హేమలత/మొదటి ప్రకరణము

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search



హేమలత

________________

- మొదటి ప్రకరణము

ఒకనాఁటి సూర్యాస్తమయ సమయమున శరీరమున:దంతికిట భస్మముఁ బూసికొని కాషాయాంబరములఁ గట్టుకొనిన యొక మార్గస్థుఁడు యమునానది వైపునకు వచ్చుచుండెను. అతఁ డే గ్రామము నుండి వచ్చుచుండెనో యే గ్రా గ్రామమునకుఁ బోవుచుండెనో యేజీ (గిక వారెవ్వరును లేరు. మార్గ మధ్యమున నోశగిద్ద జాతనిని బలుకరించిరి కాని వాడికత ( డెట్టి ! పత్యుత్త రమును నీయలేదు. ఆ వేసవి కాల మగుటచేతను, సకలజంతు భయంకర ముగా నామధ్యాహ్నమున వీఁచుటచేతను, వామనుష్యు (కు పూర్ణాయు సము వలన డస్సీయుడేను ఆడని యాయాసమునుబట్టి దూరప్రయాణము నతఁడు చేసేనని నిశ్చయముగాఁ జెప్పవచ్చును. ఆతఁడు రనూరమి నలుప ది సంవత్సరముల వయస్సు గలిగియున్నను, నంత వయస్సుగల వాని వఁలె గప్పడ«డు. ఆ యు ష్యుఁడు పొడగకాడు కాని కేవలము పొట్టి యని చె ప్పుటకు వీలులేదు. శరీరము చామనచాయఁ గలదియె యుడును, _______________

ఆయనను జూచువా రండకు నతఁడు సుదరపురుషుఁడని యనక మానరు. లావుగానున్న శరీరమునం దాపాదమస్తకము వఱకను భస్మములఁదఁబడి యుండుట చేతను మేడలో యజ్ఞోపవీతము వస్త్రములోటుననుండి కనఁబడ గుండుట చేతను, నతఁడేజాతిమనుష్యుఁడో తెలిసికొనుట దుర్లభముగాని, యత (కు తరహిందూస్థాన వాస్తవ్యుఁడనియు సందు ఉహ్మ ఈ తీయ వైశ్య జాతులలో నొకజ్ఞాతివాఁడనియు మాత్రమూవీంపవచ్చును. ఈ షమైన సూర్యలోపమువలన, కయలు వేడలీన చెమ్మటచేత శరీరమునం దలఁదుకొన్న భస్మ ముక్కఢక్కడ కరీఁగిపోయి యతని సహజడోమలమైన ¥డీరమును జుపుచుండెను. గడ్డమును జడలను నతఁడు యోగీయనీ చెప్పుచున్నవి. కొని చక్కగా నవి పేగఁగక డుటచేత నూతనముగా " మస్వీకారము నొనర్సునట్లు చూపరు గ్రహింతురు. భగ్గుభగ్గుమనీ జాలు గాలుచుండినను, సండవేడిమిచే శిరస్సు మాడుచు:డిసను, నతఁడు పాదరక్షలుకొని గొడుగు కాని ధరింపకయే దినమంతయుఁ బ్రయాణము జేసెను. బైరాగుల దగ్గజ నుండు ఓ శ్మసాని, యథనిదగ్గeటినుండేనుగాని యోగిజనుల ఉత్యంత ప్రియము లగు గంజాయియుఁ జీలమును నలదులేపు. యమునే సదీతీర ముననున్న మధురాపున సమీపమున కతఁడు నాలుగుగడియ పోదువేళ వచ్చినను నేమి కారణముననో పట్టణమునఁ బ్రవేశి-పక త్రోసుదూరమున నున్న మామిడి తోఁటలో దాఁగియుండి సూర్యాస్తమయమునతోడనే యాస్థలమును విడిచి చీకటికోణ మగుట చేత నొచులకంట(బడకుండ యమునాతీరమునకుఁటోపుచుం డెను. నదీతీరమునఁ జేనతోడన చంకనున్న కక్షపొని నోకములఁ బడ వైచి కాలు సేతులు ఆన్నీటఁ గడిగి మొగ పైము నానిక్మలో దశమఃలఁ జల్లు కొని నాలుగు పుడిసిళ్ళ నీళ్ళు తాగి యచ్చట నిసుక తిన్న పై నించుక ________________

