పోతన తెలుగు భాగవతము/ఏకాదశ స్కంధము/నారయణఋషి భాషణ

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

నారయణఋషి భాషణ

తెలుగు భాగవతము (పోతన తెలుగు భాగవతము/ఏకాదశ స్కంధము)
రచయిత: పోతన


(తెభా-11-63-క.)[మార్చు]

ర్ముండు దక్షపుత్త్రిక
'ని ర్మలమతిఁ బెండ్లియాడి నెఱిఁ బుత్త్రుని స
త్క ర్ముని నారాయణ ఋషి
' ర్మిలిఁ గనె నతఁడు బదరికాశ్రమ మందున్‌.

(తెభా-11-64-తే.)[మార్చు]

'ట్టి నారాయణాహ్వయుం డైన మౌని
'దరికాశ్రమమందు నపార నిష్ఠఁ
'పముఁ గావింప బలభేది లఁకి మదిని
'మీనకేతను దివిజకామినులఁ బనిచె.

(తెభా-11-65-వ.)[మార్చు]

వారు నారాయణాశ్రమంబునకు నతని తపోవిఘ్నంబు సేయ వచ్చునప్పు డవ్వనంబు సాల రసాల బిల్వ కదళీ ఖర్జూర జంబు జంబీర చందన వున్నాగ మందారాది వివిధ వృక్ష నిబిడంబును, పుష్ప ఫల భరిత శాఖావనమ్ర తరులతా బృందంబును, మాధవీ కుంజమంజరీ పుంజ మకరందపాన మత్తమధుకర నికర ఝంకారరవ ముఖరిత హరి దంతరంబును, గనక కమల కహ్లార విలసత్సరోవిహరమాణ చక్రవాక బక క్రౌంచ మరాళదంపతీ మండల మండితంబును, మృణాళ భోజనాసక్త సారసచయ చంచూపుట విపాటిత కమలముకుళకేసర విసర వితత ప్రశస్త సరోవరంబును నై వెలయు నవ్వనంబున నిందువదన లందంద మందగమనంబులం జెందు ఘర్మజలబిందుబృందంబులు నఖాంతంబుల నోసరింపుచు డాయంజను నప్పుడు.

(తెభా-11-66-చ.)[మార్చు]

నుని బాణజాలముల గ్నతఁ బొందక ధైర్యవంతుఁ డై
ము దితల వాఁడిచూపులకు మోహము నొందక నిశ్చలాత్ముఁడై
హృ యమునందు నచ్యుతు రమేశు ననంతు జగన్నివాసునిన్‌
లక భక్తి నిల్పుకొని వారికి నిట్లనె మౌని పెంపునన్,

(తెభా-11-67-క.)[మార్చు]

జం భారిపంపునను మీ
రం భోరుహవదనలార! రుదెంచితి; రా
శుం ద్విహారవాంఛా
రం భంబునఁ దిరుగుఁ డనిన జ్జించి వెసన్‌.

(తెభా-11-68-సీ.)[మార్చు]

దేవమునీంద్ర! నీ దివ్యచారిత్రంబు;
నెఱిఁగి సన్నుతిసేయ నెవ్వఁడోపుఁ?
బుత్త్ర మిత్ర కళత్ర భోగాదులను మాని;
పము గావించు సద్ధర్ములకును
విఘ్నముల్‌ సెందునే? విశ్వేశుఁ గొల్చిన;
తనికి నంతరాయంబు గలదె?
కామంబుఁ గ్రోధంబుఁ ల తపస్వితపంబు;
ల్వలోదకములభంగిఁ గాదె?

(తెభా-11-68.1-తే.)[మార్చు]

నిన్ను వర్ణింప నలవియే? నిర్మలాత్మ!
మణ లోఁగొను మా యపరాధ మనుచు
న్నుతించిన నతఁడు ప్రన్నుఁ డగుచుఁ
నదు సామర్థ్య మెఱిఁగింపఁ లఁచి యపుడు.

