ఆంధ్రపదనిధానము/ప్రథమకాండము

by తూము రామదాసకవి

స్వర్గవర్గు

క.⁠

విను ప్రోలన జేజేప ట్టన విన్వల ననఁగ జేజేయండ యనంగన్ మినువీడన మినువలనన వనజభవాశ్రితపదాబ్జ! స్వర్గాఖ్యలగున్.

⁠ 1

వినుప్రోలు, జేజేపట్టు, విన్వలను, జేజేయండ, మినువీడు, మినువలను ఇవి స్వర్గమునకుఁ బేళ్లు.

సీ.⁠

తెఱగంట్లు జేజేలు దేవుళ్లు చదలుకా                       పులు బాసవాళ్లు వేల్పులును మింటి తెఱవర్లు జన్నపుదిండ్లు జేజెల్ విను                       తెరవరులును గంగిదిండులనఁగ వినుద్రిమ్మరులనంగ వేలుపులనఁగను                       దేవతాహ్వయములౌ దేవదేవ దేవుఁడు దయ్యంబు దేవర ముప్పోక                       లాడన భవదాహ్వయమ్ములౌను

⁠

గీ.⁠

నెలయు నప్సరసలకు నభిఖ్యలయ్య యచ్చరలనంగఁ దెఱగంటులనఁగ వేల్పు గరితలనఁగను బుడమిలోఁ గలుషవార్ధి తరణీచరణాంబుజాత విధాతృనేత.

⁠ 2

తెఱగంట్లు, జేజేలు, దేవుళ్లు, చదలుకాపులు, బాసవాళ్లు, వేల్పులు, మింటితెరవర్లు, జన్నపుదిండ్లు, జేజెలు, విగుతెరవరులు, గంగిదిండ్లు, వినుద్రిమ్మరులు, వేలుపులు ఇవి దేవతలకుఁ బేర్లు. దేవుఁడు, దయ్యము, దేవత, ముప్పోకలాడు, ఇవి భగవంతుని పేర్లు. అచ్చరలు తెఱగంటులు వేల్పుగరితలు ఇవి యప్సరసలకుఁ బేర్లు.

సీ.⁠

రక్కసి రాకాసి రక్కసీఁడును రక్క                       సుండు రేద్రిమ్మరి సోకునల్ల ద్రావుడు వేలుపుదాయ సోఁకుఁడు తొలు                       వేలుపనంగ ప్రావేల్పు, పొలసుఁ దిండియనంగ రేద్రిమ్మరీఁ డీరువుఁ                       దిండినా మానిసిఁదిండి యెఱచి మేఁపరియన పొలమేఁతరి యనఁగను                       రాక్షసాఖ్యలు ఘోరరాక్షసారి

⁠

తే.⁠

రక్కసియనంగ రాకాసి రక్కెసలనఁ దిండివెలఁదియనఁగఁ బొలదిండినాఁగ నవని రాక్షసకన్యక కాఖ్యలగుచు వఱలె బాలపురాధీశ భవవినాశ.

⁠ 8

రక్కసి, రాకాసి, రక్కసీఁడు, రక్కసుఁడు, రేద్రిమ్మరి, సోకునల్లఁద్రావుడు, వేలుపుదాయ, సోఁగఁడు, తొలువేల్పు, ప్రావేలుపు, పొలసుతిండి, రేఁద్రిమ్మరీఁడు, ఈరువుఁదిండి, మానిసిఁదిండి, ఎఱచిమేఁపరి, పొలమేఁతరి ఇవి రాక్షసుని పేర్లు. రక్కసి, రాకాసి, రక్కెస, తిండివెలఁది, పొలతిండి ఇవి రాక్షసస్త్రీకిఁ బేరులు.

సీ.⁠

బొ మ్మంచరౌ తుడ్పుమోమువేలుపుతాత              తొలువేల్పు దుగినుఁడు నలువ బమ్మ చదువులముదుకఁడు చదువులవేలుపు              పెద్దవేలుపు వేల్పుపెద్ద మొదటి వేలుపు పొక్కిలిచూలి తామరచూలి              తమ్మిపుట్టువు ముళ్లతబసితండ్రి నిక్కపుజగమేలునేర్పరి యననివి              ధాత్రభిఖ్యలు జెల్లు ధరణిఁ బల్కు

⁠

తే.⁠

చెలియ పొత్తువు చదువులచేడియయును మినుకుగుబ్బెత చదువులమిన్న యన్ను నలువపడఁతి యనంగను జలరుహాయ తాక్ష! వాణి కభిఖ్యలై యలరు భువిని.

⁠ 4

బొమ్మ, అంచరౌతు, ఉడుపుమోమువేలుపు, తాత, తొలువేల్పు, దుగినుఁడు, నలువ, బమ్మ, చదువులముదుకఁడు, చదువులవేలుపు, పెద్దవేలుపు, వేల్పుపెద్ద, మొదటివేలుపు, పొక్కిలిచూలి, తామరచూలి, తమ్మిపుట్టువు, ముళ్లతబసితండ్రి, నిక్కపుజగమేలునేర్పరి, ఇవి బ్రహ్మదేవునిపేర్లు. పల్కుచెలియ, పొత్తువు, చదువులచేడియ, మినుకుగుబ్బెత, చదువులమిన్న అన్ను, నలువపడఁతి, ఇవి సరస్వతీదేవి పేర్లు.

క.⁠

నారదున కాఖ్యలౌ నా ర్వేరపురుసి ముళ్లతపసి వేల్పుతపసి నా సారెలెపుడు మీటెడు జడ దారి యనన్ బోరుతిండితపసి యన హరీ.

⁠ 5

ఆర్వేరపురుసి, ముళ్లతపసి, వేల్పుతపసి, సారెలెపుడుమీటెడుజడదారి, పోరుతిండితపసి, ఇవి నారదునికి పేర్లు.

సీ.⁠

నలమేనిదొర పచ్చవలువదాలుపు గట్టు            తాలుపు కరివేల్పు తమ్మికంటి గరుడిరౌ తాలకాపరి వలమురితాల్పు            పక్కిడాల్వేలుపు పసిఁడివల్వ దారి రక్కసిగొంగ తమ్మిపొక్కిలి లచ్చి            మగఁడు వెన్నుఁడు మామమామ చుట్టు వాలుజో దుడ్పనకేల్వేల్పు ముజ్జగం            బులబొజ్జదేవర నలువతండ్రి

⁠

తే.⁠

యనఁగ భవదీయనామంబు లౌను శౌరి మరునిఁగన్నయ్య నలమేనిదొర యనంగ వెన్నదొంగ కన్నయ్య నాఁ వెన్నుఁ డనఁగ నవని భవదవతారకృష్ణాహ్వయములు.

⁠ 6

నల్లమేనిదొర, పచ్చవలువదాలుపు, గట్టుతాలుపు, కఱివేల్పు, తమ్మికంటి, గరుడిరౌతు, ఆలకాపరి, వలమురితాలుపు, పక్కిడాల్వేలుపు, పసిఁడివల్వదారి, రక్కసిగొంగ, తమ్మిపొక్కిలి, లచ్చిమగఁడు, వెన్నుఁడు, మామమామ, చుట్టువాలుజోదు, ఉడ్పనకేల్వేల్పు, ముజ్జగంబులబొజ్జదేవర, నలువతండ్రి ఇవి విష్ణుదేవునిపేళ్ళు. మరునిగన్నయ్య, నల్లమేనిదొర, వెన్నదొంగ, కన్నయ్య, వెన్నుఁడు ఇవి కృష్ణునిపేళ్ళు.

క.⁠

సింగఁ డనంగను మానిసి సింగఁడు కంబముదొర నరసింగఁ డనంగన్

⁠

⁠

రంగద్విహంగతుంగతు రంగ! నృసింహాఖ్య లగుచు రాజిలు నుర్విన్

⁠ 7

సింగఁడు, మానిసిసింగఁడు, కంబముదొర, నరసింగఁడు, ఇవి నృసింహదేవునిపేళ్లు.

తే.⁠

నేలకూఁతురు నాగటిచాలుపేరి యతివ యన సీత; సీరాము డనఁగ రాముఁ డొప్పు; తిమ్మప్పఁ డనఁగఁ దిమ్మప్ప యనఁగ వెంకటేశాఖ్యలై యొప్పు వేదవేద్య.

⁠ 8

నేలకూఁతురు, నాగటిచాలు పేరియతివ ఇవి సీతాదేవిపేళ్లు. సీరాముఁడు ఇది శ్రీరామునిపేరు. తిమ్మప్పఁడు, తిమ్మప్ప ఇవి వెంకటేశ్వరునిపేళ్లు.

ఆ.⁠

నాగటిదొర యొంటిప్రోగును దెలిమేని వాఁడు వెఱ్ఱినీళ్లప్రోడ దుక్కి వాలుజోదు నల్లవలువతాలుపు తాటిపడగదారి యనఁగ బలుఁడు దేవ.

⁠ 9

నాగటిదొర, ఒంటిప్రోగు, తెలిమేనివాఁడు, వెఱ్ఱినీళ్లప్రోడ, దుక్కివాలుజోదు, నల్లవలువతాల్పు, తాటిపడగదారి, ఇవి బలరామునిపేర్లు.

చ.⁠

కలిమినెలంత లచ్చిచెలి కిల్ములపొల్తుక తమ్మియింటిపై దలి సిరి తల్లితల్లియును దామరనట్టువ పైఁడిచాన పూ విలుతునితల్లి లచ్చి కరివేలుపుటాలు జగంబుతల్లి త మ్ములకయిచానయుం గడలిబుట్టువు లక్కిమి నాఁగ లక్ష్మియౌ.

⁠ 10

కలిమినెలంత, లచ్చిచెలి, కల్ములపొల్తుక, తమ్మియింటిపైదలి, సిరి, తల్లితల్లి, తామరనట్టువ, పైఁడిచాన, పూవిల్తునితల్లి, లచ్చి, కఱివేలుపుటాలు, జగముతల్లి, తమ్ములకైచాన, కడలిఁబుట్టువు, లక్కిమి యనునివి లక్ష్మిదేవికిఁ బేర్లు.

సీ.⁠

అలరువిల్తుఁడు కమ్మవిలుకాఁడు చక్కెర            విలుకాఁడు మరుఁడు పూవింటిజోదు వలదొర సిరిచూలి వాలుగడా లించు            విలతుండు వలవులవేఁటకాఁడు తుంటవిల్తుఁడు వెడవింటినెయ్యపుఱేఁడు            తామరతూపరి తలఁపుచూలి వలపురాయఁడు తావివిలుకాఁడు బేసికై            దువుజోదు ననవిలుతుండు తీఁగె

⁠

గీ.⁠

విలుతుఁడు గురులవిలుకాఁడు చిలుకరౌతు పచ్చవార్వపుజోదును లచ్చికొడుకు పచ్చవిలుతాలుపు మొసలిపడగదారి యనఁగ నివి మన్మథున కాఖ్య లంబుజాక్ష.

⁠ 11

అలరువిల్తుఁడు, కమ్మవిలుకాఁడు, చక్కెరవిలుకాఁడు, మరుఁడు, పూవింటిజోదు, వలదొర, సిరిచూలి, వాలుగడాలు, ఇంచువిలుతుఁడు, వలపువేఁటకాఁడుఁ, తుంటవిల్తుఁడు, వెడవింటినెయ్యపుఱేఁడు, తామరతూపరి, తలఁపుచూలి, వలపురాయఁడు, తావివిల్కాడు, బేసికైదువుజోదు, ననవిలతుఁడు, తీఁగెవిలుతుఁడు, ఇగురులవిల్కాడు, చిలుకరౌతు, పచ్చవార్వపుజోదు, లచ్చికొడుకు, పచ్చవిల్దాలుపు, మొసలిపడగదారి అనునివి మన్మథునిపేర్లు.

గీ.⁠

చుట్టుకైదువు గుడుసల్గు చుట్టువాలు కంటివాలు సేయంచులకైదువు సుడి

⁠

⁠

వాలు బటువల్గు నాఁ బిల్లవా లనంగ నఘనిశాభాస్కర! సుదర్శనాఖ్యలౌను.

⁠ 12

చుట్టుకైదువు, గుడుసల్గు, చుట్టువాలు, కంటివాలు, వేయంచులకైదువు, నుడివాలు, బటువల్గు, బిల్లవాలు, అనునివి చక్రమునకుఁ బేర్లు.

ఆ.⁠

బిల్లవాల్‌జో డనఁగఁ గఱివేల్పుబూర గొమ్ము వలమురి పాంచజన్యంబుపేళ్లు; నీటియిక్క యనంగను నీటిపుట్టు వనఁగఁ గౌస్తుభమున కాఖ్య లచ్యుతాఖ్య.

⁠ 13

బిల్లవాలుజోడు, కరివేల్పు, బూరఁగొమ్ము, వలమురి, యనపాంచజన్యము పేర్లు. నీటియిక్క, నీటిపుట్టువు, అననివి కౌస్తుభమణికిఁ బేర్లు.

పంచపాది. గీ.⁠

పాఁపమేపరి గురుడినాఁబక్కిఱేఁడు బొల్లిగ్రద్ద చిలువతిండి బొల్లఁడు గరు టాలమంతుఁడు వెన్నునిడాలు పులుఁగు మన్నియఁడు గరుటామంతుఁడన్న పులుఁగు బొల్లఁడన గరుడాఖ్యలై చెల్లె శౌరి.

⁠ 14

పాఁపమేపరి, గరుడి, పక్కిఱేఁడు, బొల్లిగ్రద్ద, చిలువతిండి, బొల్లఁడు, గరుటాలమంతుడు, వెన్నునిడాలు, పులుఁగుమన్నియఁడు, గరుటామంతుడు, పులుఁగుబొల్లఁడు, ఇవి గరుడునిపేర్లు.

సీసమాలిక.⁠

అయిదుమోములవేలుఁ పాబోతురౌ తంగ             మొలవేల్పు నెలతాల్పు చిలువతాల్పు తిగకంటి ముక్కంటి దిసమొలవేలుపు             మినుసిగదేవర మిత్తిగొంగ

⁠

⁠

కాట్రేఁడు మిక్కిలికంటిదేవర యగ్గి           కంటి పునుకతాల్పు కాటిఱేఁడు గట్టువిల్తుఁడు వేఁడికంటి తెల్లనిసామి           విసపుమేతరి మిత్తివేఁటకాఁడు జింకతాల్పరి నింగిసిగ కఱకంఠుఁడు           కొండయల్లుఁడు వెండికొండవిడిది వేలుపు మిన్వాఁకతాలుపు వలదొర            సూడు జన్నపుగొంగ కోడెరౌతు జడముడిజంగంబు కుడుములతిండిదే           వరతండ్రి ముమ్మొనవాలుదారి తోలుఁదాల్పరి వాఁకతాలుపు చిచ్చఱ           కంటిదేవర బేసికంటిసామి

⁠

గీ.⁠

వలమలల్లుఁడు గంగికైయలుగువాఁడు నాఁగ బూచులయెకిమీడునాఁగ శివుని కాఖ్య! లబ్ధినివేశ మహాప్రకాశ బాలనగరేశ యళికేశ భవవినాశ.

