పదబంధ పారిజాతము/అవకతవక

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

అల్లా____అల్లి 96 అల్లి_____అల్లు

అల్లాడి ఆకులు మేయు

  • నానాకష్టాలు పడు.
  • "అల్లాడి ఆకులు మేసి ఆ ఊరు వెడితే తీరా వాడు ఇంట్లో లే డన్నారు." వా.

అల్లాడు

  • రోదించు, కొట్టుకొను.
  • అలుగురాజు. 65 పు.

అల్లారుబెల్లం

  • ప్రియ మైనది.
  • "ఎల్లబంధువులకు నల్లారుబెల్ల మై." కళా. 6. 19.

అల్లారుముద్దుగా

  • గారాబంగా.
  • "అనుగుంగ్రీడల నెల్లవారలకు నిట్లల్లారుము ద్దైనకూతునకున్." వసు. 3. 32.
  • "వాళ్లు ఆ పిల్ల నెంతో అల్లారుముద్దుగా పెంచుకుంటున్నారు." వా.

అల్లిందామరయునుబోలె

  • అవినాభావముగా.
  • "నీరజవదనా!, యేమిటికి దలకె దల్లిం, దామరయునుబోలె నుండి తగవు విడుతురే." ఉ. హరి. 5. 20.

అల్లి బిల్లి కొను

  • వ్యాపించు.
  • "మావుల్ క్రోవులు నల్లి బిల్లి కొను కాంతారంబులందు." మను. 2. 22.

అల్లి బిల్లిగ నల్లుకొను

  • చిక్కగా అల్లుకొను.
  • "వాసంతిక లుద్యల్లీల నల్లిబిల్లిగ నల్లి కొనిన యొక లతా గృహాంతర సీమన్." మను. 3. 113.

అల్లిబిల్లిగా

  • చిక్కగా.
  • "అల్లిబిల్లిగా నల్లుకొను బొండు మల్లి యల." రాధి. 1. 115.

అల్లిబిల్లి యగు

  • కలసిమెలసి యుండు, కూడి మాడి అన్నట్లు.
  • "అరిగి తనకూర్మిచెలువతో నల్లిబిల్లి, యగుచు నెప్పటియట్ల నెయ్యమున నుండె." పరమ. 3. 274.

అల్లివి ల్లై యుండు

  • ఆనందముతో నుండు.
  • "బల్లిదుం డలమేల్మంగపతి అల్లి బి ల్లై యున్నా డమ్మా యశోదమ్మా." తాళ్ల. సం. 10. 161.

అల్లి బెల్లి మాటలు

  • కల్లబొల్లి మాటలు.
  • వెంకటే. 3. 161.

అల్లి రము లాఱగించు

  • అల్లెము తిను.
  • "అల్లిరము లారగించ వెన్నుడ వై వేడుకతో విచ్చేసినట్లు." తాళ్ల. సం. 9. 144.

అల్లుకొను

  • 1. వ్యాపించు.
  • "జలశీకరంబులు చద లెల్ల నిండి... చుక్కల నల్లుకొనగ." వర. రా. యు. పు. 16 పంక్త్ల్ 25.
  • 2. వృద్ధిచెందు.
  • "అల్లుకొనె గర్మములు అక్కడికి నక్కడికి." తాళ్ళ. సం. 7. 256. అల్లు_____అల్లు 97 అల్లు_____అవ

అల్లుగుఱ్ఱ

  • అల్లుడు.
  • "నీ యల్లుగుఱ్ఱ తనయుడు పుట్టెన్." భార. అశ్వ. 3. 169.

అల్లుడుకొమాళ్ళు

  • దొరతోపాటుగా ఉండే అంగ రక్షకులు.
  • బ్రౌను.

అల్లుతండము

  • విటుల మొత్తము.
  • వేశ్యామాతకు విటు లందరూ అల్లుళ్లే. దానిపై వచ్చిన పలుకుబడి.
  • "అల్లుతండంబుచే ధన మెల్ల గొనుచు." దశ. 5. 17.

అల్లుని మంచితనము

  • అరు దనుట.
  • "అల్లుని మంచితనంబును, గొల్లని సాహిత్యవిద్య......లేవు." సుమతి.