(తెభా-11-69-వ.)[మార్చు]

అమ్మునీశ్వరుండు పరమాశ్చర్యవిధానంబుగా నిజతనూరుహంబుల వలనం ద్రికోటి కన్యకానివహంబుల నుద్భవింపం జేసిన, గంధర్వవిబుధకామినీ సముదయంబులు పరమాద్భుత భయంబులు మనంబులం బొడమ సన్నుతించి, యవ్విలాసినీసమూహంబులో నూర్వశియను దానిం గొనిచని, పాకశాసను సభాసదనంబునం బెట్టి తద్వృత్తాంతం బంతయు విన్నవించిన నాశ్చర్య యుక్త హృదయుండయి సునాసీరుం డూరకుండె; నట్టి నారాయణ మునీశ్వరుచరిత్రంబు వినువారలు పరమ కల్యాణగుణవంతు లగుదు రని చెప్పిన.

(తెభా-11-70-తే.)[మార్చు]

షభునకు నాత్మయోగ మీ రీతిఁ జెప్పె;
చ్యుతుఁడు భూమిభారము డఁప నంత
సొరిది నవతారములు దాల్చి సొంపు మీఱ
రాత్రిచరులను జంపె నీసముతోడ.

(తెభా-11-71-వ.)[మార్చు]

అట్టి పరమేశ్వరుని లీలాగృహీతంబులగు మత్స్య కూర్మ వరాహ నారసింహ వామన రామ రఘురామ రామ బుద్ధ కల్క్యాద్యవతారంబు లనేకంబులు గలవు; వాని నెఱిఁగి నుతియింప శేషభాషాపతులకైన నలవి గాదు; మఱియును.

(తెభా-11-72-ససీ.)[మార్చు]

వ వికచ సరసిరుహ యనయుగ! నిజచరణ;
గగనచరనది జనిత! నిగమవినుత!
లధిసుత కుచకలశ లిత మృగమద రుచిర;
రిమళిత నిజహృదయ! రణిభరణ!
ద్రుహిణముఖ సురనికర విహిత నుతికలితగుణ! ;
టిఘటిత రుచిరతర నకవసన!
భుజగరిపు వరగమన! రజతగిరిపతివినుత! ;
తతజపరత! నియమరణి చరిత!

(తెభా-11-72.1-తే.)[మార్చు]

తిమి కమఠ కిటి నృహరి ముదిత! బలి నిహి
పద! పరశుధర! దశవన విదళన!
మురదమన! కలికలుష సుముదపహరణ!
రివరద! ముని నర సుర రుడ వినుత!

(తెభా-11-73-వ.)[మార్చు]

ఇవ్విధంబునం బ్రవర్తిల్లిన శ్రీమన్నారాయణమూర్తి లీలావిలాసంబు లనంతంబులు గలవు; మనోవాక్కాయకర్మంబుల హరిపూజనంబు సేయక, విపరీత గతులం దిరుగుచుండు జడుల కెవ్విధం బగు గతిగలుగు?” ననిన నప్పు డప్పుడమిఱేఁ డప్పరమపురుషుం జూచి “యట్టి జడులు ముక్తి నొందు నుపాయం బెట్టు లంతయు నెఱింగింపుఁ” డనినఁ జమసుం డిట్లనియె

(తెభా-11-74-సీ.)[మార్చు]

రిముఖ బాహూరు రపదాబ్జములందు;
రుసఁ జతుర్వర్ణ ర్గసమితి
నియించె; నందులో తులును శూద్రులు;
రిఁ దలంతురు; కలిహాయనముల
వేదశాస్త్ర పురాణ విఖ్యాతులై కర్మ;
ర్తలై విప్రులు ర్వ మెసఁగి
రిభక్తపరులను హాస్యంబు సేయుచు;
నిరయంబు నొందుట నిజము గాదె?