⁠ 15

అయిదుమోములవేల్పు, ఆబోతురౌతు, అంగమొలవేల్పు, నెలతాల్పు, చిలువతాల్పు, తిగకంటి, ముక్కంటి, దిసమొలవేల్పు, మినుసిగదేవర, మిత్తిగొంగ, కాట్రేఁడు, మిక్కిలికంటిదేవర, అగ్గికంటి, పునుకతాల్పు, కాటిఱేఁడు, గట్టువిల్తుఁడు, వేఁడికంటి, తెల్లనిసామి, విసపుమేఁతరి, మిత్తివేఁటకాఁడు, జింకతాల్పరి, నింగిసిగ, కఱకంఠుఁడు, కొండయల్లుఁడు, వెండికొండవిడిదివేలుపు, మిన్వాఁకతాలుపు, వలదొరసూడు, జన్నపుగొంగ, కోడెరౌతు, జడముడిజంగము, కుడుములతిండిదేవరతండ్రి, ముమ్మొనవాలుదారి, తోలుదాల్పరి, వాఁకతాల్పు, చిచ్చరకంటిదేవర, బేసికంటిసామి, వలదులల్లుఁడు, గంగికైయలుగువాడు, బూచులయెకిమీడు అననివి శివునకుఁ బేర్లు.

గీ.⁠

దుగ్గి మలయమ్మ యమ్మికదుగ్గ జండి సత్తి కఱకంఠునిల్లాలు సామితల్లి గట్టుచూలి గట్రాచూలి గట్లఱేని పట్టి సింగమెక్కుడుజంత పార్వతియగు.

⁠ 16

దుగ్గి, మలయమ్మ, అమ్మిక, దుగ్గ, చండి, సత్తి, కఱకంఠునిల్లాలు, సామితల్లి, గట్టుచూలి, గట్రాచూలి, గట్లఱేనిపట్టి, సింగ మెక్కుడు, జంత, అననివి పార్వతీదేవిపేర్లు.

క.⁠

దనుజారి నంది కగు బస వన యనఁగా నాలఱేఁడు బసవఁ డనఁగఁ బే ర్కొనె భువిని; ద్రిశూలము ము మ్మొనవాలనఁ దెనుఁగునందు ముద మొప్పారన్.

⁠ 17

బసవన, ఆలఱేఁడు, బసవఁడు, అననివి నందికిపేర్లు. ముమ్మొనవాలు ఇది త్రిశూలముపేరు.

సీ.⁠

కందుండు వేలుపుగమికాఁడు పుంజుఁదా          ల్పరిసామి యమ్మికపట్టి యగ్గి చూలిముద్దయ ఱెల్లుచూలి కొమరసామి          కొంచగుబ్బలివ్రక్కలించుమేటి నెమ్మిరౌ తార్గురునెలఁతలబిడ్డఁడు           నెమ్మితాల్పరియును నెమ్మిఱేఁడు

⁠

⁠

తిగజంటమోములదేవరయన శక్తి            ధరునినామంబులౌ; చెఱుపుఱేఁడు

⁠

గీ.⁠

గుజ్జువేలుపు పిళ్లారి కొక్కురౌతు బొజ్జదేవర యేనుఁగుమోమువేల్పు నొంటికొమ్మయ్య వెనకయ్య జంటతలుల బిడ్డ కుడుములతిండినా విఘ్నరాజు.

⁠ 18

కందుఁడు, వేలుపుగమికాఁడు, పుంజుదాల్పరి, సామి, అమ్మికపట్టి, అగ్గిచూలి, ముద్దయ, ఱెల్లుచూలి, కొమరసామి, క్రొంచగుబ్బలివ్రక్కలించుమేటి, నెమ్మిరౌతు, ఆర్గురినెలతలబిడ్డఁడు, నెమ్మితాల్సరి, నెమ్మిఱేఁడు, తిగజంటమోటులదేవర, అన నివి కుమారస్వామికిఁ బేళ్లు. చెఱుపుఱేఁడు, గుజ్జువేల్పు, పిళ్లారి, కొక్కురౌతు, బొజ్జదేవర, ఏనుఁగుమోమువేల్పు, ఒంటికొమ్మయ్య, వెనకయ్య, జంటతల్లులబిడ్డఁడు, కుడుములతిండి, అన నివి వినాయకునిపేళ్లు.

గీ.⁠

మలపగతుఁడు వేఁగంటియు మబ్బురౌతు నొడలిచూపొడయఁడు వేల్పుటొడయఁడు సుర తాణియును తూర్పుఱేఁ డన దనుజశైల వజ్రి వజ్రి కభిఖ్యలై వఱలె శౌరి.

⁠ 19

మలపగతుఁడు, వేఁగంటి, మబ్బురౌతు, ఒడలిచూపొడయఁడు, వేల్పుటొడయఁడు, సురతాణి, తూర్పుఱేఁడు, అనగ నివి యింద్రునకుఁ బేళ్లు.

క.⁠

మలపగతునిరాణి యనం జెలఁగెను సురతాణి యనఁగఁ జెల్లె శచికి; వే ల్పులబోనము సుధపేరై విలసిల్లెను కలుషభంగ విహగతురంగా.

⁠ 20

16 స్వర్ణవర్లు. మలపగతునిరాణి, సురతాణి, అననివి శచీదేవికిఁ బేళ్లు, వేల్పుల బోనము, ఇది అమృతమునకుఁ బేరు, గీ. వేలుపుల గారు చౌదంతి వెలిగపురన నిలను నైరావతాఖ్యలాయే; వెలిమావు నిక్కు వీనులఁజక్కి నా నెలవుకొ నేను ధరణిుచ్చైశ్రవాఖ్య లే దరుజనైరి. 21 వేల్పులగౌరు, చౌదంతి, వెలిగపురు, అననివి యైరావత మనకు పేళ్లు. వెలిమావు, నిక్కు వీరులజక్కి, అవనివి సుచ్చైశ్రవమునకు పేళ్లు. సీ. వెలి మ్రానువినును వేలుపుఁజె ట్టీవి మ్రాననంగఁ బుడుకుమ్రారు పెట్టు జెట్టును మెచ్చులఁ జెట్టనఁ గల్పకా ఖ్యలు; పుడుకుదొడుకు వెలి మొదవుకు వేలుపుగిడ్డి యు వెలిగియీవుల మొదవన నామముల్ కుదిరే కామ ధేనువునకు; వేల్పుమానికం బీవుల రతనంబునా జాగరతనమనఁగఁ గీ. దలఁపుతాయి పుడుకుగల్లు తలఁపుమిన్న యనఁగఁజింతామణికినాఖ్యలౌను; పిడుగు నాలు నాఁగ నూ అంచులవాలు జాతి నాలు మగజాతివాలన వజ వజ్రమగును. 22 వెలిమ్రాను, వినుమ్రాను, వేలుపుఁజెట్టు, ఈవిమాను, పడుకుఁమ్రాను, పెట్టుజెట్టు, మెచ్చుల జెట్టు, అననివి కల్పవృక్షమునకుఁ బేళ్లు, పురుకుదొడుకు (3) స్వగ్గ నర్లు. 17 సెల మెడన, నేలుపుగిడ్డి, వెలిగిడ్డి, యీవుఁ మొడవు ఫం కాదు భేనువునకు పేర్లు తెల్పుమానికను, ఈవుల విలీనము, వాగరతనము. తలఁపతాయి, పుడుకుగల్లు, తలఁపుమిన్న అననిపి చింతామణికిఁచెపిల్ల చెడుగుణాలు, శులవాలు, జాతివాలు, మగతాలివాలు ఆననిపి సజ్రాయనమునకు పేర్లు. సీ. జంట మోముల పీల్పు చాగంటి కరువలి మీరు తగ్గరురౌతు వేఁడి వేల్పు నీటికాసుపు గామ్ప నెచ్చెలి సేగజేడు కప్పు తెరువఁయుగాలిమిత్త యనఁగ నెని వేలు పన నీరు పాడనా నుటగిట్టని వేలు పనఁగ స్వ సతనాలుకల జేజె సవి యగ్ని దేవుని నామధేయంబులై భూమినలరు; గీ, వారునపుట్టగ్గియనఁగనం, నీరుచిచ్చు నాఁగ బడబానలమునకు నామములగు; నెరగలియనఁగఁ గార యెరవలియనఁ ధరణి దావానలాఖ్యలు గరుడగమన. 28 జంట మోగుల వేల్పు, చాగంటి, కరువలివిందు, తగరురౌతు, వేఁడి వేల్పు, నీటికాసుపు, గాడ్పు నెచ్చెలి, పెగ జేఁడు, కప్పు తెరువరి, గాలిమిత్త, ఎఱ్ఱని వేల్పు, నీరుపాఁప, అంటగట్టని వేల్పు, ఆగ్గి, సతనాలుకలజేజె, సవిజన నివి యగ్ని దేవుని సేళ్లు. వారు వ పుట్టగ్గి, నీరుచిచ్చు, ఆశనివి బడి దానలము పేర్లు. ఎరగలి కారగ్గి ఎరవలి అవనివి దావానలను.ఁ షేర్లు, 18 స్వర్గవు. క. కణం కల్గి కిత్తి యింగల మన నింగిలమనఁగ నిప్పు నగిని నిపుక చీ చ్చన నిప్పుకయన నిద్దర ననఘా యినియన్నీ కాఖ్య లై విలసిల్లెక్ కణఁకు, అగ్గి, కొర్తి ఇంగొలము, ఇంగిలకు, నిప్పు, అగిసా, నిపుక, చిచ్చు, నిప్పుక అననిఓయగ్ని నిక్ఁ బేర్లు. ఆ.వె. మిడుఁగు నిప్పుకల చకులు మిసఁగుఱులన విస్ఫులింగాఖ్యలౌను గోవిందశనలు మెలకు మండనజ్వాలాఖ్యలలరుచిచ్చు ఆయనచీచ్చఅనాసగ్ని మయము పేళ్లు. మిడుఁగులు, నిప్పుకలు, మిడుఁగుఱులు, అనవిస్ఫులింగముల వేళ్లు. నిలు మెలకు, మఁడు, అననివిజ్వాలల పేర్లు చిచ్చులు, బిచ్చలు, జనసవీ అగ్ని మయము పేర్లు. క. బుసి బుగ్గి బూది వెడి బసుమము నీఱు గునఁగఁ బడడనఁగా నీ నసుమతిభ స్మాభిఖ్యలు భ సలాలక కమలనేత్ర భవ్య చరిత్రా. 26 బుసి, బుగ్గీ, బూది, వెల్మిడి, బసుమము, సీఱు, నిగురు, పదడు అననివి భస్మమునకు పేర్లు. తే.గీ. జమున సైదోడు పితకులసామి గుదియ తాలుపరి జము డనప్రొద్దు చూలిఁ దక్కి స్వన్ల వర్లు. సంపదొని దంతర్గాతిని సంగ యమ ని కాఖ్య వై యొప్పు సంక్షయ సర శిష 19 27 జహీన వైనోదం, విశయలసామి, దియతాల్పని, జరుదు, ప్రొద్దు చూలి, దక్కిన సంసారం, డడతారు, అననివి యగుని పేర్లు, క. ధు కేటతాడు ద్రాడును UIR మరియును నృత్యవునామము హరిహయనుతచుణ మిస్తే యస నగుసుమ్మా. 28 పేటగాడు, త్రాడు, అననినియమపాశము జ్లర్లు. మిత్తి, జనగా గీ. రక్కసుంచిన సాఁకులరాయడనఁగ మూల్యడన నెఋతి పొదలెఁ; డిలి జేఁసవ తాల్పడినీటిజేయు త్రాడు తాల్పనఁగ నరుణాఖ్య తన గెశౌరి. B 29 రక్కసుఁడు, సోయలకాయఁడు, మూల హేఁదు, అవనిని నైఋతి పేళ్ల. కదలి గేడు, ఇల్లెనాల్పడి, నీటి పేజిఁడు, తాడుతాల్పు, అననివివరుణుని "పేర్లు. సీ. ఈదర తెమ్మం యీఁద కర్వలి గాలి కరువలి పయ్యెద గాన్సు పైర వలపు మోపరి సుర చలినట్టు సుడిగొట్టు విను చూలిచలియిక్కవీవలియును 20 స్వర్ణవర్లు. దావి మోపరి సోఁకుదయ్యంబు మబ్బుమే పరి జింకరవుతును పయర నీటి తాత యనంగ సదాగతిశాఖ్యపై విలసిల్లె; నడగాలి వేఁడిగాలి గీ, గంపఁగ నూర్ణ నాయునభిదలు జెల్లును కమ్మగాలినాఁగ తెమ్మెరజలి గాలినా వాడగాలియనఁగశీత వాయువునకు బేత్ల (వాసు దేవ. 30 ఈగ', రెమ్మెవ, ఈవ, కశ్వలి, గాలి, కరుపల్లి, పయ్యెన, గాదు