అల్లునేరేళ్లు

  • పిల్ల ల ఆటలు
  • "అవల వెన్నెలలో అల్లునేరే ళ్లింతె నివలి నిన్నటియునికి నేటికి గలదా?" తాళ్ల. సం. 5. 274.
  • చూ. అల్లోనేరేళ్లు.

అల్లుండ్రబూచి

  • వేశ్యామాత.
  • అల్లుండ్రపాలిటి దయ్యము.
  • "లోకముల కెల్ల నూచి యల్లుండ్ర బూచి." శుక. 3. 18.

అల్లు పొ ల్లెఱుగని

  • ఏమాత్రం కళంకం లేని.
  • "అల్లుపొ ల్లెఱుగని నా కులం బను మంచి, మడుగు జీరకు జాల మైల సోకె." ఉత్త. హరి. 5. 92.

అల్లెము తిను

  • మనుగుడుపులు గుడుచు.
  • "మా అల్లుడు అల్లెం తినడానికి వచ్చి ఉన్నాడు." వా.
  • "నీకేం రా అల్లెం తిన్న అల్లుడు లాగా ఉన్నావు." వా.
  • "వాడు అల్లెము తింటున్న అల్లుడు లాగా వాళ్లింట్లో మసులుతున్నాడు." వా.

అల్లోనేరేళ్లు

  • వెన్నెలలో ఆడుఆట.
  • ".....వెన్నెల దినమున నల్లోనేరేళ్ళు గాక యావల గలవే." రా. సుం. కాం. 181.
  • చూ. అల్లునేరేళ్లు.

అల్పాచమానం

  • మూత్రవిసర్జనం.
  • వైదిక పరిభాష.
  • "అల్పాచమానం చేసివస్తాను. కాసేపు క్షమించండి." వా.

అవకతవక

  • అస్తవ్యస్తపు - అర్థం లేని.
  • "ఇలాంటి అవకతవకపనులు చేస్తే గొంతుమీదికి వస్తుంది. జాగర్త." వా.

అవకతవక పని

  • తెలివితక్కువపని.
  • చూ. అవకతవకమనిషి. అవ_____అవ 98 అవ_____అవ

అవకతవక మనిషి

  • తెలివితక్కువ వాడు.

'*చూ. అవకతవక పని. అవఘళించు

  • ధిక్కరించు.
  • ఇది సామ్యమును దెలుపు మాట.
  • నైష. 1. 37.

అవతల చెంబు ఇవతల పెట్టదు (డు)

  • ఏపనీ చేయదు (డు).
  • "ఇవతల చెంబు అవతల పెట్టకుండా సంసారం ఎలా నడుస్తుంది." వా.

అవతల పుల్ల ఇవతల పెట్టదు (డు)

  • ఏపనీ చేయదు (డు) అనుట.
  • చూ. అవతల చెంబు....

అవతారం

  • వేషం.
  • నిరసనలో అనుమాట.
  • "ఏమిట్రా ఆ అవతారం. కాస్త మొహం కడుక్కొని బట్టలు మార్చుకుని రా." వా.
  • "వాడూ వాడి అవతారం చూస్తే వాంతి కొస్తుంది." వా.

అవతార మగు

  • పుట్టు.
  • "క్షీరవారాశిలో నవతార మయ్యెం, దార (యనుకన్యక)." హర. 6. 86.

అవతార మెత్తు

  • అవతరించు.
  • "ఎత్తితే యవతార మీ యుగమందు." పల. పు. 13.

అవదకాకి

  • పలుగాకి.
  • "కూర్చి చెట్ట బట్టుకొని తెచ్చె లోపలి కవదకాకి నారి యత్తలారి." పంచ. వేం. 1. 595.

అవదూఱు

  • చూ. అపదూఱు.

అవధారు

  • అవధరించు; విను డని పెద్దలతో చెప్పునప్పుడు అను మాట.
  • "తర్జిత భవ యవధా రవధారు." పండితా. ప్రథ. పురా. పుట. 376.

అవని దూరు

  • భయపడి పాఱిపోవు.
  • "కొండతో నెనవచ్చు ననవచ్చు నత డైన నవని దూరు." పాండు. 1. 74.

