
'ధి కుఁ డన విద్వేషిబలతతిం బరిమార్చెన్.

(తెభా-10.2-863-ఉ.)[మార్చు]

'సా ణుఁ డేపుమైఁ గదిసి శాత్రవవీరులు సంచలింప దో
'స్సా మెలర్పఁ గుంత శర క్తి గదా క్షురికాది హేతులన్
'వా క వాజి దంతి రథర్గములం దునుమాడి కాల్వురన్
'వీ ముతోడఁ బంపె జమువీటికిఁ గాఁపుర ముగ్రమూర్తియై.

(తెభా-10.2-864-క.)[మార్చు]

క్రూరుఁడు దదనుజులు న
' క్రపరాక్రమము మెఱసి వైరుల బాహా
వి క్రమమున వధియించిరి
' క్రప్రాసాది వివిధ సాధనములచేన్.

(తెభా-10.2-865-మ.)[మార్చు]

'కృ వర్మక్షితినాయకుండు విశిఖశ్రేణిం బ్రమత్తార్యధి
'శ్రి వర్మంబులఁ జించి మేనుల శతచ్ఛిద్రంబులం జేయ న
'ద్భు కర్మం బని సైనికుల్‌ వొగడ శత్రుల్‌ దూలుచో సంగర
'క్షి తిధర్మంబుఁ దలంచి కాచె రథికశ్రేష్ఠుండు భూమీశ్వరా!

(తెభా-10.2-866-వ.)[మార్చు]

అయ్యవసరంబున సాల్వుండు గోపోద్దీపితమానసుండై యుండ మాయావిడంబకంబైన సౌభకం బప్పుడు.

(తెభా-10.2-867-సీ.)[మార్చు]

'కమాటు నభమునఁ బ్రకటంబుగాఁ దోఁచు;
'నొకమాటు ధరణిపై నొయ్య నిలుచు
'నొకమాటు శైలమస్తకమున వర్తించు;
'నొకపరిఁ జరియించు నుదధినడుమ
'నొక్క తోయంబున నొక్కటియై యుండు;
'నొక్కెడఁ గనుఁగొనఁ బెక్కు లగును
'నొకమాటు సాల్వసంయుక్తమై పొడసూపు;
'నొక తోయ మన్నియు నుడిగి తోఁచు

(తెభా-10.2-867.1-ఆ.)[మార్చు]

'నొక్కతేప కొఱవి యుడుగక త్రిప్పిన
'తి మహోగ్రవృత్తిఁ గానవచ్చు
'ఱియుఁ బెక్కుగతుల రివరుల్‌ గలఁగంగఁ
'దిరిగె సౌభకంబు ధీవరేణ్య!

(తెభా-10.2-868-వ.)[మార్చు]

ఇవ్విధంబున సౌభకంబు వర్తించుటం జేసి యదుసైన్యంబులచే దైన్యంబు నొందిన నిజసైన్యంబుల మరలం బురికొల్పి సాల్వుం డప్పుడు.

(తెభా-10.2-869-క.)[మార్చు]

స్ఫు దనలాభశరంబులు
'పొ రిఁబొరి బుంఖానుపుంఖములుగా నేయం
దె లియు మరలియు మురిసియు
'వి రిసియుఁ బిఱుతివక పోరె వెస యదుబలముల్‌.

(తెభా-10.2-870-క.)[మార్చు]

య్యెడ మానము వదలక
' య్యక మగపాడితో దృఢంబుగఁ బోరన్
య్య మెఱుంగును? నెక్కటి
' య్యం బపుడయ్యెఁ బేరుల యోధులకున్.

(తెభా-10.2-871-క.)[మార్చు]

ము ను ప్రద్యుమ్నకుమారుని
' నిశితాస్త్రములచేతఁ డు నొచ్చిన సా
ల్వు ని మంతిరి ద్యుమనాముఁడు
'సు నిశిత గదచే నమర్చి సుమహితశక్తిన్.

(తెభా-10.2-872-చ.)[మార్చు]

'వె వును లావుఁ జేవయును వీరముఁ బీరము గల్గి డాసి యా
' సిజనాభనందను విశాలభుజాంతరముం బగిల్చినన్
'వి విరవోయి మేను నిడువెండ్రుక వెట్టఁగఁ జేతిఁ సాధనో
'త్క ములు దేరిపై వదలి న్నులుమూయుచు మూర్ఛనొందినన్

(తెభా-10.2-873-ఆ.)[మార్చు]

'మరధర్మ వేది మధిక నయవాది
'దారుకుని సుతుండు ధైర్యయుతుఁడు
'థముఁ దోలికొనుచు ణభూమి వెడలి వే
'నియె మూర్ఛదేఱి శంబరారి.

(తెభా-10.2-874-ఉ.)[మార్చు]

'సా రిథిఁ జూచి యిట్లనియె శాత్రవవీరులు సూచి నవ్వఁగాఁ
'దే రు రణక్షితిన్ వెడలఁ దెచ్చితి తెచ్చితి దుర్యశంబు పం
'కే రుహనాభుఁడున్ హలియు గేలికొనన్ యదువంశసంభవుల్‌
'బీ ము దప్పి యిప్పగిదిఁ బెల్కుఱి పోవుదురే రణంబునన్.

