పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/169

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


శ్రీగణేశాయనమ:

వాజ్మయపరిశిష్టభాష్యం.

భావకావ్యాధికరణం

       యిట్లాటి దోషా లెన్నివున్నా యిప్పటికవుల చిన్నకావ్యాలు పాశ్చాత్య్హుల లిరిక్కులవంటివి అవిభావకావ్యాలని వీటిలోది భావకవిత్వ మని అది కొత్త నని యాదోషాలన్నీ యీకొత్తలో అణిగిపోతవని చెప్పిన పూర్వపక్షానికి భావకావ్యాలు చిరకాలనుండి వున్నవని కొత్తగాదని చెప్పినాను. ఆసంగతి వివరిస్తాను.
     వర్గబంధం లేని కావ్యాలు చిరకాలంనుండి మనవాజ్మయంలో వుంటున్నవి. ఘటకర్పరేకావ్యం, సూర్యశతకం, బిల్హణకావ్యం, సౌందర్యలహరి, కాళహస్తీశ్వరశతకం, ఇవన్నీ యీకోటిలోనివి వీటికే మనపూర్వులు ఉపకావ్యాలని ఖండకావ్యాలని పేరుపెట్టినారు. "అసర్గబంధమపియదుకావ్య ముదీర్యతే" అసర్గబంధం సూర్యశతకాది"                (ప్రతాప)
అని విద్యానాధు డాన్నాడు.

"ఏకార్ధస్రవయై పద్యై: సంధిసామగ్ర్యవర్జితం
ఖండకావ్యం భవేత్ కావ్యస్తైకదేశానుసారి చ" (సాహి)

(ఏక్యా పవణమై అందిసామగ్ర్య్హరహితమైన పద్యాల సముదాయానికి కొన్ని లక్షణాలు తగ్గినకావ్యానికి ఖండకావ్యమని పేరు)

"య్హధా బిల్హాటము అర్యావిలాసశ్చ(సాహి)అని విశ్వనాదు డన్నాడు.