అవపథ్యము

  • ఔపథ్యము అన్నట్లు వాడుకలో వినబడుతుంది.
  • "అవపథ్యం చేయడంతో రోగం తిరగ బెట్టింది." వా.
  • చూ. అపథ్యము చేయు.

అవపాడి

  • అన్యాయము.
  • "అధికారిచయము దత్త, ద్విధముల నవపాడి చేసి వివిధనంబుల్..... అంతకంతకు జెఱిచెన్."
  • దశ. 11. 116.
  • చూ. అపపాడి. అవ_____అవ 99 అవ_____అవి

అవమానపడు

  • అవమానము పొందు.
  • "అంత అవమానపడి వానింటికి మఱీ వెళ్ళడ మెందుకు?" వా.

అవమానపఱచు

  • అవమానించు.
  • "ఒకరిని అవమానపఱచడంవల్ల వచ్చే లాభం?" వా.

అవమాన పెట్టు

  • అవమానించు.

అవల నే నున్నాను

  • మిగత పని అంతా నేను చూచుకుంటాను లెమ్మని అనుపట్ల ఉపయోగించే పలుకుబడి.
  • "ఇందులకై యే యడ్డము వలవ దవల నే నున్నాడన్." ఆము. 2. 98.
  • "అవతల నే నున్నానుగా. అదంతా నేను చూచుకుంటాను." వా.

అవశాత్తుగా

  • అకస్మాత్తుగా.
  • కాశీయా. 322.

అవసరనై వేద్యం

  • ఏదో కాస్త కడుపునకు వేయుట కగునది.
  • నై వేద్యం స్థానే అది లేనప్పుడు ఏదో ఒకటి పెట్టుటపై వచ్చినపలుకుబడి.
  • "ఇప్పటికి ఈ అవసర నై వేద్యం కానివ్వండి. ఊరికి వెళ్లేటప్పటికి పొద్దు పోతుంది." వా.

అవసర మిచ్చు

  • దర్శన మొసగు.
  • "అవసరం బిచ్చి శివుడు బ్రహ్మాచ్యు తాదిదేవతల గారవించె." కాశీ. 7. 222.
  • భాగ. అష్టమ. 220. ప.

అవసరములవారు

  • ప్రతీహారులు.
  • "మాఱాక దెల్పు డేమఱక రాజునకు, జను డన్న విని యవసరములవారు."
  • వర. రా. బా. పు. 203. పంక్తి 11.

అవసర వేళ

  • పూజావేళ.
  • పండితా. ప్రథ. దీక్షా. పుట. 236.

అవాకుచవాకులు

  • అస్తవ్యస్తపు మాటలు. పనికిమాలిన మాటలు. జం.
  • "వదరుచు నున్నవా రుఱ కవాకు చవాకులు." గీర. లోకా. 12.
  • చూ. అవాకులు చవాకులు.

అవాకులు చవాకులు

  • "ఏవేవో అవాకులూ చవాకులూ నాలుగు వాగి పోయినాడు." వా.
  • చూ. అవాకుచవాకులు.

అవాఙ్మానసగోచరుడు

  • మాటకూ, మనసుకూ అందని వాడు-భగవంతుడు.
  • "యతో వాచో నివర్తంతే అప్రాప్య మనసా సహ." అన్న వైదిక సూక్తిపై వచ్చినపలుకుబడి.

అవిచారితరమణీయము

  • చూ. ఆపాతరమణీయము. అవి_____అవు 100 అవు_____అవ్వ

అవినాభావసంబంధం

  • ఎల్ల ప్పుడూ కలిసి యుండుట, విడదీయరాని సంబంధ మనుట.
  • "కావ్యానికీ, రసానికీ యెప్పుడూ అవినాభావసంబంధం ఉంటుంది." వా.

అవును కాదు అను

  • ఎదురు చెప్పు.
  • "కలలో నైనను నీదు మాటలకు నౌగా దంచు మాఱాడుటల్, గలవో?" రాజగో. 1. 99.
  • "నీ మాట కెప్పు డైనా అవును కాదు అన్నానా?"
  • ""వాడు నీ వేం చెప్పినా అవును కాదు అనకుండా చేస్తాడు." వా.

అవు గాక

  • కానీ అనుట.
  • హర. 4. 39.