శయనించెను. అప్పుడు యమునాజ;బిందుప్పులతోఁ గూడ మలయమారుత మరుదేచి యా ప్రమి! తుఁడువచ్చి మీఁదఁ జేయివై చీ తట్టినట్టు గడుమార్గాయా సము నొందియున్న యతని శరీరమును స్పృశించి యాయాసము నపన యించేను. ఆతఁడును స రీజని సులభమైన యీదే :దత్త సౌఖ్యషు చేత పరవకత్వమునొంది కనులు మూసికొని హాలం. హాయి యని కొన్ని నిమిష ముం వజలి గును దనకష్టములనెల్ల మచిపోయెను. ఆసమయమునం దాకాశమున వసంతకోటి నక్షతములు మినుకుమినుకు మని జ్యోతులలెం కకాశించుచుండెను. ఆదినిర్ణవస్థల మగుటచే ని జోఁడి, చిమ్మట, మొదలగు జంతువుల రోదతప్ప మయొ ధ్వని యేదియు లేదు. నిశ్శబ్దముగనున్న యాస్థభమునందు శయనించినతోడనే యతనికిఁ దన పూర్వవృత్తాంతము జప్తిశివచ్చి పోనీనీ విచారమునందు ముంచెను. వెంటనే యతండు "హా దైవమా ! ఎంతకష్టము గలుగఁజేసితివి, ఆహా ! ఏమీ తురకల దౌర్జన్యము. ఈ మహమ్మదీయ ప్రభుత్వ మేన(డై న నశించునా” యనీ తనలో దాననుచుకోనుచు వశముగాక వచ్చిన బాష్పజలమును దుడుచుకొని యాకాశమువంకఁ జూచునప్పటికీఁ జిన్నమబ్బు కనబడెను, ఆదీ క్రమ క్రమముగా గొప్పదే యాకసమునంతను నా రమించుకొనుటచేతను, దానితో గాలిదుమారము వచ్చుటచేతను వర్షమువచ్చుననీ యోణించి యిసుక తిన్నె మీద జవ్వళించిన యోగి యచటతల దాచుకొఁదునోయని చింతింప నారంభీం చేను. కొంచెమాలోచించు కొనునప్పటికీ దాను బగలదాగీకొన్న మామిడి తోపునకును నదీజీని మధ్యనున్న పారుదేహాలయ మాతనీ జై పిటిరాగే నటకుఁ జోవ ప్రయాణమయ్యేను. ఆ దేవాలయమునకును నదీతీరమునకు గొన్నీ గణమణల దూరముమ, తమే యుండుటచేత నీమనుష్యుడు త్వరితముగా నడిచి ________________

గ డివైపుకు వెళ్లాను. పోనీ యఁతకును పడే చినుకులారంభమై య' డబే Thయస యోగీ తీరమును వరకు నట్లు చేసి యాతని వస్త్రముల ఉపను. ఓట్లడుపుజల్లు కురియు'ప్పటికి నున జోసారి దేవాలయపు ముంగిలీ భాగమునకు నడచెను. ఆ దేహాలయము మనము వ్రాయుచున్న కాలమునాటికీ శిథిలావస్థ నోడినను స్వశాంపునందు గొన్ని దినము లున్నతదిళ యందుఁ గేను. క్రీస్తు¥e ము 1 61 ప సంవత్సరమునందు గజనీమహమ్మదు పొడచూదేశముపై దండెత్తి జగత్పసిద్ధ పుణ్య క్షేత్రమగు మధురానగరమునఁ దద్దేశాల్యమును దోచిఁజొని స్వామివి, గసనును స్వహస్తములతో బెకలి:చి దేవాలయమునెల్ల భూమీతో మట్టము చేసెను. ఈ దేహాయ మూరణయటసిఁడుటచేత 'మ్లేచ్చ ప్రభువు సర్పదముగా నాశనము చేయలేదుగానీ తద్బటులు విగహనాళన మన యందు సైన్యసుప్పిటనున్నంత కాలమును సోము వసించిరి. ఆట నుడియు నాతోవెల శిలావిగ్రహ శూన్యమయ్యు నిప్పుడప్పు డగ్గరో తముల యందు పసుష్యన్ని గ్రహములతో గూడియుండుటగలదు, దూర దేశ ప్రయాణా ములను జేయుచున్న బాటసోరులను, దవ్వపంతులను వణిజుటను దోచి(శాని స్త్రీలను వీజ(బట్టి స్వచ్చందవిహారము సేయు దుర్నీతీపరుగు చోరులను దురాచారులకును సాదేవళము శ్రధ్యంటే పరుం డెసు ఆ. డుబేగ దీపములు పెట్టిన తరువాత మధురనగర వా స్త్యలివ్వరు వా దేవాలయ ప్రాంతముల రుగరు. ఆరిగిన సిపొయషఁలేక పోడు. ఒకసాడు శవదహనమైన గుర్తులు నఁడుట వలనను, సింకొకనాడు మనుష్యుమ ధరించు కొన్ని వస్త్రముxను లమునం గన్సగుటవలనను ఓను లో, పా:తమునకు బొతుగా వచ్చుట నిరి. ఈ ప్రదేశమునకు గణ దేసు దట్టముగనున్న వృత్తములు ________________