• నాలుమోప, సు, చలిపట్టు, సుడిగొట్టు, కొనుళూలి, నల్లి వాడి, దీ

వాటి, శానిమోప, పోశ్రదయ్యము, మబ్బుమేఫు, జింక రాను, జయా, నీటి వాత, ఆశనివిచాయు దేవుకు పేర్లు, వడగాలి, వేడి గాలి, అవనివి ఉష్ణవాయువు నా పేర్లు, కమ్మగాలి, తెమ్మె", చలిగాలి, వాడగాలి, నీ శ్రీరివ్రాయుము వేద క. వస్తనసనాభా ఝయియీ శ్వసనమున శభఖ్యలయ్యు జగతి నెలుఁగుడు నొసఁగెఁవెలుంగున నివియన కు తుపాననగఁనోరు గాలియనంXE. కసు, సపాను, ఓరుగాలి అననివి ఝంఝామారుతి పేర్లు, శ్రీసమాలిక అత్తరం బడిచిపా టాత్ర మణీముఱి యు אל లము శ్రచ్చన తమి తమకము వడి 31 స్వర్గ వర్గు. గోకనొక తురితంబు దురము జరీలున బిరబిర బోరన బిఱబిఱ వెస తుఱుతు తటాలున తుఱ్ఱు తటక్కున నొప్పురంబు తుదీన నెప్పళంబు వేగిరంబు జరిన వేళంబు వైళంబు బిసబిస వైడంబు బిట్టు బిళ్లు శ్రీవరము బితాన తెప్ప తెరలగ వే దురుసు పోటుక్కున తొర చెర చెర సరగ పదరు బిట్టు జట్టున సరిగున కచ్చర గొబ్బున కన్న వేగ గ్రక్కున గ్రక్కన గొమ్మన గ్రద్దన తటకున డబ్బున దారున తడు కున బిన తటాన గుబ్బన పొటుకున చివ్వున జివ్వున చెచ్చెరయును గీ. చయ్యన బిజీల్న జిఱ్ఱున చట్టనయును తెప్పునయును దిగ్గునయును దిగ్గన యన త్వరితమున కాఖ్య లై యొప్పు దనుజగోత్ర గోత్రహతగోత ధృత గోతో చిత్రగాత్ర. 21 32 అత్త గము, అడచిపాటు, ఆకము, ఆఱియుటి, ఉత్తలను, ఆచ్చర, తమి తమకము, పడీ; గోరకొర, తురితము, దురము, జరీలున, బిరబిర, బోరన, బీజ బిఱ, నెగ, గుఱుగు, తటాలున, కుఱ్ఱున, తటక్కున, నెప్పరము, తురీస, చెప్పక 22 స్వర్గ వగ్గు. ము, వేగిరము, జకీన, వేశము, నైకము, బిసఔన, వైదు, బిట్టు, బిళ్లు, దీక్షరము, బితాన్ని తెప్ప డేగలగ, వేరు సు, పొటుక్కున, తో, చెలి చెర, సూ సదరు బిట్టు, జట్టున సరిగున, కచ్చర, గొబ్బున, క్రమ, వేళ, ఎక్కువ గ్రక్కన, రమ్మని, గ్రద్దవ, తేటకున్న డబ్బు, దాకున, తడుకున, ఓ కీన, పటాన, గుబ్బప పొటుకుని, ఓన్వన, జివ్వున చెచ్చెర, చెయ్యని, వికీలు స, జిజ్ఞాున, చట్టిన, చెప్పును, దిగిని అననిపిత్వరితమునకు జేళ్ళు. పీ. తసుకించు గోదకొను తెసుకొని తలపాటు తివురు నవ్విళులూరు ఆముసుకుము నువడియును మఱియుక్త లకును వి ళ్లుగొలుపునాస విళ్ల గొనుననను వెలయుచునుండుఁబృధ్వినివ్వకపగుటకు నలదులుచనములుదులు నాఁగ త్వర యులి కాఖ్యలౌ తడవుజాలముజాగు జంపుజడసునట్టుజాపిరంబు ౫. తక్షయుదామసమనఁగ సుధరణిలోన బరఁగెనాలస్యమునకు జంపారు మెసుక మసలిక యనంగనాఖ్య లైనంద్యమునకు నల కెవాలూర యాలస్యమగుట కాఖ్య. 33 శ్రమకించు, గొడకొను, రమీను, కర్త లపాటు, తివురు, ఉవ్విలులూ రు, తీసురు, తెలుగు, ఉరవడి, ఉర్తల పశు, విశుగొల్బు, అవిర్భుజొను ఉవిష్ణూరు, అననివిత్వ" పడుటకు ప్లేట్లు, తులుచు తులు ఆవశ్వృతముతో ని గూడిన పేళ్ళు. గడవు, బాలస, బాస, జ. ప్రు, జడను, పట్టు, బాపినము, తడయు, స్వర్గ వళ్లు. 23 తామసము, అననివి అలస్యమునకు వళ్ళు. జంపారు, మెనుక, ఆనానికి, మాం ద్యసునకు పేళ్ళు. వాలూర ఆన ఆలస్య వగుటకు పే. గీ. మస లలయునంటగొట్టన నుసలునట్టు గొట్టనర్ వేయు నన సంకల్గొననునామ నికరముల రె నాలస్యించుటకును; తెఱు ఓయవెన:నాఁగ నవకాశమడ రెశౌ. S మసలు, ఆలసు, అంటగొట్టు, ముసబు, పట్టుకొటు, ఆనువేయ అందలోను, అని ఆలసించటకూ పేర్లు. చెుపి, బీడును, జుకు, ఆన్ ఆఫ్ కాశసును పేర్లు, క. ఎడతెగనిది సత మెల్ల ప్పుడుజొంపమునిచ్చవా లెము నెపు డసింగర్ జడి నాలాయమనంగన్ పుడమి నిరంతము పేర్లు పుణ్య చరిత్రా. 35 ఎడతెగనిది, ఫలము, ఎల్లప్సుడు, జొంపము, నిచ్చ, హెలెసు ఎపుడు, జడి, వాలా యగు, అవనివి నింతరమునకు పేర్లు. సీ. ముక్కంటి చెలికాఁడురొక్క పుదొరలచ్చి రాయఁడువానీఁడు కాయకంటి పసిఁడిరాయండు మానిసికాతు వడచక్కి సామి బాబారౌతు జక్కినీఁడు జక్కులరాయఁడు చాగ కాఁడనఁగు బే రాఖ్యలు;జక్కులుయక్షులక గు; 24 స్వర్ణవర్లు. పక్కి_యొడలుఁవాఁడు పక్కి మైతాలుపు కిన్న రాఖ్యలునయ్యెఁ; గింపురుషుని గీ. శాఖ్య గుఱ్ఱపు మోము వేల్పనఁగఁ జెల్లు; జక్కి నియనఁగు బేరునిసతికి పేరు; నిధికి లిబ్బియనంజెల్లు నిజము; వేల్పు గాణ గంధర్వునకు పేరు గానలోల. 36 ముక్కంటిచెలికాఁడు, రొక్కపుదొర, లచ్చిరాయఁడు, వానీదు కాయకంటి, పసిఁడిరాయఁడు, మానినిరవుడు, వడచక్కి సామి, బాబా రౌతు, జక్కినీఁడు, జక్కుల రాయఁడు, నాగకాఁడు, అనగనివి కుబేరుని పేర్లు, జక్కులు, అన యక్షులకు పేరు. పక్కి యొడలువాఁడు, పక్కి మెడ తాల్పు అనగాకిన్నరుని పేర్లు, గుఱ్ఱపుమోము వేల్పు, కింపురుషుని పేరు. జక్కి నీ, ఇదికు బేరుని భార్య పేరు. లిబ్బి, ఇది నిధికి పేరు. వేల్పుగాణ, అనఁగా గంధర్వుని పేరు. కసగాపరియనఁగా పడచక్కటి జేనిమిత్త పాఁపతొడవుదే వుఁడు జడముడిజంగంబన నడరివి యీశాన్యు నాఖ్యలై ముర నైరీ! 37 కడదాసఁ గాపరి, వడచక్కటి నిమిత్త పొఁపతొడవుదేవుఁడు జడముడిజంగము, అనగా యీశాన్యునకు బేర్లు. క. దేవళము దద్దళముగు డి కోవెల దిద్దడము నగరు కోయిలయనఁగా (4) స్వర్ణ వర్గర్లు, దేవాలయనామములౌ పావనచారిత్ర స్వర్గవర్ధి లముగిసె . 25 25 88 దేవళము, దద్దళము, గుడి, కోవెల, దద్దడము, నగరు, కోయిల, అనగా దేవాలయమునకు పేర్లు.

స్వర్గ్ వర్లు ముగిసెను.

వ్యోమవర్గు

గీ.⁠

బయలు చద లాకసము నింగి బైలు విన్ను విను మొగులుదారి యుప్పరవీది వేల్పుఁ దెరువు మిను మిన్ను చుక్కలతెరువు మబ్బు దారి యుప్పర మన ననంతంబు పేళ్లు వఱల ముగిసె ధరణి వ్యోమవర్గు శౌరి.

⁠ 39

బయలు, చదలు, ఆకసము, నింగి, బైలు, విన్ను, విను, మొగులుదారి, ఉప్పరవీది, వేల్పుఁదెరువు, మిను, మిన్ను, చుక్కలతెరువు, మబ్బుదారి, ఉప్పరము అననివి ఆకాశమునకుఁ బేళ్లు,