అవు గా దను

  • తిరస్కరించు, బదులు చెప్పు.
  • "హరివార మైతిమి మ మ్మవు గా ధనగ రాదు." తాళ్ల. సం. 6. 40.

అవుగాములు

  • మంచిచెడ్డలు. జం.
  • "నీవు చని యవుగాములు నిశ్చయించి, యాశ దెగ గోయు మదియ మత్ప్రాణరక్ష." ప్రభా. 3. 107.
  • చూ. ఔ గాములు.

అవుడుకఱచు

  • పెదవి కొఱుకు.
  • "గురివెంద జైత్రు డొందగ, గర మలుక న్మోవి యవుడు కఱచిన నును వా, తెరమీద గాననగు పలువరుస."
  • పారి. 3. 48.

అవురు దర్భ యగునె?

  • ఆకారసామ్య మున్న ప్పటికీ పవిత్రత అన్ని టా ఉండ దనుట.
  • వేమన. 80.

అవురుసవు రగు

  • మిక్కిలి శ్రమపడు.
  • "అవురుసవు రైరి గుజగుజ యైరి డస్సి రొల్ల బోయిరి వెగ్గిరి తల్ల డిలిరి." హరవి. 3. 10.

అవుల బుచ్చు

  • త్రోసిపుచ్చు, పోనాడు.
  • పండితా. ద్వితీ. మహి. పుట. 214.

అవులెమ్ము

  • ఔ లే.
  • "అవులెమ్మని యూఱడిలెన్ సుదంత." పారి. 1. 69.
  • చూ. అగు లెమ్ము.

అవ్వను పట్టుకొని వసంతా లాడు

  • అసమానులతో సరసాలకు దిగు.
  • "అత నేదో పురాణం చెప్పుకొనే ముసలాయన, ఆయనదగ్గర నీ పాండిత్యం వెలగ బెడతా వేమిటిరా? అవ్వను పట్టుకొని వసంతా లాడినట్లు!" వా.
  • చూ. అమ్మను పట్టి వసంతము చిమ్మి నట్టు. అవ్వ____అశ్రు 101 అశ్మా_____అష్ట

అవ్వల నడుగు వెట్టు

  • నిర్బంధించుటలో ఉపయోగించుపలుకుబడి.
  • ఈ పని చేసి కానీ కదల వీలు లే దనుట.
  • "అర్థమిప్పించి యవ్వల నడుగు వెట్టు." శుక. 3 ఆ. 40 ప.
  • "ఆ డబ్బు అక్కడ పెట్టి అవతలికి అడుగుపెట్టు." వా.
  • "ఇందులో సంతకం పెట్టి కాని అవతలికి అడుగు పెట్టడానికి వీలు లేదు." వా.

అవ్వలికించుకొను

  • తొలగించు, అవ్వలికి త్రోయు.
  • ".....యుముక నవ్వలికించికొని." దశకు. 10. 105.

అవ్వలిమో మగు

  • మాఱుమో మగు.
  • "నివ్వెఱ గందుచు మదిలో, నవ్వలిమో మయ్యె నప్పు డనిరుద్ధుండన్." ఉషా. 3. 41.

అవ్వలిమో మివ్వల యగు

  • అటునుండి యిటు తిరుగు.
  • "తెర దీసి యాసలతో దృష్టుంచి చూచిన చూపు వరుస నవ్వలిమో మివ్వ లైన నవ్వు."
  • తాళ్ల. సం. 3. 182.

అశక్తదౌర్జన్యం

  • చూ. అసమర్థదుర్జనత్వం.

అశ్రులు మీటు

  • గోటితో కన్నీరు తుడుచు.
  • "వదన మక్కున గృపతో, నొత్తి మొగ మెత్తి యశ్రులు, మెత్తన గొన గోర బాఱ మీటుచు నుండెన్."
  • మను. 3. 137.

అశ్మా చ మే....

  • వాడిదగ్గర ఏమున్నది మన్ను - దుమ్ము అనే అర్థంలో ఉపయోగించే వైదిక పరిభాష.
  • 'అశ్మాచ మే మృత్తికాచమే' అన్న చమకంలోని మంత్రంపై వచ్చినపలుకుబడి.
  • "వాడిదగ్గర యేముంది? అశ్మాచమే." వా.
  • "అశ్మాచమే మృత్తికాచమే." చమకం.