(తెభా-11-74.1-తే.)[మార్చు]

మృదుల పక్వాన్న భోజనములను మాని
జీవహింసకుఁ జనువానిఁ జెందు నఘము;
రి నుతింపక స్త్రీలోలుఁ డైనఁవాడు
రకవాసుండు నగుచుండు నవరతము.

(తెభా-11-75-వ.)[మార్చు]

అట్లు గావున గృహ క్షేత్ర పుత్త్ర కళత్ర ధనధాన్యాదులందు మోహితుండయి ‘ముక్తిమార్గంబు లప్రత్యక్షంబు’ లని నిందించువాఁడును, హరి భక్తివిరహితుండును, దుర్గతిం గూలుదు” రని మునివరుం డానతిచ్చిన విదేహుం డిట్లనియె.

(తెభా-11-76-ఆ.)[మార్చు]

యుగంబునందు నే రీతి వర్తించు?
నెట్టి రూపువాఁడు? నెవ్విధమున
మును నుతింపఁబడెను మునిదేవగణముచే
విష్ణుఁ డవ్యయుండు విశ్వవిభుఁడు?

(తెభా-11-77-వ.)[మార్చు]

అనిన విని యందుఁ గరభాజనుం డిట్లనియె; “ననేకావతారంబులు నానా రూపంబులును బహువిధ వర్ణంబులునుం గలిగి, రాక్షసులను సంహరించి, దుష్టజన నిగ్రహంబును శిష్టజన పరిపాలనంబునుం జేయుచుఁ గృతయుగంబున శుక్లవర్ణుండై చతుర్బాహుండై జటావల్కల కృష్ణాజినోత్తరీయ జపమాలికా దండ కమండలు ధరుండయి హరి నిర్మలతపోధ్యానానుష్ఠానగరిష్ఠు లైన పురుష శ్రేష్ఠులచేత హంసుండు సువర్ణుండు వైకుంఠుండు ధర్ముం డమలుండు యోగేశ్వరుం డీశ్వరుండు పురుషుం డవ్యక్తుండు పరమాత్ముం డను దివ్యనామంబులం బ్రసిద్ధి వహించి గణుతింపంబడుఁ; ద్రేతాయుగంబున రక్తవర్ణుం డయి బాహుచతుష్క మేఖలాత్రయ విశిష్టుం డయి హిరణ్యకేశుండును, వేదత్రయస్వరూపుండును, స్రుక్‌ స్రువాద్యుపలక్షణ శోభితుండునయి విష్ణు యజ్ఞ పృశ్నిగర్భ సర్వదేవోరుక్రమ వృషాకపి జయంతోరుగాయాఖ్యల బ్రహ్మవాదుల చేత నుతియింపంబడు; ద్వాపరంబున శ్యామలదేహుండును పీతాంబరధరుండును బాహుద్వయోపశోభితుండును దివ్యాయుధధరుండును శ్రీవత్స కౌస్తుభ వనమాలికా విరాజమానుండును మహారాజోపలక్షణుండు నై జనార్దన వాసుదేవ సంకర్షణ ప్రద్యుమ్నానిరుద్ధ నారాయణ విశ్వరూప సర్వభూతాత్మ కాది నామంబుల వెలసి, మూర్ధాభిషిక్తులచేత సన్నుతింపంబడు; కలియుగంబునఁ గృష్ణవర్ణుండును గృష్ణనామకుండునునై భక్తసంరక్షణార్థంబు పుండరీకాక్షుండు యజ్ఞ సంకీర్తనంబుల చేతం బ్రస్తుతింపబడు; హరి రామ నారాయణ నృసింహ కంసారి నలినోదరాది బహువిధ నామంబులచే బ్రహ్మవాదులైన మునీంద్రులు నుతియింపుదురు; మఱియును.

(తెభా-11-78-తే.)[మార్చు]

'ద్రవిడ దేశంబునందులఁ దామ్రపర్ణి
'హ్యజా కృతమాలాది కలనదుల
'కెవ్వఁ డేనిని భక్తితో నేఁగి యచటఁ
'బొదలి తర్పణ మొగిఁ జేయఁ బుణ్య మొదవు.