వ్యో మ వ ర్గు ము గి సె ను

______________

దిగ్వర్లు

గీ కెలఁకు చక్కటి కడ చెప కెలను చెఱఁగు వలను వలకు వలంకువు చెలఁగె దిశకు; దక్కినము వలకి డనాఁగ దక్షిణంబు; తూరుపనఁ పూర్వదిశను తోయజాత. 40 లఁకు, చక్కటి కడ, దెస, కొలను, చెఱఁగు, వలను, వలఁకు, వలం కువు, అసనిని దిళకుఁ బేర్లు, డక్కినము, పలకడ, అనఁగా దక్షిణముఁ బేర్లు, తూ పపుతినగా పూర్వదిశకుఁ బేర్లు. ఆ.వె. పడమర వెనుక నఁబశ్చిమనామముల్ ; కోన మూల రోక గొంది యనఁగఁ బుడమికోణంబౌను;వడచక్కి యనఁగ ను రము దానవారి. 41 మడడం, పెనుక అననివి పశ్చిమదిశకు బేర్లు. కోన, మూల, రోక గొంది, అననివి కోణమునకు చేర్లు. వడ చక్క అనగా ఉత్తరదిశకు వేరు. క. ఎగువ పయి మీఁదు నుప్పర మగునూర్ధ్వదిశకు; నభోది గాఖ్యలు భువిలో దిగువాటు క్రిందు క్రిందల దిగసన దిగునయనఁ జెల్లు దీనశరణ్యా. 42 ఎగువ, పయి, మీఁదు. ఉప్పరము ఆన ఉపరిభాగమునకు పేర్లు. దిగు వాటు, కించు, కిందల, దిగసన, దిగువ, అననివి అధోభాగము పేర్లు, 28 ది గ్వర్లు. సీ. చక్కియ బగి బరి సంగడి దెస కోవు పఱగడ మే మెయి పఱగడంబు పక్క పక్కియ వైపు ప్రక్క వలను కెడ చాయ కెలను క్రేవ చాయతట్టు వంకయనఁగ నిత్య బహువచనంబున సూరెలనంగ వసుమతినేను పార్శ్వభాగము పేళ్లు; వలపల కుడి వల ననఁగ దక్షిణభాగమునకుఁ బేళ్లు; గీ. డా యెడమ పుట్టి డాకడ డాపలయన దాపలయనంగఁ దెలుఁగునఁ దనరే వామ భాగమునకు నభిఖ్యలై బాలనగర నిలయ సుమనకిరీట మణీగణపరి చుంబితనఖాళీయుత చరణాంబుజాత. 43 చక్కియ, బగీ, బరి, సంగడి, దెస, కోపు, పజగడ, మే, మెయి పఱగడము, పక్క, పక్కియ, వైపు, ప్రక్క వలను, కెడ, చాయ, కెలను కేవ, సాయ, తట్టు, వంక, బ॥ సూరెలు, అనగా పార్శ్వభాగమునకు "పేర్లు, వలపల, కుడి, పలను, అనగా దక్షిణభాగమునకు పేర్లు. డా, ఎడమ, ఫుఱ్ఱ, డాకడ, చాపల, దాపల, అనఁగా వామభాముగనకు "పేర్లు, గీ. బిల్ల బింబికయన రవిబింబమునకు నగు; గుడి గుడుసు పరిధి గాలిగుడి పఱద గుడియనగఁ బరి వేషాఖ్యలడ రె; 'మోడ మనఁగ మందారమనఁగ మేఘావరణము. 44 29 బి, బింబిక, అనగా సూర్యాదిబింబముల పేళ్లు. గుడి, గుడుసు పంది గాలిగుడి, ఇఱదగుడి, అనఁగా పరివేషము: పేళ్లు మోడము, మందారము, అనగా `మేఘావరిణము పేళ్ళు, సీ. నీకు మోపరి మబ్బు నీరు తాల్పరి మబ్బు నాఁగ మొగులు నీఁటిచాయనఁగ నభ్రాఖ్యలౌ; నుఱుమనగర్జి తాఖ్యయా; మించుమెఱువు మించు మించు మెఱము నాఁగశంపాఖ్యలౌ; తీఁగెమెఱుంగన శంపాలతాఖ్యయా; జడియనంగ వాసనాసోననా వర్షంబునకుఁ బేళ్లు; తొలుకు కురియు చిక్కు తొలకరించు గీ. ననఁ దువర తూర తుప్పురయనఁదు సార నామములు; నిత్యబహు వచనమునవాన కాళ్ల నఁగవర్ష ధారల పేర్లు బాల నగర సౌధవిహార కంధరశరీర. 45 నీరు మోపరి, మబ్బు, నీరు తాల్పరి, మబ్బు, మొగులు, నీటిచాగి, అనగా మేఘము బేళ్ళు. మించు, మెఱుపు, మించుమించు, మెఱురు, అనగా మెఱుము జేళ్ళు. తీఁగ మెఱుఁగు, అనఁగాళం పాలతో పేరు. జడీ, వాన, సోన అనఁగా వర్షము బేళ్ళు, తొలుకు, కురియు, చినుకు, తొలకరించు, తువర, తూర, తుప్పుర, అనకు పొరము బేళ్ళు. వానకాళ్ళు, అనగా వర్షధారల పేళ్ళు. గీ. చినుక నఁగవర్ష బిందువయ్యెను; రతనపు విల్లు సింగిణి మువ్వన్నె విల్లనంగ 30 ది గ్వ గ్వర్లు. వజ్రధన్వునభిః్యలు; వానరాయి యనఁగవడగల్లనఁగ కరకాఖ్యలేను. 46 చినుకు ఇగిన్న బిందువు పేరు, రగనపుల్లు, సింగిణి, మువ్వ స్నే బిల్లు, అనగా ఇంద్రధనుస్సు జేళ్ళు, వానరాయి, వడిగల్లు, కరకల పేళ్ళు, సీ. కలువలవిందు చుక్కలజేయు రేజేయు చందు చందురుతను చందమామ నెల చందురుడు వెన్నెలుగు చలువల జేయు వైసలయెకిమీడు ఇంక తాల్పరి జాబిల్లి తమ్మి పగతుడు జా బిలి జక్క నలగొంగ వట వెలుంగు వెన్న నినాకన్ను నేల్పులబువ్వ వె న్నెల జేఁదు వలినుద్ద నిసివెలుంగు గీ, చలివెలుఁగు కలువలజేఁడు చలువజోతి కడలి వెన్న యసంగ జక వలగొంగ ఈ సిని స్వయనఁగను దనరెచంన్రు స్క్యా తెలుఁగునఁ గలుషాబ్ధి తరణి. 47 కలువలవిందు, చుక్కల కేఁదు, రేపేడు, చండ, చఁదుగుమామ, చంద రూప, నెల, చందురుడు, వెన్నెలగుత్తి, చలువల దేఁడు, పైగులయెకిమీడు, MVక ఔకడే, జాబిల్లి,ఎమ్మిపశుఁడు, జూబిలి, జక్కవట కొంగ, కలివెలుఁగు, వెన్ను కాకున్నూ, వేఁ బువ్వ, నెన్నెలరేఁడు, పలిశుద్ధ, నినీవెలుఁగు, అణ్యాలను, కలుక సేఁఁడు, చలం జోలి, కడలివెన్న, జక్క వలగొఁగ, గపనికన్పాప ఆసనిని చంద్రకుఁజేళ్ళు. ది గ్వన్లు. గీ. అవని నెలవంక నెలకూన యనఁగ బోల శశీకభీ..్యలు; పాలు వీసమనఁగళకు వఱలె సరదు సరసు సమభాగమునకును; మఱక నుచ్చనైల్య మరియనొకటి. 31 48 నెలవంక, నెలకూన ఆనఁగా బాలం ద్రునకుఁకోళ్ళు, పాలు కి సగం అనఁగా కళకుఁ బేళ్ళు. సగరు, సుసు అనఁగా సదు భాగమున ఁణేళ్ళు, ముచ్చ. మఱక అన నైల్యమునకుఁ బేళ్ళు. గీ. చిన్నె యడియాల మానాలు చిన్నియ గుత్తి కతము పులు గొనవాలు లక్క నము గుఱుతు లచ్చనము డాగు మచ్చనాఁ లక్షణాఖ్య లలరె మునిహృదయానంద హరిముకుంద . 49 చిన్నె, ఆడియాలను, ఆనాలు, చిన్నియ, గుఱి, కతం, పులుగు, ఆనవాలు, లక్క నము గుఱుతు, లచ్చనము, డాగి, మచ్చ ఐవి లక్ష్మణము పేరులం. గీ. కరుకు మిస పోసనము డాలు గచ్చు నిగ్గు రంగు జగితంబు మిసిమి మెఱుంగు గౌరు బాజు దవురు రువాణంబు తేజనంగ నమర గణనుతపాద శోభాఖ్యలగును, 50 కళుకు, మిస, పోసనము, డాలు, గచ్చు, నిగ్గు, రంగు, జిగి, డంబు, మిసిమి, మెఱుఁగు, దౌరు, బాజు, దవురు, రువాణము, తేజు, అన శోభకు పేళ్లు. 82 ది గ్వర్లు ఆ. పొనుఁగు గాజువాఱు పొనుపడు మక్కునా గాంతిహీనమునకుఁ; గౌముదికిని వెలసె నెల వెలుంగు వెన్నెల రేయెండ చందిరిక మనంగ జలజనాభ. 51 పొనుఁగు, గాజువాలు, పొనుపడు, మక్కు అనగా కాంతిహీనముఁ పేర్లు. నెలవెలుఁగు, వెన్నెల, రేయెండ, చందిరిక అనగా కొముదిరికి పేళ్లు. చ. చలిమిరి సీతు వీము వలి చర్మిరి సీతు సిరం బిగంబు నా జలువడి చల్వడిం జలున చల్లన చ్వు యినంబు నాకు వలిపిరినాఁగ నౌ నివక బల్కి ననౌ చలినాఁగనౌ నభి ఖ్యలుధరలోన శీతమున కబ్దని బాగ తెలుంగు మాటల .52 చలిమిరి, సీతువు, ఈము, వలి, చల్మిరి, సీత, సిరము, ఇగము, చలువడి చల్వడి, చలువ, చల్లన, చల్వ, ఇవము, వలిపిరి, ఇవక, చలి ఇవి శీతము పేర్లు. గి. ఇగ మివము మంచు మును చీము హిమము పేళ్లు; నివతళిం పివ తాళింపు నెగడె కైత్య మునకుఁ బేళ్లు; గ్రామన గ్రహమునకుఁ బేరు; కలిగెఁ జుక్క రిక, యన నక్షత్రము హరి. 53 ఇగము, ఇవము, మంచు, మనుచు, ఈగు, అనఁగా హీమమునకు బేళ్లు. ఇవతళి.పు, ఇవతాళింపు, అన నివిశ్లేష్యమునకు బేళ్లు. గాము అనగా గ్రహ మునకుఁ జేరు, చుక్క, రిక్క అనగా నక్షత్రము బేరు, గీ. నెగడొ హరి! కెంపుగామన నేలపట్టి యనఁగ నంగారకున కాఖ్యలయ్యె; బుధున (5) ది గ్వర్గు కాఖ్య నెలచూలి; గురునకాఖ్యలగు వేల్పు టొజ్జ నుడుగుజేఁడన భువినొప్పి చెలఁగె. 33 54 కింపుగాను, నేలపట్టు ఇవి అంగారకుని బేళ్లు. నెల చూలి బుధునిఁ బేరు, వేల్పుటొజ్జ, నుడుగు డు ఇవిబృహస్పతికిఁ బేర్లు. అడు క. చుక్క తెలిగాము వేఁగుకుఁ జుక్క యనకొ సోఁకుబోజ్జ సుకురుఁడనఁగ వాల్ జుర్కొంటికంటి వేఁగుం జుక, యనఁగనాఖ్యలగును శుక్రునకు హరీ. 55 చుక్క, తెలిగాము, వేగురుఁ క్క, సోఁకుబొజ్జ, సుకురుఁడు, వాలు జుక్క, ఒంటికంటి, నేఁగుజుక్క అననివి శుక్రునకుఁ బేళ్ళు. గీ. శనికి సని కప్పు మేనిగా మనఁగఁ గుంటి గామనఁగఁ జాయపట్టినా నామధేయ ములు చెలఁగె; కేతువునక భిఖ్యలగు మిత్తి చూలు ఒక్కపుగా మన లగాత్ర. 56 సని, కప్పుమేనిగాము, కుంటిగాము, చాయపట్టి అనఁగా శనేశ్వరునిఁ బేళ్ళు, మిత్తిచూలు, టెక్కపుగాము అనఁగా కేకువునకుఁ బేళ్ళు. క. వనజాడా! చీకటిగా మనఁ దలగాము నెలతిండి యన మొండెపుగా మన రాహువునక భిఖ్యలు తెనుఁగునవిలసిల్లె భువిని తెల్లమి గారు. 84 దిగ్వర్లు. చీఁకటిగాము, తలగాము, నెలతిండి, మొండెపుగాము అన నీవి రాహువునకు బేళ్ళు. సీసమాలిక. అలరె గుఱ్ఱపురిక్క తొలుచుక్క యన నశ్వి నికిని;బరనిచుక్క నెగడే భరణి; కత్తెర మంగల కత్తిగూ పనఁగను గృత్తిశాఖ్యలు; బండిరిక్క రోహి ణీనామధేయంబు; నెలరిక్కయన జింక తలచుక్క యనఁగను దన రె మృగశి రాఖ్య; లార్డ్రోఖ్యయునౌ పగడపురిక్క; క్షోణిని బొదరిండ్ల చుక్క యనఁ బు నర్వసునక్షత్ర నామధేయంబయి యేపుమీరెను; తొండరూపురిక పొట్లపూ చుక్కనాఁ బుష్యమి కాఖ్యలౌ; నిక్కంబు సప్పపురిక్క నాఁగ నసిలేరు నా శ్లేష కాఖ్యలు;పితరుల చుక్క నా జన్నపురిక్కనాఁగ మఘశాఖ్యలౌ; నిల మఱి సామికంటిచు క్క యన పుబ్బకుఁ బేళ్లునమరు; ప్రొద్దు చుక్క యుత్తర పేరు కెక్కెను; కైసాటి చుక్కనా హస్తకుఁజోద్యముగను; ముత్తెపుసవతన చిత్తనాఁ జిత్రాఖ్య లగు; కరువలిరిక్క యనఁగఁ గెంపు నవతనః గనుపేళ్లు స్వాతికినగు; చేట క్క కుమ్మరిసా రేచుక్క జోడు దిగ్వర్లు. 35 వేలుపుఁజుక్కనా నెల సె విశాఖ కా ఖ్యలు; తోరణపురిక్క చెలిమిచుక్క యన ననూరాధకాఖ్యలు; 'పెద్ద పేరిటి చుక్క నాఁగను తొటి రిక్కనాఁగ జ్యేష్ఠ కభిఖ్యలై జెల్లురు; సోఁకుఁజు క్కయు మూల నీఁటి చుక్క తొలునీఁటి రిక్కనాఁగను పేరుకెక్కెఁ బూర్వాషాఢ; యేచకంకటి ఒక్క తోఁచెనుత్త రాషాఢ శాఖ్యలుఁగు; కఱి వేల్పుచు క్క యనఁగ తూపు రిక్కయన శ్రవణ నెక్కె మద్దెలరూపు రిక్క ధనిష్ఠ కా ఖ్యయు; నీటిజేని ఒక్క యన శతభి షమునకు నాఖ్యయైయమరె; సెన్మిది కాళ్లు చుక్క పూర్వాభాద్ర కెక్కెఁÀర్తిఁ గీ. బూనె; ముక్కంటిచుక్కనా ఁబ్రొద్దురిక్క యనఁగ’ నుత్తరాభాద్రకాఖ్యలు చాలంగి మెలఁగెఁ; గొనరిక్క కడ చుక్క మానుగూపు చుక్క యన రేవతికిఁ బేళ్లు సురనుతాంఘ్ర. 58 గుఱ్ఱపురిక్క, తోలురిక్క అనఁగా అశ్వనికి పేర్లు. బరని అనఁగా భ 1 రణికి పేరు, కత్తెర, మంగలకత్తిరూపు అనఁగా కృత్తికా నక్షత్రమునకు ర్లు, బండిరిక్క, అన రోహిణికిఁ బేరు, నెలరిక్క, జింకతలచుక్క అనఁగా మృ 86 ది గ్వర్లు . గశీర్షా నతంత్రము (బేర్లు, పగడపురిక్క అనఁగా ఆర్ద్రకు ఁలేరు. పొదరిం డ్లచుక్క యన పునర్వసు బేరు, తొండరూపురిక్క, పొట్లపూఁజుక్క అనఁ గా పుష్యమికిఁ బేళ్ళు. సప్పపురిక్క, అనిలేరు అన ఆశ్లేషకుఁ బేర్లు, పిత రులచుక్క, జన్న పురిక్క అనఁగా మఘకుఁబేళ్ళు. సామికంటిచుక్క అనఁగా పుబ్బఁబేరు, ప్రొద్దుచుక్క అన ఉత్తర. కైసాటిచుక్క అనఁగా హస్తమి. ముత్తెపు సవతు, చిత్త అనఁగా చిత్తానక్షత్రముఁ బేళ్ళు కరువలి రొక్క, కెంపుసవతు అనఁగా స్వాతీనక్షత్రము, చేటరిక్క, కుమ్మరిసారె చుక్క, జోడు వేల్పురిక్క అనఁగా విశాఖనక్షత్రము, తోరణపురిక్క. చెలిమి చుక్క అనఁగా అనూరాధ నక్షత్రము, పెద్దకంటిఁక్క తాటిచుక్క జ్యేష్ఠా నక్షత్రము. సోఁకుఁజుక్క అన మూలానక్షత్రము. నీఁటిచుక్క, తొలునీటి రిక్క అనఁగా పూర్వాషాడకుఁ బేళ్ళు. ఏచకంకటిరిక్క అన ఉత్తరాభాద్ర బే రు. కఱి వేల్పుచుక్క, రూపురిక్క అనఁగా శ్రవణానక్షత్రము. మద్దెల రూపు రిక్క ధనిష్ఠకు పేరు, నీఁటి అనిరిక్క అనఁగా శతభిషము, ఎనిమిదికాళ్లచుక్క అనఁగాపూర్వాభాద్రకు పేరు. ముక్కంటిచుక్క, ప్రొద్దురిక్క అనఁగా ఉత్తరాభాద॰నక్షత్రము. కొనరిక్క, కడచుక్క, మీ సురూపు, ఇవి రేవతీ నక్షత్రము పేళ్లు. ఆ. ఆవని నభిజిదాఖ్యలమరియొప్పెను బొమ్మ చుక్క కానరానిరిక్క యనఁగ; తెలుఁగునం దరుంధతికిని నారంజోతి యనఁగ కీర్తి మీజె నంబుజూరు. 