అశ్రుతర్పణం

  • జలాంజలి.
  • తిలజలతర్పణము కాక అశ్రు తర్పణము కూడా యిటీవల వాడుకలోనికి వచ్చినది.

అష్టకష్టాలు పడు

  • అన్నివిధము లయినబాధలు పడు.
  • దాస్యం, పేదతనం, భార్యా హీనత, ఆదరవు లేకపోవడం, అడుక్కోవడం, ఇవ్వలేక పోవుట, అప్పుల పాలు గావడం, దేశాటనం అన్నవి అష్టకష్టాలుగా పరిగణితము లయినవి. అందుపై వచ్చిన పలుకుబడి.
  • "నేను అష్ట కష్టాలు పడి ఆ పిల్లను సాకాను." వా. అష్ట_____అష్టా 102 అష్టా_____అష్టా

అష్టనీరాంజనములు

  • ఎనిమిది అర్చనలు.
  • దర్శన, అవసర, మజ్జన, మాంగల్య, శృంగార, మహా, ఆనంద, అసంఖ్యాత నీరాంజనములు.
  • పండితా. ప్రథ. దీక్షా. పుట. 189.

అష్టవిధవధలు

  • ఎనిమిదిరకా లైన చంపుటలు.

అష్ట శోభనములు

  • అష్టవిధములయిన మంగళ కార్యములు; అలంకారాదులు.
  • "తన పురంబునం దష్ట శోభనంబులు దేవగృహంబులయందు విశేష పూజలు సేయించె."
  • భార. అర. 2. 221.

అష్టాంగ మెఱగి

  • అష్టాంగములు తాకునట్లు నేలపై సాగిలపడి, సాష్టాంగ పడి.
  • "ఆ లలనకు నత డష్టాంగ మెఱగి." బస. 6. ఆ. 150. పుట.

అష్టాదశ పురాణాలు

  • పదు నెనిమిది పురాణాలు.
  • మత్స్య, మార్కండేయ, భాగవత, భవిష్యత్, బ్రహ్మాండ, బ్రాహ్మ, బ్రహ్మవైవర్త, వామన, వాయవ్య, వైష్ణవ, వారాహ, అగ్ని, నారద, పద్మ, లింగ, గరుడ, కూర్మ, స్కాందములు.

          "మద్వయం భద్వయం చైవ
            బ్రత్రయం వచతుష్టయం
           అనాపలింగ కూస్కాని
           పురాణాని పృథక్ పృథక్." చా.

అష్టాదశవర్ణనలు

  • నగరము, సముద్రము, ఋతువు, చంద్రోదయము, సూర్యోదయము, ఉద్యానము, సలిలక్రీడ, మధుపానము, రతోత్సవము, విప్రలంభము, వివాహము, పుత్రోత్పత్తి, మంత్రము, ద్యూతము, ప్రయాణము, నాయకాభ్యుదయము, శైలము, యుద్ధము - వీని వర్ణనలు.

అష్టాదశవర్ణాలు

  • పదు నెన్మిది కులాలు.
  • బస. 7 ఆ. 180 పుట.

అష్టాదశవిద్యలు

  • పదునెనిమిది విద్యలు.
  • చతుర్దశవిద్యలు, ఆయుర్వేదము, ధనుర్వేదము, గాంధర్వము, అర్థ శాస్త్రము కలిసి పదునెనిమిది.

అష్టావక్రుడు

  • వట్టి వక్రబుద్ధి అనే అర్థంలో ఉపయోగిస్తారు. అష్టా____అస 103 అస____అస
  • ఇది ఆసలు ఒక ఋషి పేరే అయినా తరువాత ఈ యర్థంలోనే వాడుకలో నిలిచింది.
  • "వాడు వట్టి అష్టావక్రుడు." వా.

అష్టావక్రంగా.

  • పాడుగా.
  • "వా డే పని చేసినా అష్టావక్రంగా ఉంటుంది." వా.

