Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/176

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


మేను సాంద్రతరసార్ద్రానులేపనముచే
            నవగుణాధిక్యవైభవము సూపఁ


తే.

బ్రేమమదనలీలలపయిఁ బెరిఁగి పెరిఁగి
మది గలంపంగ నిట్టట్టు గదిసి కదిసి
సప్రకర్షబీభత్సాత్మకప్రజనిత
వికృతయై తుదఁ గోపంబు వెలయఁ బలికె.

75

భారత. నేత్రైకపర్వ = నేత్రోత్సవమైన, అంగలక్ష్మిచేత నొప్పెడి, రాకాసితద్యుతి = పున్నమచంద్రునిభంగిని, మానిత = బహూకరింపఁబడిన, ఆనన = ముఖముగలది, అంబుజ = పద్మములకు, అత్యుచితరూపంబులైన = మిక్కిలిఁ దగినసౌందర్యము గలవైన, దృక్పాణిపద = నేత్రహస్తపదములయొక్క, గతులు = విలాసరీతులు, దీపింపఁగా, మహాస్రక్ = కల్పవృక్షపుష్పమాలికలచేత, ఊఢ = వహింపఁబడిన, గంధంబులు, పర్వన్ = ప్రకాశింపఁగా, మేను, సాంద్రతర = మిక్కిలిదట్టమునై, సార్ద్ర = సాత్త్వికస్వేదముగల, అనులేపనముచే, నవ = క్రొత్తైన, గుణాధిక్యవైభవము సూప, చెమటను దడిసిన మైపూఁతయందుఁ బరిమళమెచ్చు గనుక, మదనలీలలపయిన్ = మన్మథవిలాసములపై, ప్రేమ పెరిఁగి పెరిఁగి, సప్రకర్ష = ధైర్యసహితమైన, బీభత్సాత్మకున్ = అర్జునునిమనస్సునకు, అప్రజనిత = పుట్టింపఁబడని, వికృతయై = వికారము గలదై, వికారమును బుట్టింపలేనిదై యనుట, కోపంబు వెలయఁ బలికెను.

రామ. ఏమనిచెప్ప, ఒప్పురాకాసి = శూర్పణఖ, తద్ద్యుతి = ఆమానుషస్త్రీరూపకాంతిని, మాని, తాను, అనయంబు, జాత్యుచితరూపంబు లైన = రాక్షసజాతికిఁ దగిన యాకారముగలవైన, మహాస్ర = బలునెత్తురులచేత, “అస్రమశ్రుణి శోణితే” అని అ. గూఢ = ఆవృతమైన, సాంద్రమైన, తరస = మాంసముయొక్క, అనులేపనముచేత, అవగుణాధిక్యవైభవమును, ప్రేమము, అదనలీలలపయిన్ = భక్షణక్రియలపై, బీభత్సాత్మక = జుగుప్సారూపమౌనట్టుగా.

చ.

అలవి యెఱుంగలేక యిత రాంగనలం బలె నన్ను నిమ్మెయిం
గలఁచుట యుక్తమే యెదవుఁ గాక భవత్కృతదుష్టచేష్టితం
బులకు ఫలంబు నేఁ డొకటి పూర్ణముగా నుపభోగ్యమై కడున్
జలమున నెందు నీమగతనంబు కడంకలరూపుమాలుటల్.

76

రామ. భవత్కృతదుష్టచేష్టితంబులకు, నేఁడు, ఉపభోగ్యమై ఫలంబొదవుఁగాక, అట్టిఫల మేదనఁగా, మగతనంబు కడంకల = పరాక్రమములయొక్క, రూపుమాలుటలు, చంపెద ననుట.