59 బొమ్మ చుక్క, కానరానిరిక్క అనఁగా అభిజిన్న క్షత్రము పేళ్లు. ఆరంజోతి ఇది ఆరుంధతి పేరు. సీ. మేక రాసియనంగ మేషరాశికి పేరు; ఋషభ రాశికినిఁ బేర్గిబ్బయనఁగ; దిగ్వర్లు. మిధునాహ్వయము ప్రతీమెలఁగె సంగడి రాసి; రాజిలే నెండ్రిక రాసి కటక మునకు; సింగపురాసి తన సింహాఖ్యయై; కన్యాఖ్యలౌ కన్నె కన్నె రాసి నాఁ; ద్రాసు రాసియనఁగ తుల; తేలురా సియన వృశ్చిక రాశి చెలఁగె; వింటి గీ. కాసినాఁ వెలసెను ధనూ రాశి పేరు; మొసలిరాసియన మకరమునకు; కుండ రాసి కుంభమునకు; చేపరాసి చేప నాఁగ మీనంబునకు పేళ్లు నలిననాభ. $7 60 మేఁకరాని అన మేషరాశికి పేరు. గిబ్బరాసి అన ఋషభము, సంగడి రాసి మిధునము, ఎండ్రిక రాసి కర్కాటకము. సింగపురాసి సిం హరాశి, కన్నె, కన్నె రాసి కన్యారాశి. త్రాసురాసి తులకు పేరు. తేలు రాసి అన వృశ్చికరాశి, వింటిరాన్ అనగా ధనూరాశి, మొసలిరాసి అన మకరరాశి. కుండరాసి అన కుంభరాసి, చేప, చేఁపరాసి అన సీ. గాములలేఁడు రేకంటు కాఁక వెలుంగు పచ్చవార్వపుజోదు పగటి వేల్పు తామర చెలి ప్రొద్దు తమ్మివిం దివముల .మేపరి విను కెంపు మింటిదారి జమునయ్య చెయ్యులసాకిరి మినుకుల 'యొక్క యిరులదొంగ యిగ ముసూఁడు 88 దిగ్వర్లు. చాయమగఁడు తమ్మిసామి జక్కవతేఁడు కలువలదాయ వేవెలుఁగు వేఁడి గీ. వెలుఁగు మిన్కులబరణియు వేఁడి వేల్పు సెగ వెలుఁగు వెలుఁగుల తేఁడు జగముకన్ను చదలుమాని మన నెండసామి యనఁగ రవికి నామంబులై యొప్పై భవవినాశ. 61 గాముల రేఁడు, రేకంటు, కాఁళతెలుఁగు, పచ్చవార్వపుజోదు, పగటి వేలుపు, తామర చెలి, ప్రొద్దు, తమ్మివిందు, ఇవముల మేపరి, విను కెంపు మింటిదారి, జమునయ్య, చెయ్యులసాకిరి, మినుకులయిక్క, ఇరుల గొంగ ఇగమునూఁడు, కాయకు గఁడం, తమ్మిసామి, జక్కవ ఁడ, కలువదాయ, వేవెలుఁగు, వేఁడివెలుఁగు, మిన్కు లబరణి, వేఁడి వేల్పు, సెగ వెలుఁగు వెలుఁగుల తేఁడు, జగముకన్ను, చదలు మానికము, ఎండసామి అన నివి సూర్యునకు పేళ్లు, గీ. పిచ్చుకుంటన బిచ్చుక కుంటు పిచ్చి కుంటనంగను పిచ్చిక కుంట సంగ నమరియొప్పై ననూరునకాఖ్యల గుచు; వెలుఁగుమినుకన కిరణ మాఖ్యలు మురారి. .62 పిచ్చుకుంటు, పిచ్చుకకుంటు, పిచ్చికుంటు, పిచ్చికకుంటు అనఁగా అనూరునకు పేళ్లు, వెలుఁగు, మినుకు అసక్తిగా కిరణమునకు పేళ్లు. క. వేఁడిమి తీండ్రము వెచ్చన వాఁడియొ కెఱ "వెచ్చ తీండ్ర వడ యొక్కె అన్యా ది గ్వర్లు. వేఁడి మిడి పెట్ట వెక్కయు కూడియుతీశాఖ్యలయ్యె గోవిందహరీ, 39. 63 వేడిమి, తీండ్రము, వెచ్చన, వాడి, ఒ కెఱ, వెచ్చ, తీండ్ర, వడ, ఒక్కెఱ, వేఁడి, వెక్క, పెట్ట, మిడి అనఁగా తీతమునకు పేర్లు, గీ. వెలుఁగనఁగ నెండ వెలుతురు వెల్తురనఁగ నల రె నాతపమున కాఖ్యలగుచు; కొద్ది యెండ యీరెండ యసనొప్పెనెలమి యలఁతి జ్యోతమునశాఖ్యలై కందశోభితాంగ. 64 వెలుఁగు, ఎండ, వెలుతురు, వెల్తురు, అనఁగా ఆతపమునకుఁ బేళ్లు. కొద్దియెండ, ఈరెండ అనఁగా అల్పజ్యోతికిఁ బేళ్లు, క, తళుకు పిసాళము వాఁడిమి బెళుకు మెఱపు తేజు మించు వేడి పగటునాఁ పొలప మొరపు తీండ్రము తుఱఁ గలి విడి బిత్తరమనఁగఁ బ్రకాశాఖ్యలగు 65 తళుక, పిసాళము, వాడిమి, బెళుకు, మెఱుపు, తేజు, మించు, వేఁడి, పగటు, పొలపము, ఒరపు, తీండ్రము, తంఱఁగలి, విడి, చిత్తరము అనఁగా ప్రకాశమునకు పేళ్లు. సీ. తిలకిం చలరుతన్కు_తళుకొత్తు తీండ్రించు తొలఁకాడు హవణిల్లు తొలుకు వఱలు తులకించు నలరారు తళుకించు వెలుఁగొందు చెలఁగు వెలయు నండు చెంగలించు 40 దిగ్వర్లు. వరగలించు కొఱలు సురళించు తలరు బి త్తరములాడనఁగను తనుకున నఁగఁ దేజరిల్లుననంగఁ దీడిరించనఁగను తొంగలించనఁగను రంగుమీఱ గీ. క్షితిని దెలుగుననగు ప్రకాశించుట కని యెంచి కావ్యమ్ములను బ్రయోగించినమరి బాల విహార వవరధీర కలుషసాలకు తార దిగ్వర్లు ముగిసె. 66 తిలకించు, ఆలరు, తన్కు, తళుకొత్తు, తీండ్రించు, తొలుకాడు, హవణిల్లు, తొలుకు, వులు, తులకించు, అలరారు, తళుకించు, నెలు గొండు, చెలఁగు, వెలయు, మండు, చెంగలించు, వరగలించు, కొఱలు, ఉరళించు, తలరు, బిత్తరములాడు, తనుకు, తేజరిలు, తీడిరించు, తొంగ లించు ఇవి ప్రకాశించుటమునకు పేళ్లు. దిగ్వగ ముగిసెను. ↑ కాలవద్దు ఆ.వె. పొద్దు కారు పూఁట పొద్దన కాలంబు దనరె; ప్రొద్దు పూఁట దీనము పేళ్లు; పట్టబవలనంగఁ బవలన మధ్యాహ్న మునకు నెలసె పేళ్లు మునినుతాంఘ్ర. 67 ప్రొద్ద, కారు, పూఁట, పొద్దు అనఁగా కాలమునకుపేర్లు. ప్రోద్దు, పూఁట అనఁగా దినమునకుఁ జేర్లు. పట్టబవలు, పగలు ఆనఁగా మధ్యాహ్నమునకు పేర్లు, క. వేఁకుననా వేఁగన వే బోకయనం బ్రేపనంగ ప్రొద్దున వేఁగుం బోకయనఁ వేఁగుజామన శ్రీకర! ప్రత్యూషమునకుఁ జెల్లునభిఖ్యల్ 68 వేకువ, వేఁగు, నేఁబ్రోక, ప్రేపు ప్రొద్దు, నేఁగుఁ బోక', 'వేగుజాము, అనఁగా (ప్రత్యూష) ప్రభాతమునకు పేర్లు. ఆ.వె. పూఁట పుంట సంజ పురఁట నెత్తురుఁ బ్రొద్దు సందె నాఁగనొప్పై సంధ్య పేళ్లు; క్రుంకు నింగిఁబడన క్రుంకుడనఁగ వస్త మయమునకును బేళ్లు మదసజనక. 69 పూఁట, పుంట, సంజ, పురఁట, నెత్తురుఁబొద్దు, సందె అనఁగా సంధ్యానామములు, క్రుంకు, క్రుంకుడు, నింగిపడు అనఁగా అస్తమయ మునకుఁ బేళ్లు, 42 కాలవర్లు. గీ. ఉదయ సంజకు తొలుసంజ యొప్పెను; నెఱ సంజ మలుసంజనాఁ బరసంధ్య పేళ్లు; నిత్యబహువచనంబున నీరుకాళ్లు నల రే సంధ్యాకిరణముల కాఖ్య శౌరి. 70 తొలుసందె అనఁగా పూర్వసంధ్యకు పేరు. నెఱసండె, మలు సంజ అనఁగా ఆపరసంధ్యకు పేర్లు, బ॥ నీరు కార్లు అనఁగా అరుణపీత వర్ణ మైన సంధ్యాకిరణములకు పేరు. క. ధాతృపతి! రేయి రెయి రే రాతిరి నిసి మాపనంగ రాత్రిక భిఖ్యల్ ; భూతలమున మునిమాపన ఖ్యాతిఁలొ నెఁబ్రదోషనామనుగుచు మురారీ. 71 రేయి, రాయి, రే, రాతిరి, నిసి, మాపు అనఁగా రాత్రికి పేళ్లు. మునిమాపు అనఁగా ప్రదోష కాలమునకు పేరు. గీ. అగును కాఁదారిమాఁదారి యనఁగ ముచ్చు ప్రొద్దు కాఁదారి నిసి సరిప్రొద్దన నడు రేయినాఁగను మరి నడి రేయసంగ నర్థరాత్రికి పేళ్లకు నమరపోష, 72 కాఁదారిమాఁదారి, ముచ్చు ప్రొద్దు, కాఁదారి, నిసి, సరిప్రొద్దు, నడు రేయి, నడులే అనఁగా అర్ధరాత్రికి పేళ్లు, గీ. ధాత్రి రేవగలన న హెరాత్రమునకు నాఖ్య; నెలయన పున్నమయనఁగఁ జార్లి కాలవర్లు. మాఖ్యలుజెలంగె; నమునస యన సమాస యన సమావాశ్య కాఖ్య లై యలరెశౌరి. 48 72 లేవగలు అనఁగా అహోరాత్రమునకు పేరు. నెల, పున్నము అనఁగా పూర్ణిమ పేళ్లు, అమవస, అమాస అనఁగా అమావాశ్యకు పేళ్లు. క. తెలిసక్కము తొలుపక్కం బలరెను శుక్లపక్ష మగుచుఁ దెలుఁగున ములుపక్కము కఱిపక్కము వెలసె బహుళపక్షమునకుఁ బేళ్లగుచు హరీ. 74 తెలిపక్కము, తొలుపక్కము అనఁగా శుక్లపక్షమునకు పేర్లు. ములు పక్కము, కఱిపక్కము అనఁగా బహుళపక్షమునకు పేర్లు, గీ. యామమునకాఖ్య జామననౌను; మాస మునకు నెలయననౌ; ఋతువునఁకుఁ గందు వయనసగు నామధేయంబు వాసవాది బుధనికరపాల మునిలోల మదన హేల. 75 జాము అనఁగా యా మము పేరు, నెల అనఁగా మాసమునకు పేరు. కందువ అనఁగా ఋతువునకు పేరు. క. ననకారన పూఁదరి యా మని యన విరిహద ననంగ మండు నెలయనం దన రె వసం తాభిఖ్యలు మనసిజ శతశతవిలాస మణినిభహాసా. 76 ననకారు, ప్యూదరి, ఆమని, విరిహదను, మండునెల అనఁగా వసంత ఋతువునకు పేర్లు. 44 కాలవర్గు. పంచపాది గీ. పెట్ట వేసఁగి వేసవి పెట్టకార నంగ గ్రీష్మాఖ్యలౌను; వానతఱి కారు తొల్కరి తొలుకారనఁగను దొలకరియనఁ జి త్తరాయన నీరామని చెలఁగియొప్పై నర్షఋత్వాఖ్యలై భువి వాసుదేవ. 77 పెట్ట, వేసఁగి, వేసవి, వెట్టకారు అనఁగా గ్రీష్మఋతువు పేర్లు, వాన ఠఱి, కారు, తొల్కరి, తోలుకారి, తొలకరి, చిత్తటి, నీరామని అనఁగా వర్ష ఋతువు పేర్లు, గీ. ధరణి వెన్నెలకారన శరదృతువున సౌఖ్య; హేమంతమునకు బేరౌను మంచు కారు; శిశిరంబునకుఁ జలికారు పేరు వఱలె; నేఁడాది యేఁడన వత్సరంబు. 78 వెన్నెలకారు అనఁగా శరదృతువు పేరు. మంచుకారు అనఁగా హేమంతఋతువు పేరు. చలికారు అనఁగా శిశిఋతువు పేరు. ఏఁడాది, ఏఁడు సంవత్సరమునకు పేర్లు. గీ. వెలసే తుది రేయి పెను వెల్లి ప్రళయమునకు; క్షేమమునకొప్పె నెమ్మినా 'నేనమనఁగ; బుత్తియన సుకమనఁగను భోగమునకు నాఖ్యలల రెసు శ్రీమానసాబ్జభృంగ. 79 తుది రేయి, పెనువెల్లి అననివి ప్రళయరాత్రమునకుఁ జేర్లు, నెమ్మి, సేమము అనగా క్షేమము పేర్లు, బుత్తి, సుకము అవిభోగమునకుఁ బేర్లు. కాలవర్గు. క. తరువాయి హదను తతి తల తరుణ మదను సామి ప్రొద్దు తఱి తోయమనకా బరగె సమయమునకాఖ్యలు సురమునిచిత్తాపహార సురగిరిధీరా. 45 80 తరవాయి, హదను, కత్తి, తల, తరుణము, అడను, సామి, ప్రొద్దు, కఱి, తోయము అననివి సమయమునకు పేర్లు. గీ. బుత్తి సొం పిమ్ము పోఁడిమి బులియ బులుపు సో ముసులు హాయి సుకమును సోము సుగమ నంగ సుఖమునకాఖ్య లుప్పొంగె; బులియు ననఁగ సొగీయించునా సుఖించాఖ్యలగును. 81 బుత్తి, సొంపు, ఇమ్ము, సోఁడిమి, బులియ, బులుపు, సోము, ఉసులు, హాయి, సుక్షము, సోము, సుగము అనఁగా సుఖమునకు బేర్లు, బులియు, సాగి యించు అనఁగా సుఖించుటకు పేర్లు. ఆ. వె. నెపము కతము కోపు నేవము వైనంబు నెవమనంగ వెలసె భువిని చెనుఁగు నందుఁ గారణమున కాఖ్యలై కల్హార మిత్రమిత్రనేత్ర చిత్రగాత. 82 నెపము, కతము, కోపు, నేవము, వైనము, నెపము అనఁగానివి కారణ మునకు పేర్లు. క. మది యిచ్చ గుండె తలఁ "పెడ యెద బెందం బుల్లమనఁగ నెడ్డ యనఁగ నె 46 కాలవర్గు . మ్మది గుండియనా డెందమె డఁద యన హృదయాఖ్యలగుచు డంబువహిం చెక్ . 83 మది, ఇచ్చ, గుండె, తలఁపు, ఎడ, ఎడ, డెందము, కల్లము, ఎడ్డ, నెమ్మది, గుండియ, డెందము, ఎడఁద అనఁగా హృదయమునకుఁ బేర్లు. క. పుట్టన బామన మేనన పుట్టుకయన పుట్టువనఁగ పుట్టుగ నంగర్ దిట్టరి హరి జననాఖ్యలు నెట్టనఁగొనికీర్తిమించి నెలకో నెభువిలోజు. 