(తెభా-10.2-875-వ.)[మార్చు]

అనిన నతం డతని కిట్లనియె.

(తెభా-10.2-876-క.)[మార్చు]

థి రిపుచే నొచ్చిన సా
' థియును, సారథియు నొవ్వ థియును గావం
బృ థుసమర ధర్మ; మిఁక న
'వ్య చిత్తుఁ డవగుచుఁ గడఁగు వైరుల గెలువన్.

(తెభా-10.2-877-వ.)[మార్చు]

అనిన విని.

(తెభా-10.2-878-ఉ.)[మార్చు]

'సం చితభూరిబాహుబల శౌర్యుఁడు సారథిమాట కాత్మ మో
'దిం చి యుదాత్తకాండ రుచిదీపితచాపముఁ దాల్చి మౌర్వి సా
'రిం చి గుణధ్వనిన్ బృహదరిప్రకరంబుల భీతి ముంచి తో
'లిం చె రథంబు మేదిని చలింపఁగ నా ద్యుముమీఁద నేర్పునన్.

(తెభా-10.2-879-వ.)[మార్చు]

అట్లు డగ్గఱి.

(తెభా-10.2-880-చ.)[మార్చు]

' రితను వష్ట బాణముల నాగ్రహవృత్తిఁ బగిల్చి నాల్గిటం
'దు గములన్ వధించి యొక తూపున సారథిఁ ద్రుంచి రెంటని
'ష్ఠు తర కేతుచాపములు చూర్ణముచేసి యొకమ్మునన్ భయం
' ముగఁ ద్రుంచె నా ద్యుమునికంఠ మకుంఠిత విక్రమోద్ధతిన్.

(తెభా-10.2-881-మ.)[మార్చు]

' ని సాంబప్రముఖాది యోధవరు లుత్కంఠాత్ములై మీన కే
' ను నగ్గించి సువర్ణపుంఖ నిశితాస్త్రశ్రేణి సంధించి సా
'ల్వు ని సైన్యావలి మస్తముల్‌ వెరవు లావున్ మీఱఁగా నొక్క యె
'త్తు వేత్రుంచిరి తాటిపండ్లు ధరఁ దోడ్తో రాల్చు చందంబునన్.

(తెభా-10.2-882-వ.)[మార్చు]

అట్టి యెడ.

(తెభా-10.2-883-స్రగ్ద.)[మార్చు]

'కూ లున్ గుఱ్ఱంబులేనుంగులు ధరఁగె; డయుంగుప్పలై; నుగ్గునూచై
'వ్రా లున్దేరుల్‌ హతంబై డిఁబడుసు; భటవ్రాతముల్‌; శోణితంబుల్‌
'గ్రో లున్ , మాంసంబునంజుంగొఱకు, నెము; కలన్గుంపులైసోలుచున్బే
'తా క్రవ్యాదభూతోత్కరములు, జ; తలై తాళముల్‌ దట్టి యాడున్.

(తెభా-10.2-884-వ.)[మార్చు]

మఱియు నొక్కయెడ.

(తెభా-10.2-885-సీ.)[మార్చు]

'ఖండిత శుండాల గండముల్‌ నక్రముల్‌;
'భూరితుండంబులు భుజగ సమితి;
'దతలంబులు గచ్ఛపంబులు; దంతముల్‌;
'శుక్తులు; గుంభనిర్ముక్త మౌక్తి
'ములు రత్నములు; వాములు జలూకముల్‌;
'మెడలు భేకంబులు; మెదడు రొంపి;
'ప్రేవులు పవడంపుఁ దీవెలు; నరములు;
'నాఁచు; మజ్జంబు ఫేనంబు; లస్థి

(తెభా-10.2-885.1-ఆ.)[మార్చు]

'సైకతములు; రక్తయము తోయంబులు;
'నొరగు నెడల నొరలు మొఱలు ఘన త
'రంగరవముగా మతంగజాయోధన
'స్థలము జలధిఁ బోల్పఁ గె నరేంద్ర!

(తెభా-10.2-886-వ.)[మార్చు]

ఇవ్విధంబున యదుసాల్వబలంబులు చలంబునఁ బరస్పర జయకాంక్షలం దలపడి పోరు పూర్వపశ్చిమ సముద్రంబుల వడువున నిరువదియేడు దినంబు లతిఘోరంబుగాఁ బోరునెడ నింద్రప్రస్థపురంబు నుండి ద్వారకానగరంబునకు నగధరుండు సనుదేర ముందటం గానవచ్చు దుర్నిమిత్తంబులం గనుంకొని కృష్ణుండు దారుకునిం జూచి యిట్లనియె.

21-05-2016: :
గణనాధ్యాయి 11:14, 12 డిసెంబరు 2016 (UTC)