(తెభా-11-79-వ.)[మార్చు]

ఇవ్విధంబునఁ బ్రశంసింపఁదగిన కావేర్యాది మహానదీపావనజల స్నాన పాన దానంబులను, విష్ణుధ్యానకథాసుధార సానుభవంబుల నిరూఢులగు భాగవతోత్తములు గలిగిరేనిం జెడని పదంబునుం బొందుదు” రని ఋషభకుమారులు భగవత్ప్రతిబింబంబు లయిన పరమపురుషులుం బోలె విదేహజనపాలునకు నిశ్శ్రేయః పదప్రాప్తికరంబు లైన భగవద్భక్తి ధర్మంబు లుపదేశించి యంతర్ధానంబు నొందిరి; మిథిలేశ్వరుండును జ్ఞానయోగం బంగీకరించి నిర్వాణపదంబు నొందె; నీ యుపాఖ్యానంబు వ్రాసినఁ బఠించిన వినిన నాయురారోగ్యైశ్వర్యములు గలిగి పుత్త్ర పౌత్త్ర వంతులై సకల కలికల్మష రహితులై విష్ణులోక నివాసు లగుదు” రని నారదుండు వసుదేవునకుం జెప్పి మఱియును.

(తెభా-11-80-సీ.)[మార్చు]

'మలాక్షపదభక్తి థనముల్‌ వసుదేవ! ;
'విని యఘంబులఁ బాసి వెలసి తీవు
'భువనప్రసిద్ధిగాఁ బొలుపొందు సత్కీర్తి;
'కైవల్యలక్ష్మియుఁ లుగు మీఁద
'నారాయణుండు నీ నందనుం డను మోహ;
'మెడలించి విష్ణుగాఁనెఱిఁగి కొలువు
'తఁడు నీ తనయుఁడై వతరించుటఁజేసి;
'సిద్ధించె దేహసంశుద్ధి నీకు

(తెభా-11-80.1-తే.)[మార్చు]

'రససల్లాప సౌహార్ధ సౌష్ఠవమునఁ
'బావనంబైతి శిశుపాల పౌండ్ర నరక
'ముర జరాసంధ యవనులు ముదముతోడ
'వాసుదేవునిఁ జెందిరి వైరు లయ్యు.

(తెభా-11-81-క.)[మార్చు]

దు ష్టజన నిగ్రహంబును
'శి ష్టప్రతిపాలనంబు సేయన్‌ హరి దా
సృ ష్టి నవతార మొందెను
'స్ర ష్టృముఖానేక దివిజసంఘము వొగడన్‌.

(తెభా-11-82-వ.)[మార్చు]

అట్లుగావున లోకరక్షణార్థంబు గృష్ణుండవతారంబునొందె” నని హరి భక్తిపరంబు లగు నుపాఖ్యానంబులు నారదుం డుపన్యసించిన విని విస్మితచిత్తులై దేవకీవసుదేవులుగృష్ణుని పరమాత్మునిగా విచారించి” రని శుకుండు రాజునకుం జెప్పిన నతండు “మునీంద్రా! యదువుల నే ప్రకారంబున హరి హరియించె? సపరివారు లగు బ్రహ్మరుద్రేంద్రదిక్పాలకమునీంద్రులు ద్వారకానగర ప్రవేశం బెట్లు సేసిరి? యేమయ్యె? మఱియుఁ బరమేశ్వర కథామృతంబు వీనులలరం జవిగొనియు, నింకం దనివి సనదు; భక్తరక్షకుండగు హరి చారిత్రం బేరీతిఁ జాగెఁ? దర్వాతి వృత్తాంతం బంతయు నెఱింగింపు మనిన శుకుం డిట్లనియె.

21-05-2016: :

గణనాధ్యాయి 12:49, 12 డిసెంబరు 2016 (UTC)