84 పుట్టు, బాము, మేను, పుట్టుక, పుట్టువు, పుట్టుగు జననమునకుఁ బేర్లు. సీ. తెలువాఱు సనఁగను తొలుకరించున సంగ జొబ్బిల్ల నంగనుజొబ్బిలనఁగ సుప్పతిల్లనఁగను జిప్పిల్ల నంగను బొంపిరివోవనఁ బొటమనంగ నల రె పిచ్చిల్లన నామతిల్లన గండ రించనంగాను బొడ తెంచెనాఁగ వసుధఁదోఁచన నివి వాస్తవాద్యుత్పత్తి యాహ్వయంబులు నయ్యె నాంధ్రమునను ఆ. భువినినొప్పె జావు పొలయిక యనఁగను మరణమున కభిఖ్య లరసిచూడ కమలసదృశనేత్ర కంధర నిభగాత్ర దనుజరాజజై త్ర ధర్మమిత్ర, 85 కాలవర్గు. 47 తెలువాఱు, తొలుకరించు, జొబ్బిల్లు, జొబ్బిలు, ఉప్పతిల్లు, చిప్పిల్లు, హంపీవోవు, పాటకు, పిచ్చిల్లు, ఆమతిల్లు, గండరించు, పొడతెంచు, తోఁడు ఆననిని గుణవస్తువాద్యుల్ప త్తికి పేర్లు, చావు, పొలయిక అనఁగానివి మరణమునకుఁ బేర్లు, క. కొల యనఁగను దోసంబనఁ గలుయనఁగ కొడిమెయనఁగ కసటనఁగను గా వలమనఁగను బాపంబున కల రె నభిఖ్యలు మురారి యసురవిదాకి. 86 కొల, దోసెము, కలుచ, కొడిమె, కసటు, కావలము అననివి పాప మునకుఁ జేర్లు. చ. కసటు నెపంబు తప్పు కొఱగానియు నేరమి యెగ్గు నేరము మసటుసు దప్పిదంబు కుసుమాలముమల్కు నమక్కదోస మసడును కల్పయుం గొడీమెమాగుడు నా నెరసన్న నౌ గదా యసురకుల ప్రజాటవిదవానల ద్రోహము పేళ్లు నిద్ధరణ. 87 కపటు, నెపము, తప్పు, కొఱగామి, నేరమీ, ఎగ్గు, నేరము, మసటు, తప్పిదము, కుసుమాలము, ముల్కువ, మక్కు, దోసము, మపడు, కలువ, కొడిమే, మాగుడు, నెరసు అనఁగానివి ద్రోహమునకుఁ బేర్లు, గీ. పున్నె మన మేలనంగను పున మనంగఁ బున్ని యంబన నాఖ్యలో పుణ్యమునకు; వంతు వావిరి మేలు సోబనము లగ్గు మంచియన శుభమునకు పేళ్లుంచితముగ 88 పున్నెము, మేలు, పునెము, పున్నియము అనఁ గానివి పుణ్యమునకుఁ 48 కాలవర్గు. బేర్లు. వంతు, వావిరి, మేలు, సోబనము, లగ్గు, మంచి అనఁగానివి శుభ మునకుఁ బేర్లు. గీ. సేగి యొప్పమి కోల్పాటు చేఁతఱికము చేటు కీడోగు డగరము చెఱపు చెఱువు చెట్ట దుండగ మెగ్గును జెడ్డ దగ్గర మన నశుభమగు; కాల వగ్గయ్యె శౌరి. 89 నేగి, ఒప్పమి, తోలు పాటు, చేతఱికము, చేటు, కీడు, ఓగు, డగరము, చెఱుపు, చెఱుపు, చెట్ట, దుండగము, ఎగ్గు, చెడ్డ, దగరము అనఁగా అశుభమునకుఁ బేర్లు, కాలవర్గము ముగిసెను. ధీవర్లు గీ. బుద్ది మది నెఱి కఱద నాబుద్ధి పేళ్లు; పగ్గెయన నెఱ యనఁగను బ్రజ్ఞ పేళ్లు; గొనము గుణమునక గు; తఱటనఁగ తుంట యనఁగ మూర్ఖత్వమున శాఖ్య తాను శౌరి. 91 బుద్ది, మది, నెఱి, కఱద అనఁగా నివి బుద్ధికి పేర్లు పగ్గా, నెఱు అనఁగా ప్రజ్ఞకుఁ బేర్లు, గొనము అనఁగా గుణమునకు పేరు, తఱటు, కుంట ఆనఁగా మూర్ఖత్వమునకు పేర్లు, (7) ధీవర్లు గీ. కఱుదు నేరుపు పోహణ మెఱవడియును నేర్పు నిన్న నువు చదురు నేరిమియును వలను విన్నా ణమనఁగను వనజనాభ యవని ప్రౌఢీమమున కాఖ్య తాను ధరణి. 49 91 కఱుదు, నేరుపు, పోహణ, మెఱవడి, నేర్పు, విన్న నువు, చదురు నేరిమి, వలను, విన్నాణము అనఁగానివి ప్రౌఢీమముఁ బేర్లు, క కుదిరిక మన కుదురన నె మ్మదీయనఁగను నెమ్మియనఁగ మదిమది యనఁగ బొద లేను స్వస్థము పేళ్లుగ సదమల రాజీవనయన సదయాహృదయా. 92 కుదిరిక, కుదురు, నెమ్మది, నెమ్మి, మదిమది అనఁగా స్వస్థమునకు పేర్లు. గీ. అరమరిక యురియా పాన లరమర పుయి లోట మరగలి మలికిత మోటు కొంకు సందియంబు సంజాయించు సందు ముదము దయును బిమ్మిటి యనఁగ సంశయము పేళ్లు. 98 అరమరిక, ఉరియా, పొనలు, అరమర, పుయిలోటము, (రూ| పుయిలోట) అరగలి, మలికీతము, ఓటు, కొంకు, సందియము, అంజాయించు, నందు, ముదముద, బిమ్మిటి అననివి సంశయమనకు పేళ్ళు. క. కాంచనచేలధర! కొదుకు కొంచు కొసరు గగ్గు ముడుఁగు కొంజు కోతుకు కొం చించు వుయిలోడు స్రుక్కని యెంచిన నాంధ్రమున సంశయించుట పేర్ల్ 94 50 ధీవర్లు . కొదుకు, కొంచు, కొసరు, గగ్గు, ముడుఁగు, కొంజు, కొత్తుకు, కొం చించు, పుయిలోడు, స్రుక్కు అనఁగా పంశయించుటకుఁ బేళ్లు, క. నిచ్చయము నిజము నిక్కము నిచ్చలుపై బ్బొత్తి నికము నేటు నికు వము నిచ్చలమన నిశ్చయమున కచ్చుపడఁగ నాఖ్యలయ్యె నాంధమున హరీ. 95 నిచ్చయము, నిజము, నిక్కము, నిచ్చలు, సెబ్బొత్తి, నికము, నేటు, నికువము, నిచ్చలము అనఁగా నిశ్చయమునకు పేర్లు. గీ. కమ్మ తియ్య తీపి కమ్మన తీయ తీ యన యనంగ మధురమునకుఁ బేళ్లు; తొగర కనరు తొవర యొగరను నివియెల్ల తువరమునకుఁ బేళ్లు తోయజాక్ష. 96 కమ్మ, తియ్య, తీపి, కమ్మన, తీయ, తియ్యన అనఁగా మధుగమునకు "పేర్లు. తొగర, కనరు, తోవరు, ఒగరు అనఁగా నివి తువరమునకు పేళ్లు, గీ. కటువునకుఁ బేళ్లు నొఱ్ఱన కాఱ మొట్టి యనఁగఁ; ది క్తమునకుఁ జేఁదు; నామ్లమునకుఁ బులుసు పుల్లన యనఁ బేళ్లుబోలె; లవణ మునకు నుప్పన యనఁజెల్లు మురవిదారి. 97 ఒట్టిన, కాఱము, ఒట్టి యనఁగా కటువునకుఁ బేళ్లు, చేఁదు, అన తిక ము, పులుసు, పుల్లన అనఁగా ఆమ్లము, ఉప్పన అనఁగా లవణర సము 1. పొలపంబు కమ్మ కమ్మన వలపుం గడి తావి నాఁగ వల్పని యనిన జలజాయతేక్షణా! పరి ధీవర్లు మళమున కాఖ్యలయి నెలయు మహిలో నెపుడు. 51 98 పొలపము, కమ్మ, కమ్మన, వలపు, కడి, తావి, నల్పు అనఁగానివి పరిమళమునకుఁ బేళ్లు. గీ. ఎఱుక యెఱుకువ తెలివి నా వఱలె జ్ఞాన మునక భాఖ్యలు వై; బై జయును మఱకువ B మబ్బు నేరమి మఱపన మహిఁజెలంగా వనజభవనుత యజ్ఞానమునకుఁ బేర్లు. 99 ఎఱుక, ఎఱుకువ, తెలివి అనఁగా జ్ఞానమునకు పేర్లు. బైజ, మఱకువ మబ్బు, నేడమి, గుఱపు అనఁగా అజ్ఞానమునకు పేర్లు. గీ. ముగితి ముత్తియనఁగఁ బేళ్లు మోక్షమునకు; బరగె సుకృతంబునకు మేలు బాగె మనఁగ; వెలసె దుష్కార్యమునకుఁ క్రొవ్విదము కీడు పని యనఁగఁ బేళ్లు భావసిశాపాళి హేళి. 100 ముగితి, ముత్తి అనఁగా మోక్షమునకుఁ బేళ్లు. మేలు, బాగాము అనఁగా సుకృతము పేర్లు, క్రొవ్విదము, కీడుపని అనఁగా దుష్కార్యమునకుఁ బేళ్లు ఆ.వె. వన్నె రంగు చాయ వన్నియ నాఁగ వ ర్ణంబుపేళ్లు; కౌరనంగ కవురు నాఁగ నొప్పె తెనుఁగునందు వర్ణాధిక్య మునకభిఖ్యలగుచు దనుజ వైరి. 101 పన్నె, రంగు, చాయ, వన్నియ అనఁగా వర్ణమునకు జేర్లు, కారు, కవుర్లు అనఁగా వర్ణాధిక్యమునకుఁ బేరులు, 52 ధీవర్ల క. తెల తెల్ల తెల్పు తెలివెలి వెలరు వెలుక వెల్లి బొల్లి వెల్ల యనఁగ నా ఖ్యలు శుభ్రమునకు తెలుఁగున నల రె; పలుకఁ బాఱు శుభ్ర మగుటకు పేరొ. 102 తెల, తెల్ల, తెలు, తెలి, వెలి, వెల్లరు, వెలుక, వెల్లి, బొల్లి, వెల్ల అనఁగా శుభ్రవర్ణమునకుఁ బేళ్ళు. పలుకబాఱు శుభ్రమగుటకుఁ బేరు, చ. కఱి నల కందు చామనము కావిరి నల్లన చామ నీలియుం గఱ కసినంబు నల్ల కనుఁ గందన కఱ్ఱ యనంగ నింకనుం గఱియయనంగ కప్పనఁగ ర ఁగ భువి నీల వర్ణమై వఱ లెను వాసవాదిసుర వందిత పాద సరోరుహద్వయా. కఱి, నల, కండు, చామనము, కావిరి, నల్లన, చామ, నీలి, కఱ, కసి నము, నల్ల, కనుగందు, కట్టి, కఱియ, కప్పు, కారు అనఁగా నీల వర్ణము. ఆ. వె. అళఁది పసిమి పచ్చ హళఁది పసుపు పస్సు కవిల పచ్చన యన భువిహరిద్ర వర్ణమునకు బేళ్లు; పాటలమునకును బరగె వయ్య పస్సె పల్ల యనఁగ. 104 ఆళఁది, పనిమి, పచ్చ, హళఁది, పస్పు, పసుపు, కవిల, పచ్చన ఆనఁగా హరిద్ర వర్ణముఁ జేళ్ళు, పయ్య, పస్సె, పల్ల అనఁగా పాటల వర్ణ మునకుఁ ణేళ్ళు. ళ. ఎఱ యెఱ్ఱ కెంపు గవరన యెఱువును కాని తొగరు తొవ రెఱ్ఱున వీడి జే ధీవర్లు . గుఱు కావి లాలు తోఁవును వఱ లెను జొ త్తనఁగ రక్త వర్ణముపే!. 58 105 ఎం, ఎఱ్ఱ, కంపు, గవరన, ఎఱువు, కావి, తొగరు, తోవరు, ఎఱ్ఱన, విడి, జేగుఱు, కావి, లాలు, తోపు, జొత్తు అనఁగ రక్త వర్ణము పేళ్ళు. గీ. ఎఱ్ఱనగు నెత్తురువాఱు నెఱువు బాఱు తొగరుకోను జాజువాఱును జిగురువాఱు నెఱ్ఱవాఱు చిగుర్పన కృష్ణ దేహ! రక్తవర్ణంబగుట పేళ్లు రమణమీ రే. 106 ఎఱ్ఱనగు, నెత్తురువాఱు, ఎఱుపుఁబాటు, తొగరుకొను, జాజువాఱు జిగురువాఱు, నెట్టివాలు, చిగురుచు అనఁగా రక్తవర్ణమగుటకుఁ బేళ్ళు. గీ పచ్చ పచ్చన మదుపును పసిమి యనఁగ హరితవర్ణంబు వీళ్లయి యలరె; చంద్ర కావి చందురు కావినా శబ్దజూతి నెగడె సింధురవర్ణాఖ్య లగుచు శౌరి. 107 పచ్చ, పచ్చన, మదుపు, పసిమి అనఁగా హరిత వర్ణమునకుఁ బేళ్ళు. చంద్రశావి, చందురుకాని అనఁగా సింధుర వర్ణము వేళ్ళు. క. మాదవళంబని పల్కిన మాదావళమనఁగనొప్పె మాదళ మనఁ గళా మాడావళియన బుధనుత పాదాంబుజయుగ్మ కపిల వర్ణము పేల్లో. 108 మాదవళము, మాదావళము, మాదళము, మాదావళి అనఁగా కపిల దగ్గము పేళ్ళు, 54 ధీవర్లు. క. బొమ్మంచన రక్తిమమగు నిమ్మహి; కత్తఱియనంగ నిది నానావ ర్ణమ్మున కాఖ్యయగు; శదం బమ్ము కదంబకము మిశ్ర వర్ణము పేర్ల్. هيم 109 బొమ్మంచు అన రక్తి మదగుటకు బేరు, కత్తఱి అనఁగా నానావర్ణ ముబేరు, కదంబము, కదంబకము, మిశ్రవర్ణముఁ బేళ్ళు. క. ఇల పంచవన్నియ యనర్ నల రే మఱియుఁ బంచవన్నె యనిబల్కినచోఁ జెలఁగెనివి పంచవర్ణా ణ ఖ్యలతో ధీవర్లు ముగిసె ఖగరాటురగా. పంచవన్నియ, పంచవన్నె అనఁగా పంచవర్ణములఁ బేళ్ళు. ధీనగ్గుముగి సెను. వాగ్వర్లు గీ. సుడి పలుకు సుద్ది ముస్కును నొడి మునుకన వాక్యనామంబులగు; వ్యర్థభాషణమున కాఖ్యయగు రజ్జనంగ; రహస్యవాక్కు కొద్ధరణి బేరుగొనే కమ్మసుద్ది యనఁగ. 110 111 నుడి, పలుకు, సుద్ది, ముక్కు, నొడి, మునుకు అనఁగా వాక్య మునకు పేర్లు, రజ్జు అనఁగా వ్యర్ధ భాషణమునకు పేరు. కమ్మనుద్ది అనఁగా రహస్యవాక్కు పేరు. వాగ్వర్లు. గీ. హాటకాంబర! వంకరమాట యనఁగ వఱలె వఱగొడ్డమన బహువచనమందు సడుగులన దోషవాక్కులక డరి పేళ్ళు గలిగె; వాగ్వాదు కాఖ్య వాకాటనంగ. 55 112 వంకరమాట, పఱగొడ్డము, బ|| పడుగులు, అనఁగా దోష నాక్కులకు పేళ్లు. వాకాటు యనఁగా వాగ్వాదునకు పేరు. క. ఒంటరము కరుసు పరుసన కంటసమును కాఱు కఱకు కాజోడైంబుక్ గంటునుడి కంటగించును కంటనఁగ విరోధవాశ్య గణము మురారీ. 113 ఒంటరము, కరుసు, పరుసన, కంటపము, కాఱు, కఱకు, కాఱ డైము, కంటునుడి, కంటగించు, కంటు యనఁగా విరోధవాక్యము పేళ్ళు, గీ. గండ్రలు తుటారమును గొడ్డ కాఱు బెట్టి దంబు బేరజమును బెడిదంబు గెంట సం బనంగను పరుషవాక్యంబుపేళ్లు; మిడియ యన వేదవాక్యమై యడరు శౌరి. 114 గండ్రలు, తుటారము, గొడ్డ, కాఱు, బెట్టిదము, బేరజము 'బెడిదము, గంటసము అనఁగా పరుష వాక్యము పేళ్ళు. మిడియ యనఁగా వేదవాక్యము పేరు. గీ. కలిగె నొఱగొడ్డెమన మనోఘాతవాక్య మునకు పేరు; గయ్యాళంబు ననఁ గయాళ 56 వాగ్వర్లు. మనఁగ నివి తిరస్కారోక్తి తన రె; నామ మునకుఁ బేరనఁ జెల్లును మునివిలోల 115 ఒఱగొడ్డాము అనఁగా (మనోమాత వాక్యము ) మనను నొప్పించెడుమాట. గయ్యాళము, గయాళము అనఁగా తిరస్కారో జికీ పేర్లు. పేరు అనఁగా నామమునకు సంజ్ఞ. ఆ.