పెట్ట.కోటవలె నుంగంటలఒట్టి చేతులకు సదుపాయ మొక్కువగ నుండెను ఆ యాబయమనన దుఁ బూర్వము ; శ్రావ్యమైన మురళీనాద మొనర్చుచుఁగగా పొడగలపై నాట్యమసుపు (శ్రీకృష్ణుని విగ్రహముండెనని పట్టణమునఁ గల వృద్దు అప్పడప్ప శాస్త్రమును జూచుకప్పు డనుకొనుచుందురు. తురుములు చేసిన నాశనమునకు (దోడు కాటను గూడ దేశాయ | పొకార మును నాన దేవతపాలు చేసెను. మనము వర్ణించేడు కాలముఁ జికి ము:ఖాలయ మొకి తక్క మణియేయులేదు గర్భాలయము సజముగా నంధకారబంధుర మై యుండెను. నాఁటిరేయి మేఘములచే గుడియందు జిడిటి పది రెట్లదీకముగ నుండెను. మన తెరువని తడిపిన వస్త్రము సరఁగట్టి కడపాలయందున్న పొడిబట్టను తీసి కప్పుకొని మహాగుహవటి భయంకర ముగానున్న యాదేవళముఁ బ్రవేశినాడ జంకుచుఁ జలీబాధ తొర్వఁజాలక లోనఁ జోరఁబడి తప్పుటడుగు ఓడుచుఁ గొంతదూరముపోయి పూర్వము విగ్రహ ముండునట్టి యున్న జస్థలమునఁ గూర్చుండేకు. ఆక (డక్కడఁ గూర్చుండి తన పూర్వాశ్రమ సంబంధమగు దుఃఖాలోచన క్షసముద్రమున మగ్ను (డై పరవశత్వముఁ జెందియుండ నార్జన, దేశమున నతనికి మనుష్యుల యలికిడి విసఁబడి శనిఁ జింతాసమాధినుండి మేలుకొలిపేను, నీర్మానుష్య ప్రదేశ మున నరుల యకు డగుట క్షతడార్చర్యపడి యది ; జమా యుద్ధ నయని నీతర్కించు చుడడగా నిడ్డ లు మనుషులు చీకటియందు దళతళ మేజయు చున్న ఇడ్ల సులు హస్తముల గరించి గుమ్మముముంజ నిలువఁబడిరి. ఆప్పటికీ వర్ష మాగిపో యినందున వారికోహము లండగా దడిసియుండలేదు, చేతులనున్న శిద్ధములను గోడకుఁ జేర వైచి గుమ్మము ముందఅనిలచి దేహములను దుడుచుకొనుచు పొరాకరితో నొకరు షూటలాడక యేవరి ________________

10 నిమిత్తమో నిరీక్షించుచుండిరి. ఇకొంత సేపు చూచి వారిరువురు టౌనళ [ఐవేళి: చిరి ఆందోక గడు. మహారాష్ట్రఁడు; రెండవవాఁడు తురుష్కుఁడు. తురుష్కుఁడు. దీర్ఘకాయము తోను, దూలమువలెనున్న భుజద్వయముతోను గుండెలను దా(కుచున్న నల్లని గడ్డముతోడను జూచువారికంద88కును భయమును గల్లీ చుచుండెను. భయంకరమైన యాతని ముఖావతోభనము జేసిన వారందుకు దయ మన దేశినియందును లేదనీ నిశ్చయముగఁ జెస్పీఁగలరు. మహారాష్ట్రుడు కోంచెము గొప్పకుటుంబమునం దుద్సవించినను Teళ మున సోదులు గోలుపోయి దురాచారుల స్నేహాముఁజేసి దౌర్జన్య 'మ లంజాగిలేను గాని ముఖవిలాసముజూడ గొంచెము జోలీగరి పోడని తోచను. ఆయి ను దొంగతనము మనుష్వషధ మొదలగు దుష్కార్యముల గోచరించునేడ ఆకును సందేహము ను నిరవుడకను లేవు, ఆదిశ అతు గోడలకు జేవై చీక అడ్డముల నొరలలోనుంచి వారు దేవళము. మును ముఁ గూర్చుండి యేదో (యో జీ-పచుండిరి. అందు మహమ్మదీయుఁడు మహారాష్ట్ర: జూచి యిట్లనియె.. నఁ దా ! బాలాజీ యింకను రాకుండటకు నేమి కారణము ! ఆతనిని మార్గముగల దెవరైనఁ బట్టుకొనియు-దురా ! నఁ డు . గులానల్లి : సీత వెళ్లజీయేందుకు ! మనబాలాజీ అది జకెన్నఁడైన నొకరిచేత ( జ®నో ఆతఁడు దేహాంతకుడనీ యొజు *(* గులాఆవును! నేనెటుదును; ఆందుచేతనే మనకీవwడెన్నడును "జ్య & రీమన భయము లేదు. మసరస్వము బయలుపడలేదు. ________________