అష్టోత్తరశతనామావళి జపించు

  • స్తోత్రపాఠంచేయు
  • నూట యెనిమిది పేర్లతో దేవతలను పూజించడం అలవాటు.
  • "వాడు రోజూ వెళ్లి వాడిదగ్గఱ అష్టోత్తరశతనామావళి జపిస్తుంటాడు." వా.

అసంబద్ధ ప్రలాపం.

  • అప్రస్తుతప్రసంగం.
  • "వాని వన్నీ అసంబద్ధ ప్రలాపాలు." వా.
  • చూ. అప్రస్తుతప్రసంగం.

అసడ్డమాటలు

  • అడ్డుమాటలు.
  • నేటికీ రాయలసీమలో 'ఏ పని చేస్తా మన్నా అన్నీ అసడ్డాలే. ఏదైనా మంచిపని చేస్తా మంటే లక్ష అసడ్డాలు' అని ప్రచురంగా వినబడుతుంది.
  • నిరసనవాక్యము అని వావిళ్ల లోనూ, అశ్రద్ధ, ఉపేక్ష,, తృణీకారము, తిరస్కారము అని సూ. ని. లోనూ, అసడ్డ అనేమాట కిచ్చిన అర్థాలు సరి కావు.
  • "సరకు సేయ వను చసడ్డ మాటలు గొన్ని యాడినంత నేమి."
  • భార. శాంతి. 4. 426.

అసమర్థ దుర్జనత్వం

  • చేత గాని దుష్టత.
  • వాడు చెడ్డవాడే కాని చెడుగు చేసే శక్తి లేదు అనేపట్ల ఉపయోగిస్తారు.
  • "వా డేదో న నీపుస్తకం రాయ మన్నారని ఊరికే యెత్తిపోసుకుంటున్నా డట. పోనీ అది ఆపగలడా? అదీ చేతకాదు. ఇదే అసమర్థ దుర్జనత్వం అంటే." వా.

అసమీక్ష్యకారి

  • ఆలోచింపక పని చేయు వాడు, దూరదృష్టి లేనివాడు.

అసలార

  • ఎసలార - బాగుగా ఒప్పిదముగా.
  • "అసలార మాయింట నారగించినను బసవనమంత్రి ఏ బ్రదుకుదు ననిన."
  • బస. 7 ఆ. 204 పుట.

అసలుకొను

  • అలముకొను.
  • "ఒడల నసలుకొనునెత్తురు గడిగి." జైమి. 6. 128.

అసలుకొల్పు

  • అలంకరించు.
  • "మసిబొట్టు బోనాన నసలు కొల్పిన కన్ను." క్రీడా. పు. 45. అస______అసా 104 అసి______అసి

అసలు చొచ్చి అలయు

  • తెలిసి తెలిసి బాధలో పడు.
  • తాళ్ళ. సం. 11. 3 భా.74.

అసలు మసలు

  • సమాన మగు, ఎసక మెసగు లాంటిది.
  • "కిసలయచ్ఛవి పునరుక్తి నసలు మసలు." పాండు. 1. 131.

అసవు సవు లగు

  • అదవదలగు. హర. 3. 10.

అసహాయశూరుడు

  • ఏ సహాయమూ లేకనే పోరాడగలవాడు అనుట.
  • పోరులోనే కాక దేనిలో సమర్థు డైనా దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
  • "వాడు ఏ దేశానికి పోతే నేం? ఏ ఊరికి పోతే నేం? జయించికొని రాగలడు. అసహాయశూరుడు మఱి," వా.

అసావాదిత్యో బ్రహ్మ గా

  • ఏదో సూటిగా చెప్పక తిరుగుళ్లుగా చెప్పు.
  • సంధ్యావందనంలో 'అసా వాదిత్యో బ్రహ్మ' అంటూ తలచుట్టూ చెయ్యి తిప్పుతూ నీళ్లను చల్లుటపై వచ్చిన పలుకుబడి.
  • "ఈ అసావాదిత్యో బ్రహ్మ అంతా నాకు సరిపడదు. ఇస్తే ఇస్తా నను, లేకుంటే లే దను." వా.

అసికోతలు కోయు

  • కడికండలుగా చేయు.
  • చిన్న చిన్న ముక్కలుగా నఱుకు.