వె. కఱుకన కరుసన కాలొడ్డేమనఁగను కాఱనంగ నీటితాఱు లనఁగ పరుసన యనఁగను పరుస నఁగనుకఠో రోక్తి కాఖ్య లొప్పె సురగశయన, 116 కఱుకు, కరుగు, కాల్ డైము, కాఱు, నిబ॥ఈఱతాజలు, పరుపన, పేరును అనఁగా కఠోరో క్తికిఁ బేళ్ళు. డి. మోసమన మఱపనఁగను మోస యన వి తాకనఁగ పరాకన ప్రమాదంబుపేళ్లు; దనరే మొఱకడమన గోఱతన మనంగ నల రే దుష్టత్వమున శాఖ్య లంబుజాలు.. 117 మోసము, మలుపు, మోస, వితాకు పరాకు, అనఁగా ప్రమాదములో బేళ్ళు. 'వెంఱకడము, గొఱతనము అనఁగా దుష్టత్వమునకుఁ బేళ్ళు. క. పొరపడు నా నేమఱుచన పొరపాటన నేమఅనఁగ పొలమారన నే మరుపాటన నేమరిలన నురగశయానా ప్రమాద మొందుట కాఖ్యల్. 118 పొరపడు, వీరులఱుచు, పొరపాటు, ఏమఱు, పొలమారు, ఏమరు పాటు, ఏమరిల్లు అనఁగా ప్రమాదపడుటకుఁ బేళ్ళు. (8) వాగ్వర్లు. 57 గీ. తగువు పెనకువ యన వివాదంబుపేళ్లు Q స్థిరము; శపియించుటకు పేళ్లు తిట్టన శపి యించనఁగ జెల్లె; వాళట్టు మించియొప్పె ధరణి వాగ్బంధనమునకు దానవారి. 119 తగువు, పెసఁకువ అనఁగా వివాదముఁ బేళ్ళు. తిట్టు అన, సవీయించు ఆనఁగా శపియించుటకుఁ జేర్లు, వాకట్టు అనఁగా వాగ్బంధనమునకుఁ బేరు. గీ. చెడగరము వాఁడి ప్రామిడి చెడుగు చెండి బెరసు బెట్టిదమననొప్పె 'పేళ్లు క్రూర మునకు; రచనక భిఖ్యలుఁ దనరే భువిని పన్ను గడపన్న కంబును పన్నికయన. 120 చెడగరము, వాఁడి, ప్రాఁమిడి,చెడుఁగు, చెండి, బెంను, బెట్టి దము అనఁగా క్రూరమునకుఁ బేళ్ళు. పన్ను గడ, పన్నకము, పన్నిక ఆనఁగా రచనకుఁ బేళ్ళు. గీ. కుమ్ము సుద్దియనంగను కొమరుమిగిలి దన రె సం కేతవృత్తాంతమునకు పేరు; ధరణి నుడికారమన చమత్కార వాక్య మునకు పేరొప్పే మునికుల వనజమిత్ర. 121 కుమ్ము, నుద్ది సంకేతవృత్తాంతమునకు జేరు, నుడికారము అనఁగా చద త్కారవాక్యమునకు బేరు, క. తొలిచదువులు ప్రామిస్కులు తొలుఁబలులు ప్రాఁజదువులు తొల్చదువులు ప్రాం 58 బలుకులు పెనుమినుకులు మిను కులు ప్రాఁగబ్బము తొలుమినుకులు వేదాఖ్యల్ 122 తొలిచదువులు, ప్రామిస్కులు, తోలుఁబల్కులు, ప్రాజదువులు, తొల్చదువులు, ప్రాణల్కులు, పెనుమిన్కులు, మినుకులు, ప్రాఁగబ్బ ము, తోలుమిన్కులు అనఁగా వేదములకుఁ బేళ్ళు. గీ. కైత కబ్బము కయితము కయిత యనఁగ పొసఁగె కవిత శభిఖ్యలు; పొత్తము సహి యనఁగ పుస్తక నామంబు లెను; కబ్బ మనఁగ కావ్యంబునకు పేరు దనరెశౌరి. 123 కైత, కబ్బము, కయితము, కయిత అనఁగా కవిత్వమునకుఁ బేళ్ళు. పొత్తము, వహీ అనఁగా పుస్తకముఁ బేళ్ళు, కబ్బము అనగా కావ్యమునకుఁ బేరు. గీ. అసమనంగను పొగడితయనఁ బొగ యనఁగ కీరితినాఁగను యశముపేళ్లు; సడి యనెడు నుడి యనియెడు శబ్దమున క కీర్తి 'పే ళ్లంబుధరరుచిపూర్తి మూర్తి. 124 అసము, పొగడిత, పొగడ్త, కీరితి అనఁగా కీర్తికిఁ బేళ్ళు. సడి, నుడి అనఁగా అపకీర్తి కిఁ బేళ్ళు. గీ. నీతమును తనవ ముదల నీతకంబు నేమమును కట్టడ యనంగ నిర్ణయంబు బొంచెపేళ్లు వక్కాణంబు పోలుపొందు సుద్దియనఁగ వృత్తాంతాఖ్య లుద్దిగా నేను. 125 నీతము, తనవు ముదల, నీతకము సేమము అనఁగ నిర్ణయము బేళ్ళు. వక్కాణము, పోలుపొందు, ముద్ది ఆనఁగా వృత్తాంతము వేళ్ళు. రాగ్వర్లు. సీ. అంగ మం గొప్పిద మంచు మైనడి కైపు కైవడి కట్టడ కరణి కోపు తమ కెసకం భోజ యమరొక పాటుమై పగిది తెఱఁగు పఱి పదురు తీరు మొగి జోక తోయంబు తొగ పొల్పు మైలాగు పంతం బనువు రేవ పరుసు చెన్ను మాడికి గనునిక మాడీ వైనము మెయి వెరవు సంగడి వీడ' వితము వెంట గీ. నేరవు చందము బల్విడ్ నెఱి వగ వహి పోఁడిమి బలువిడ్ వరుస పొలము రూపు సంచు విన్న నువు వడుగు నీరు సూటి నాఁగ విధమున కాఖ్యలు నాగశయన. 126 అంగము, అంగు, ఒప్పిదము, అంచు, మైనడీ, కైపు, కైవడి, కట్టడ, కరణి, రోపు, తమకు, ఎసుకము, ఓజ, అమరిక, మై, పాటు, పగిది, తెఱఁగు, పఱి, పదురు, తీరు, మొగి, జోక, తోయము, తొగ, పొల్పు, మే, లాగు, పంతము, అనువు, శేవ, పరుసు, చెన్ను, మాడికి, గమనిక, నూడ్కి, వైనము, మెయి, "వెరవు, సంగడి, వీఁక, వితము, వెంట, నెరవు, చందము, 59 బల్విడ్, నెఱి, నగ, వహి, పోఁడిమి, బలువిడి, వరుస, పొలను, రూపు, సంచు, పిన్ననువు, వడుగు, నీరు, సూటి అనవిధము పేళ్లు, ఆ.వె. స్రావీ సరవి సొరిది వావిరి పదక. బు పరువడి లలిమేర వరుస యనఁగఁ బరగె క్రమము పేళ్లు; పొరి యొగి దారనాఁ గ్రమముగా ననుటకు గలిగె పేళ్లు. 127 60 వాగ్వర్లు. సావి, సరవి, సౌరిడి, వావిరి, పదకము, పరువడి, లలి, మేర, వరుస అనఁగా క్రమమునకు పేర్లు, పొరి, ఒగి, దార అనఁగా క్రమముగా అనుటకుఁ పేళ్లు. క. వెర వన నిమ్మన వలనన సరియన నొడికంబనఁగ పొసగన నొనరునాఁ నెరవన ప్రావయనంగ పొ నరున తిన్నయన యుక్త నామములు హరీ. 128 వేరవు, ఇమ్ము, వలను, సరి, ఒడికము, పొసఁగు, ఒనరు, నేరవు ప్రావ, పొనరు, తిన్న యుక్తమునకుఁ బేళ్ళు. గీ. యుక్తమగుటకుఁ బేళ్లగు నొదవు పోలు సరిపడు తగుననంగ నిదరణి ; ననుపు నిద్ధరణి; ననుచు కట్టడనేయు సంచనఁగఁ బేళ్లు నార్యవినుత ! యాజ్ఞాపించు మనుట కగును. 129 ఒడవు, పోలు, సర్పడు, తగు అనఁగా యుక్తమనుటకు పేళ్ళు. అనుపు, ఆనుచు, కట్టడ సేయు, అంచు అనఁగా ఆజ్ఞాపించు మనుటకు వేళ్ళు. క. ఆనయన దురాయి యనఁగ నానతీయన ముదలయు సెలవన నోజయనం గా నిమితమన దురాయన నౌ నౌ నుత్తరువనఁగ నాజ్ఞ జ్ఞ కగునామంబుల్ . 130 ఆన, దురాయి, ఆనతి, ముదలయు, సెలవు, ఓజ, నిమితము, దురా, ఉ త్తరువు అనఁగా ఆజ్ఞకు పేళ్ళు. క. మొదలన నెతనగోలన పొదలెను ప్ర్రారంభమునకు ; 'మొదలు పెటుడనకా వాగ్వర్లు. మొదలుకొనన తోడఁగనఁ దె ల్పెద ప్రారంభించుటకును పేళ్లగును హరీ. BL 131 మొదలు, ఎత్తైనగోలు అనఁగా ప్రారంభమునకు పేళ్ళు. మొదలు పెట్టు, మొదలుకొను, తొడఁగు అనఁగా ప్రారంభించుటకుఁ జేళ్ళు. గీ. మొదలుకొను నన తొట్టునాఁ మొదలగునన ప్రముఖమున కాఖ్యలగును; మోచు మొదలుకొని తొడఁగి కోలె యన ముని నిలయయాది కొని యనుట శాఖ్యలై కీర్తిగొనియె భువిని. 132 మొదలుకొని, తొట్టు, మొదలగు అనఁగా ప్రముఖమునకుఁ బేళ్ళు. 'మోచు, మొదలుకొని, కొలె, తొడఁగి, కోలే అనఁగా ఆదికొని యనుటకు బేళ్ళు. గీ. కడ చివర యంచు తుదయును కడపలయన సంత్యమున ; కంత పిమ్మట యంతట పద పడి వెనుక పదంపడి తరువాత వెండి పిదపనా ననంతరమున కొదవె పేళ్లు. 183 కడ, చివర, అంచు, తుద, (రూ) తుది, కడపల అనఁగా అంత్యమునకుఁ బేళ్ళు. అంటే, పిమ్మట, అంతట, పదపడి, పదంపడి, వెనుక, తరువాతి, వెండి, పిదప అనునివి అనంతరమునకుఁ బేళ్ళు. క . మునుపన తొంటియనఁగ తొలి యనఁగను తొలు తొల్లి తొల్ల యన వెనుకటు నస తొలుత యనకొ మున్పనఁగ దనుజాంతక పూర్వమునకు దనరెను పే. 184 62 వాగ్వర్లు. మునుపు, తొంటి, తొలి, తోలు, తొల్లి, తొల్త, ముస్సు, వెనుకటి, తొలుక అనఁగా పూర్వమునకుఁ జేళ్లు, సీ. పొపొరి సారె వేమరు పలుమరు పలు మారు పల్మారు వేమారును పలు మాఱు పల్మాఱు వేమా అన యము పలు మఱు తొడితొడియు వేమరు పలుమరు మఱిమఱి చీటికిమాటికి ఫల్మఱు సారేకందంద నాఁ జేరుని తె లె తెనుఁగున ; నామ్రేడితమునకు నాఖ్యలై వినుకలి విన్న లి విన్కి వినికి గీ. యనఁగనాకర్ణనమునకు నాఖ్యలయ్యె; ఆలకించు నాలకించన నాఖ్య లయ్యుఁ బరగె నిల నాకర్ణించు పదమునకును మదరిపువిహార శ్రీవధూహృదయచోర, 135 పొరిపొరి, సాగా, వేమురు, పలుమరు, పలుమారు, పల్మారు, వేమా రు, పలువగాఱు, పల్మాఱు, సేమాలు, ఆనయము, పలుమఱు, తోడితోడి,. వేమరు, పలుమరు, మఱిమఱి, చీటికిమాటికి, పల్మఱు, సాకు, అందంద అనఁగా ఆమ్రేడి తమునకు బేళ్లు. వినుకలి, విన్కలి, విక్కి, వినికి అనఁగా ఆకర్ణనముఁ బేళ్లు, ఆలకించు, ఆలించు అనఁగా ఆకర్ణించుటకుఁ జేళ్లు, గీ. ఆమతించునన జీరునన పిలుచన బేర్మి నివి యాహ్వానించువేళ్లు; మంత సమన గుంజిలి పెట్టన మఱియు ద్వాప రికమనంగ రహస్యంబునకునుఁ బేళ్ళు. 136 వాగ్వర్లు. 63 ఆమతించు, చీరు, పిలుచు (రూ) పిల్పు అవఁగా ఆహ్వానించుటఁ బేళ్లు. మంతనసు, గుంజిలి పెట్టు, దాఁపుడెకము అనఁగా రహస్యమునకుఁ జేళ్ళు. ఆ.వె. నుడుగు నుడువు గొడుగు నొడుపు వక్కాణించు వక్కణించు సలుకు వాళ్ళను వివ రించు చెప్పు నుగ్గడించు ప్రొపచ్చన నికరమౌ వచించుటకును పేళ్లు. 187 నుడుగు, నుడువు, గొడుగు, నొడువు, వక్కాణించు, వక్కణించు, సలుకు, వాకొను, వివరించు, చెప్పు, ఉగ్గడించు, వ్రాకుచ్చు అనఁగా వచిం చుటకుఁ బేళ్ళు. గీ. తెలియునన పసఁగు నాఁగను తెల్విడియన విశదమగుటకు నాఖ్యలై వెలసె; తలఁచు ననఁగ ధ్యానించుటకుఁ బేరు; ధ్యానమునకు తలఁపనఁగఁ బేరు జెల్లును జలజనాభ. 188 తెలియు, పసఁగు, తెల్విడి అనఁగా విశదమగుటకుఁ బేళ్లు, తలంచు అనఁగా ధ్యానమునకుఁ జేరు. గీ. పొగడిక పొగడ్త కెవారము పొగడితయు గణుతి యనఁగను స్తుతిక భిౄలు; పొగడ్త పొగడు నగ్గించు కొండాడనఁగస్తుతించు టకు సభిఖ్యలు మణిమయమకుటభూష. 139 పొగడిక, పొగడ్త, కైవారము, పొగడిత, గణుతి అనఁగా స్తుతికి బేళ్ళు, పొగడ్త, పొగడు, అగ్గించు, కొండాడు అనఁగా స్తుతించుటకుఁ బేళ్లు. క. వేఁడుకొనన కొసరనఁగా వేఁడికొనన వేఁడనంగ విలసిల్లె నిలన్ 64 బోఁడిమిఁ బ్రార్థించుట కే రాగ్వర్లు. వాడ నామగణమగుచు పాలిత దేవా. 140 వేఁడుకొను, కొసరు, వేఁడికొను, వేఁడు అనఁగా ప్రార్థించుటకుఁ బేళ్లు, గీ. వదరు వాపో వడ రఱచు వాకో సనఁగ ఘోషణాఖ్యలు; కుయి కుయ్యి కూయి మొట్ట వాచఱు మొఱ యనంగను వన్నె కెక్కి వెల సె నార్త ధ్వనికి బేళ్ళు "వేద వేద్య. 141 వదరు, వాపోవు, అడగు, అఱచు అనఁగా ఘోషణమునకుఁ బేళ్లు. కుయి, కుయిన, కుయ్యి, "మెఱ్ఱ, వాచఱు, మొఱ అనఁగా ఆ ధ్వనికిఁబేళ్లు, 8. గువ్వఁ గుత్తిక పడన డగ్గుత్తికయని మనఁగ తీఁగెయెలుంగనియనఁగ నీ వెలుంగ నంగను ఘోరకలుషవితాన భంగ తెలుఁగున గద్గదస్వరము పేళ్ళు. 142 గువ్వ, గుత్తిక, డగ్గుత్తిక, తీఁగయెలుఁగుఁ, ఈ తెఱలుఁగు ఇవి గద్గద స్వరము బేళ్లు, చ. సడి యగ డాడికోలును దీపంతును సెగ్గము జట్టురట్టునా అడి తెగ డాట యాడిక యు అవ్వయు పల్కును తిట్టవాటునీ సడమును ప్రబ్బునుం గొడిమె సంహతి నింద కభిఖ్యలయ్యుని ప్పుడమిని పేరుగాంచె స్ఫుటపుష్కరలోచన పాపమోచనా సడీ, ఆగడు, ఆడికోలు, దీపంతు, సెగ్గము, అట్టు, ఆఱడి, తెగడు, ఆట, ఆడిక, అవ్వ, పల్కు, తిట్టవాటు, ఈ సడము, ప్రబ్బు, డిమె ఇవి నిందకుఁబేళ్లు, (9) వాగ్వర్లు. గీ తెగడునాఁ బ్రబ్బనఁగ దూఅనఁగ సోదరినీ యన కరాళించునాఁగ నెగ్గాడనంగ నెగ్గులాడిన పోసాడు నింక గోస డచు ననఁగను అవ్వాడన డంబుమీఱి యొప్పెనిందించుటకు పేళ్ళు నురగశాయి. 