నండు - మనచేత నీకర్యషులఁ జేయించుచున్న రహిమన్ ఖ నలాయుద్ధను చక్రవర్తికడ గొప్ప యుద్యోగమునందుండగా మనకు సవర్ణి భయమును గలుగడు. ఆతడు సుఖవంతుఁడగుఁగాక! గుభా - మొన్నటిరా తి శ్రీను దోచుకాన్నప్పుడు దొరి ఉన నగలలో నిన్న వంతు మనము తీసికోనునట్లు ప్రభువగా రేగుచీ నారు? నందు..ఎంతయిచ్చిన నంతే మనమును పుచ్చుకొందము. గులాఆదిసరే. కానీ యాదినమున మనుష్యులను పరిశనట్లు నీవిదిత శేపుడు నజీఓయుండలేదు. ఓక దేక్బుకు రెండతునకలుగదా ! వహవ్వా ! శహబోస్ 1 ఆటువంటి యేట మలదొరకదు. నందుడి యొక్క లెక్కా ! నెలదినముల క్రిందటఁ బ్రయాగలో యా ఆగ్డమర గా దేంచీన యేడులను దోచుకొన్నప్పుడు దయాదాక్షీ ణ్యములు లేక ఊలను శిశువులనుగూడ నటి శివేపీనాను. వాడు నీపుచూడలేదా 2 ఆని వీరిరుర సంభాషించుకొనుచుండఁ బోతవి గహమువలే సోలయ మధ్యమున సుఖాసీనుఁడైయున్న మనబాటసారీ భయముచే గడగడవడంకుచు నేమియుఁ జేయలేకయుండెను. వాగీ సంభాషణమును ఇట్టి పోరు మనుష్య హంతకులని యతఁడు తెలిసిక్ష"నెను, వాటీడీపu కతనిని అరకి తమ రహస్యము ల బయబుస్మిచు కొనుచుండిరి. * పుడు నందుఁడు కొంచెము గంజాయి పీల్చవలెననీ కోరి సంచిలో నున్న చెకుముకిరాతీని నినుపముక్కను దీసి వానిరాపిడిచే నగ్నిని సృజించి చిలుములో గంజాయియాకును బొగాకునుకై చి యందు నిప్పంటించి తాను నాలుగు గుక్కను దాగి గులామున కందిచ్చెను, ఈ నిప్ప వెలుతురున గులాము మనుష్యుల ________________

ఆలయమున నున్నట్లు పోడగట్టి తన దే'నుమానమును నందుని చెపిలో వై చేను. సహజలక్షణమైన కార్యములకు గంజాయిష తుతోడ్పడ, వేంటనే సఁ దుఁడు (చుపామువలె లేచి మన పోజిసారి యున్న నే పున కరుగుచుండగా గలామాతనిని వెంబడించెను. ఆడిన జకే భయకంపితుఁడైన మన తెరువరీ దురాత్ములు తనవై పు వచ్చుచు వాడుతుఁజూచీ స్వన సఆది స్మృతి యే ఆుఁగక తనయున్నస్థలమునుండి కింద (బడెను, ఆ నీఁజూచి నందుడును గులామును నాక్చర్యపడి యొండొరులతో నిట్లు సంభాష్వీబీసీ, నందు ఆరే! ఆన్నయ్వ! ఎవ్వడురా మీకు? గులో...ఎవడో మనమాటలువిని మనగుట్టుభేట(బెట్టుదల: చినదొంగ, సందు ఈ ఛండా సిప్పుడేమి చేయుదము ! ఏదీ కత్తి లాగువలే, గులా_క త్రితోఁ గొట్టవద్దు. ఈలో, ఁ జేయుదము. { ఆఫ్ డెవిలో రహస్యముగా ( జెప్పెను ఆట్లోకువురుఁ గూడఁ బిలురుకొని నిస్పృహహృదయుడై యున్న యాదీనునినోట గడ్డలఁ గ్రుడి శిరస్సునొక రుసు బాదములోరి గను బట్టుకొని మోసికొనిపోయి యతే (డు గిజగిజ తను కొనుచున్నను వదలక నదీతి సముఁ జేరి లోతునీటఁదిగి, చావు ముండకోడకి, యని శాస్ నందుఁదా ఆపై 6. తరువాత వారిరు పురు నాలయమునకు వచ్చి యాతనీ కక్ష పొలను పెదడి యందుండి కొన్ని వస్తువులను సరి! గ్రహించి తమ ప్రియ మీఈ (డై న బాలాజీ రాఁడని నీ¥్చంచు కొని యధేచ్చం సిరి, |