        "నెట్టన మొల నున్న నెఱికత్తి దిగిచి,
         కొన్నింటి ముక్కులు కొన్నింటీ
         చెవులు, గొన్నింటి చెక్కులు గోతలు
        వెట్టి, యసికోతలుగ గోయ."
                           ద్వి. హరిశ్చ. పూ. 2040.

అసిధారావ్రతము

  • అతికష్ట మైనది.
  • కత్తివాదరపై నడచుటవంటి దనుట.
  • "వానితో వ్యవహరించడ మంటే అసిధారావ్రతమే." వా.

అసిమిలోని దొకటి, అమ్మెడి దొకటి

  • ఒకటి ఉంటే ఒకటి పైకి చెప్పు.
  • "అసిమిలోని దొకటి యమ్మెడిదొక్కటి, నీ చరిత్ర మెల్ల నేడు తెలియ." హరి. 2. 151.
  • చూ. అమ్మే దొకటి అసిమిలో దొకటి.

అసియాడు

  • అటూ ఇటూ తీగవలె వంగు, ఊగు, అసి = కత్తి - కూడా అలా కదిలించినప్పుడు అసియాడుతుంది. అందుపై వచ్చినమాట కావచ్చును.
  • "కానుదీగ లసియాడ." భీమ. 5. 5. 15.
  • పాండు. 3. 77.
  • వుజయ. 1. 126. అసి_____అస్త 105 అస్త_____అస్తో

అసివోవు

  • వ్యర్థ మగు.
  • "అసి వోవ వచ్చునా యసివోక యనుచు." గౌర. హరి. ద్వి. 2608.

అసురుసు రగు

  • "ముసురుకొను జరభరంబున, నసురుసు రై యున్న మమ్ము నడికించితిని..." మను. 4.
  • చూ. అవురుసవు రగు.

అసూర్యంపశ్య

  • ఎండక న్నె ఱుగనిది.
  • చాలా సుకుమారి అనుటకు దీనిని విరివిగా ఉపయోగిస్తారు. రాజస్త్రీలను అసూర్యంపశ్య లని అనేవారు.

అస్థలిత బ్రహ్మచారి

  • బ్రహ్మచర్య వ్రతమును అక్షరాలా అనుష్ఠించేవాడు.

అస్తమానం

  • ఎల్లప్పుడూ.
  • సూర్యాస్తమాన మ య్యే వరకూ అనుటలో మిగిలి అదే అర్థాన్ని సూచించేమాట.
  • "అస్తమానం ఇదే గొడవ పెట్టుకొని కూర్చుంటే ఇంట్లో పని అంతా ఎవరు చేస్తారనుకున్నావు?" వా.

అస్తమానూ

  • ఎల్ల ప్పుడూ.
  • "అస్తమానూ ఈ వెధవ గొడ వేమిటి?" వా.
  • చూ. అస్తమానం.

అస్తవ్యస్తపు మాటలు

  • అందిక పొందిక లేనిమాటలు.
  • "అస్తవ్యస్తపుమాటలాడ గొందఱు." భార. సౌప్తి. 1. 197.

అస్తవ్యస్త మగు

  • తలక్రిందు లగు.
  • "దు స్తరమును నగు నస్త, వ్యస్తంబగు నేని నాకు వగపు గదిరెడున్."
  • భార. ద్రోణ. 2. 303.

అస్తుబిస్తుగా

  • చాలి చాలక.
  • కొత్త. 276.

అస్తువి స్తగు

  • సతమత మగు, బాగా అలసి పోవు.
  • త్రివేణి. 68 పు.

అస్త్రశస్త్రా లుడుగు

  • బల ముడుగు.
  • "అక్కడికి పోయివచ్చేటప్పటికి అస్త్రశస్త్రాలు ఉడిగి పోయాయి." వా.

అస్త్రసన్యాసము చేయు

  • పని మానివేయు
  • భీష్ముడు శిఖండిముఖం చూచి అస్త్రసన్యాసం చేయుటపై యేర్పడినపలుకుబడి.
  • "ఈ వయసులోనే అస్త్రసన్యాసం చేస్తే ఎట్లానోయ్!" వా.

అసాధ్యపు పిండం

  • గడసరి.
  • "వాడు చాలా అసాధ్యపుపిండం." వా.

అస్తాబిస్తం

  • అర్లుమర్లు.