పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/115

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


శ్రీ ర స్తు

వాజ్మయ పరిశిష్ట భాష్యం

పులుముడుగుఘటనాధికరణం

పులపడం

     నేటికాలపుకవిత్వంలో పులమడం విశేషంగా కనబడుతున్నది పులమడమనేది గొప్ప కావ్యధోషం. దీన్ని ముందు వివరిస్తాను తేలిక రంగులతో కొద్దిగీతలతో గొప్పభాచాలను ప్రకటించే చిత్రకారుడివలె కవి చెప్పినమాటల అర్ధంకంటే ఆమాటలవల్ల స్ఫురించే భావ విశేష పరంపర అమేయమై వుండేటట్లు గోచరింపజేస్తాడు.

"ఏవంవారిని దేచ్వర్హౌ పార్శ్వే పితురధోముఖీ."
లీలా కనులపత్రాణి గణయామాస పార్వతీ" (కుమా)

(దేవర్షి నారదుడు పార్వతీపరమేశ్వరుల వివాహప్రశంసచేయగా తండ్రి పార్శ్వాన కూర్చున్న పార్వతి తలవంచి చేత్తోలీలారవిందపు రేకులు లెక్కుపెట్టింది) అన్నప్పుడు పార్వతి లజ్జా ఆమాటలు వినడం వల్ల ఆమెకు కలిగిన ఆనందం ఆమె సౌశీల్యం వినయసంపదా ఆత్మనిగ్రహం భవిష్యత్సంయోగదర్శనచిత్తప్లుతీ యేతజ్జాతీయమనోవిభ్రమాలెన్నో గోచరిస్తున్నవి.

"అపూర్వకర్మచండాల మయి ముగ్దే విముంచ మాం
శ్రితాని చందన భ్రాంత్యా దుర్విపాకం విషద్రుమం" (ఉత్తర)

 (ఓముగ్దా! అపూర్వకర్మ చండాలుణ్తైన నన్నిఘవదలు చందన మనుకొని దుర్విపాకమైన విషవృక్షాన్ని ఆశ్రయించాచు" అని రాముడు తొడమీద నిద్రిస్తున్న సీతనుజూచి అన్నప్పుడు రాముడి ధర్మపరంపరత్వం సీతాచియోగదు:ఖం ధర్మంయొక్క చ్విష్ఠురత్వం లౌకిక సుఖోపలబ్దికోరే వారు ధర్మారాధనలో పొందే ఆశాభంగం విధియొక్క అజ్ఞాతపరిణామ