65 144 తెగడు, ప్రబ్బు, దూఱు, ఒదరు, కరాళించు, ఎగౌడు, ఎగ్గులాడు పోశాడు, గోపడచు, అవ్వాడు అనఁగా నిందించుటఁ ఇళ్లు. క. నిక్కువము నికము నిజమును నిక్కము సత్తును నిబద్ధి నిబ్బద్ధియన గ్రక్కన సత్యముపే నిక్కె.. భువిని దనుజజైత్ర నీరదగాత్రా. 145 నిక్కువము, నికము, నిజము, నిక్కము, సత్తు, నిబద్ధీ, నిబ్బద్ధి అనఁగా సత్యమునకుఁ బేళ్లు. వరవణియు లేదు బంతి బురుడా ముసి బద్దుర కాఱు కల్లయుం దపళిహుళక్కి_యు బిజుగు దబ్బఱ సున్న యుబోల్లు జల్లియుక్ ఠవడి యబద్దముకొ" హుళికి డబ్బఱనాఁగ నసత్యనామముల్ భవసముదాయవార్ధితరి పాదబిసప్రసవారమాధవా. 146 రబణి, లేదుబంతి, బురుడా, మపి, బద్దుర, కాలు, కల్ల, తప, హుళిక్కి, బిజుగు, దబ్బలు, సున్న, బొల్లు, జల్లి, తవడి, అబద్దము, హుళికి డబ్బల అనఁగా ఆసత్యమునకుఁ బేర్లు, 86 శఖైది వార్లు. క. తలఁపనఁగ నారిధ్రపవమున " నల రే నభిప్రాయ సకు, నాఖ్యలగుచు; మా టలబంతి దొంతి చేక కలిగిన వాగ్వర్లుముగి-సె కంధిశయనా, తలఁపు అనఁగా అభిప్రాయమున సఁ జేర గును, వాగ్వర్లు ముగి సెను. శబ్దాదివర్లు గీ. అలికిడి రవాళి మొరయిక యలుకువ రొద మ్రోత సద్దు రొదాళెంబు మొరపము మెడి దంబు నా దుక వళియనఁ దనరె పేళ్ళు ధ్వనికి కల్మషదూర కంధర శరీర, 147 148 అలికిడి, రవాళి, మొదయిక, అలుకువ, రొద, మ్రోతి, సద్దు, రోచాళము, మొరపము, మెడిదము, రవళి, నాదు అగఁగా ధ్వనికిఁ బ్లేర్లు, క. ఉలియును జడియును క్రందును నులివు తివుట గిలకరించు నొఱలు మొరయు క్రం దిలు మ్రోయు 'మ్రోగునన నల రెధ్వనించుటకు పేళ్లు హాటక చేలా. 140 ఉలియు, జడియు, కొండు, మొదయు, ఉలివు, శివుట, గిలకరించ ఓటిలు, మోఁగు, గ్రందెల్లు, మోయ అనఁగా ధ్వనించుటఁ పేర్లు. నాట్యవస్థ. గీ. కేఁద్ర బెంగయు నాఱువు కేజీ, లత క్రోల్చు వెలగించు కూ పెట్టు పెట్టు కులు నొప్స్చిసిన ధ్వని పిఎలు దాఖ్యలే "సు. 67 100 ఉణ: రూ. ూ, తెలుగ, అణుపు, సేకరింతి అనఁగా శాహాస్య' స్వరికి 4, 140, " బేర్లు. క్రోలుచు, లి రు, రూపెట్టి, పిల్ల కాలు, అబ్బ జనంగా ధ్వని పెట్టుటఁడఁ కోట్లు. నీ.. పాట గీతంబునకు వేద; స్వరము పొరుగు పొసఁగెను; కీలార్చు అంకెయు బొబ్బలించి యనగ వెలసెను సంహనాదాఖ్యలనునూ, వనజభవపాల! శబ్ద దినగ్గులుసే. 151 పాట అవఁగా సంగీతం లేదు. పొండు అనఁగా స్వగమునకుఁ నేరు, కిలార్చు, అంకె, బొబ్బడ అనఁగా పి. హవాదమునకుఁ బేళ్లు.. శబాదిన ముగి సెను నాట్యవర్లు ఆ.వె. పాటకాడు గాణ బయకాడు శాఖ గాణుఁ డనఁగ పేళ్లు గాయకు గాణక తె పాటక గాణియనంగ గాయకక గుప్లేకు కమలనాభ. 152 పాటకాఁడు, గాణ, బయకాఁడు, పీకారి అనఁగా గాయకునకుఁ బేళ్లు, గాణక స్తే, పాటక పై, గాణి అనఁగా ప్రకించేళ్ళు. 68 నాట్యవర్లు. గీ. గొండ్లి యన నాట నాఁగను గొండిలియన నట్టువ యనంగ పచరణనాఁగ చిందు నాఁగ మలపుగొనుననియనంగ కేళి కయన నాట్యమునకు పెళ్లు కమలనాభ. 158 గొండ్లి, ఆట, గొండిలి, నట్టువ, పచరణ, చిందు, మలపుకొను "కేళిక ఇవి నాట్యమునకుఁ జేళ్ళు. గీ. ఆకు తడవాడు పింపిసలాడు చిందు ద్రొక్కు నట్టాడు చిందులు ద్రొక్కు ననఁగ మఱియు తుంపెసలాడన మహిని వెలసె నర్తనము సేయుటకు పేళ్లు నలిననాభ. 15+ ఆడు, తడవాడు, కంపిసలాడు, చిందులు ద్రొక్కు, తుంపిళ్లలాడు ఇవి నర్తించుటకుఁ బేళ్ళు, క. క్రోవియు వాసెయు పిల్లనఁ గ్రోవి మయిలకోవి తూతకొమ్మును పిల్లం గ్రోవియు పిల్లంగోల్ నా మావళి భుని మురళికాను హాటక చేలా. 156 క్రోవి, వాసె, వీల్లనఁగ్రోవి, మైలక్రోని, రూఁత్రి కొమ్ము, పిల్లంగ్రోవి, పిల్లంగ్రోలు అనఁగా మురళీ వాద్యమునకుఁ బేర్లు. క. వీణెయన దండియయన వీణియయన వీనెయనఁగ వినియయనగకా వీణను పెళ్లె; నొళవన వీణాదండంబు పేరు విభాగతురంగా, 156 నాట్య వర్గు. 69 వీణె, వీణీయ, దండియ, వీనియ, వీన్ అనఁగా వీణకుఁ జేర్లు, ఒళవు అనఁగా వీణాదండముఁ జేరు. గీ, కరివైన వీణెకాయనాఁ గకుభమునకు మొన సెబేళ్లు; తంత్రీభేదమునకుఁ బేళ్లు తంబుఱో తంబుఱ యనఁగఁ దనరే; సరము తంతి సరికొట్టు సారె నాఁదంత్రి పేళ్లు. 157 కరివై, వీనెకాయ అనఁగా శ్రీకుభమునకుఁ బేర్లు. తంబుజా, తంబు అనఁగా తంత్రీభేదము, 'సరము, తంతి, పరికట్టు, సారె అనఁగా ఆంత్రికిలేర్లు. గీ. తుడుము నరగజము దముకు గిడియ డోలు నాఁగనొప్పేను తమ్మటనామపంక్తి; రవణి డంకా క్షవిణ డక్క, భువిని ఢక్క కాఖ్యలౌ మదదనుజారి యఘువిదారి. 158 కుడుము, నరగజము, దనుకు, గిడియ, డోలం ఆవఁగా తమ్మటముఁ బేర్లు, ఠపణీ, డంకా, డవీణ, డక్క అనఁగా చక్కకుఁ బేర్లు, గీ. నాగసరమన్న సన్నాయినాఁగ సింగి జేర్లు. నాదమనఁగను తెనుఁగుననామపంక్తి యలరే మురళివి శేషంబునలఘు దురిత దూర దనుసుతవార సంహార శూర, 159 నాగనరము, సన్నాయి, సింగినాదము అనఁగా మరళీవిశేషమునకు గీ. ఉడుకు యావజము కవడి యురుమ కాళె కనకతప్పెటి గుమ్మెట కాళియ కయి 70 నాట్యవర్లు . ముడి యుడుక్క గుమ్మెతయు డైముడియు చెంగు కరిదియు గడవ తీటును నరగయనఁగ నమ రెవాద్య భేదంబుల కాఖ్యలగును. 160 ఉడుక, ఆవజము, కవడె, ఉరుమ, కాళి, శనక తప్పెట, గుమ్మెట, కాళీయ, 'కయిముడి, ఉడుక్క, గుమ్మెత, క్లెముగి, చెంగు, కరిది, కడవ వీటు, నర్మ' అనఁగా వాద్యవిశేషముల బేట్లు, శ్రీ. సంతసం బరుసము రహిసంబరంబు సంబ్రమ మెల ·్పలకుపు సంతోసంబు వెంట మెలమి సంతోసంబు వేడుక యరు సంబు కొంటాటమును హరుసంబుంపొంపు నెమ్మియన సంతోషము పేరు లిమ్మహిహరి. 161 సంతనము, అరుసము, గహి, సంబరము, సంబ్రము, అలరు, ఎలర్పు, ఎలరుపు, సంతోసమ్మ, వెంటము, ఎలమి, సంతోసము, వేడుక, ఆరుసము కొండాటము, హగుసము, సొంపు, నెమ్మి అనఁగా సంతోసమునకుఁ బేర్లు. క. తలిరు చెలర్చును కేరును చెలఁగు తలిర్చెలరుచు నూరుసించు తలిర్చుకో వెలసెను సంతోషించుట కిల నాఖ్యలగుచు ముగారి కృతిక విజారీ. 162 తలిరు, చెలర్చు, పేరు, చెలఁగు, తెల్పి, ఎలరుచు, హరుసించు, తలిరు చు, వేలను అనఁగా శ్రులతోషించుట పేర్లు, సీసమాలిక. అసలారు అంపిల్లు సగ్గలిం చేసారు నన గుబ్బలి లైలరు చగ్గలిక యం నాట్యవర్లు. కడలు నెక్కెసఁగును కడుకొను క్రేళ్లుబ్బు కడు రెసలారును కడుకొనును మూర్తి, బోవు నెలర్చు మూరు నిశకు వాలు కొదరు కెడలు వ్రాలు కొప్పగించు తనరారు జడిగొను తనకు తినర్చును తొంగలించు తలిచ్చు తుఱఁగలించు తనరుచు తెలికుచు దైవారు దున్దకు.. నికు, పం బెసలాకు నిబ్బరించు పరిడవించు ననుచు బలకొను పమ్మును ప్రజలు మిటారించు ప్రబ్బు జేయు ముడివడు మేటిల్లు మురియంబడును మెండు కొను నివ్వటిలు కందుకొను తొలంకు గుబ్బతిలును గండుకొనును పొంపీవోవు పొంగారు పొనకాడు చెంగలించు గీ. నుట్టిపడును పొటకరించు నొడ్డగిల్లు మించి యాగుబ్బుకొను మమ్మరించు పెంపు మీఱు సందడించనఁగను మేఘశోభి 7 తాంగ! యతిశయించుట కాఖ్యల య్యెధరణి. 168 అసలారు, అంపీల్లు, అగ్గలించు, వీసారు, గుబ్బతిల్లు, ఎలురు, లీక, కడలు, ఎక్కు, ఎసఁగు, కడుకొను, శోళ్లుబ్బు, కదురు, ఎపతారు, కడ లుసు, మూరఁబోవు, ఎలర్చు, మూరు, ఆడరు, వాలు, కోదరు, 'కారణం, వ్రాలు, కొప్పరించు, తనరారు, జడిఁ గొను, తనరు, తనర్చు, తొంగలింత 72 నాట్యవర్లు, లిరు, మఱఁగలించు, తనరుచు, తలిరుదు, దైవాఱు, దుద్దెక్కు, నిక్కు, పం బు, ఎసలారు, నిబ్బరించు, పరిఢవించు, ననుచు, బలజొను, పమ్ము, ప్రజలం, మీటరించు, ప్రబ్బు, జేయు, ముడివడు, మేటిల్లు, మురియబడు, మెండుకొను నివ్వటిల్లు, కందుకొను, తొలఁకు, గుబ్బతిల్లు, గడ్డుకొను, పొంపీవోవు,పొం గారు, పొనకాడు, చెంగలించు, ఉట్టిపడు, పాటకరించు, ఒడ్డగిల్లు, ఆగుబ్బు కొను,మమ్మరించు, పెంపుమీఱు, సందడించు అనఁగా అతిశయించుట పేళ్లు. సీ. కడిమి యెడ్రెఱ యేచు కడి ననుపు పిక్క టిల్లు సెల్చన పెల్చ పెల్లు పేర్మి పెలుచన తనరువు పిలుచ మిటారంబు బెట్టు పంచారంబు పెంపు నెలరు వఱలు సందడి మెండు పరిడవం బెసకంబు వీరిమి మెఱవడి పెల్లిదంబు నిబ్బరం బాగుబ్బు సుబ్బరం బనఁగను దనరారె నతిశయమునకుఁ బేళ్లు గీ. సంగవించు నంకించు నుప్పొంగులు మొన కట్టు వీఁగు కేరును కీలకొట్టును వసీ గొనును కొల్కొను ననఁగను దనరె నుల్ల సిల్లుటకుఁ బెళ్లు హరిహయ సేవితపద, 164 కడిమి, ఎడ్రెఱ, ఏచు, కడ్ని, ననుపు, పిక్క, టిల్లా, పెల్చన, పెల్చ, పిల్లు, పేర్మి, పెలుచన, తనరుపు, పెలుచ, మిటారము, బెట్టు, పంచారము, పెంపు, ఎలరు, బెజలు, సందడి, మెండు, పరిడవము, ఎసుకము, పేరిమి, మొ అవడి, వెల్లిదము, నిబ్బరము, అగుబ్బు, ఉబ్బరము ఇవి అతిశయమునకు పే ళ్లు, అంగవిందు, అలకిఁచు, ఉప్పొంగు, మొసకట్టు, పిఁగు, వేరు, కిలకొట్టు, పసిగొను, కొల్కొను అనఁగా ఉల్లపిల్లుట పేళ్లు. (10) నాట్యవర్లు డి. అచ్చలం బొరడము వీళ యంగద లలి యోజ యొడీకారమును జోక యుబ్బకంబ నగ్గలిక మొనక ట్టు కొమ్మనఁగ భువిని వెలసె నుత్సాహమ-నకు నాఖ్యలు ముహూర్ అచ్చలము, ఆరడము, వీఁక, అంగద, ఆలి, ఓటం ఒడిశారణ, 78 185 ఉం, ఉబ్బకము, అగ్గలిక, 'మొనకట్టు, కొమ్ము అనఁగా ఉత్సాహం పెల్ల శ. సగవనఁగ నవ్వన నగు న నఁగ హాసము పేళ్లు, చిన్ని నగవనలను చి ర్నగ వసఁగ ముసిముసినగ వ నఁగ చిఱునగవనఁగ స్మితిమునకు పేర్ళొప్పుడే. నగపు, నవ్వు, సగసి అన పోవుడు పేళ్లు. చిన్ని చిన్నవు సుసినగవు, చిఱునగవు అనఁగా న్మితడు పేళ్లు. క. ఎగతాళి గేలిత్రిస్తరి నగు బాటు వీసా? శ్రేణి నవ్వు మేలం బగు మఱియుఁ దచ్చనందన నగు పరిహాసంబు పేళ్లు హరిహయగ ఎగతాళి, గోలి, తిస్తరి, భూపచాటు, సీపాళి, తచ్చన అనఁగా పరిహాసముఁ బేళ్లు, గీ. శ్రేణిసేయు సంయాటించు గేలిగొట్టు గుంజ నుసుఁగుడనంగను కుముదమిత్ర సూర్యలోచన పరిహరించుటకు పేళ్లు నాంధ్రభాష,నువిలసిల్లె నవనియందు. 166 167 168 74 నాట్యపర్లు. శ్రేణీనేయు, సంయాటించు, గోలిగొట్టు, గుఁ జనుముగుడు పరిహసించుటకు ప్లేళ్లు, గీ, తమి యనఁగకుతూహలమున కమరేతమగో ను నన తివురస తిలకించు నన కుతూహ లపడుటకు నొప్పె; తీక్షణంబు నపు డౌయయ్య బెట్ట యొక్క ఆ పేళ్లచే బిసరుహాక్షు 169 తమి అనఁగా కుతూహలము పేరు, తమిఁగొను, తీవుడు, కెలికించు అనఁగా కుతూహలపడుట పేళ్ళు, బెట్ట, ఒక్కటి అనఁగా శీందారు వెళ్ళు. ళ. అక్కటికముఁగ నిబ్బరికం బక్కి టికయుఁ గనికరమన నగు దయ కాఖ్యల్; నిక్కముఁ దెలిపెద సైరిం చొక్కటి క్షమించుననుట నొప్పెమురారీ. 170 అక్కటికము, నిబ్బరికము, అక్కిటిక, కనికరము అనగ దయన జేళ్ళు, సైరించు అనఁగా క్షమియించుటకు బేరడు. క. ఓరిమి యోషిక తాళిక యోరువు నోపోర్చు తాల్మి మోట్ఫను మఱియు సైరణ యన క్షమ కాఖ్యలు ఘోరదితి కుమారజాల కుంజరసింహా. 171 ఓరిమి, ఓపిక, తాళిక, ఓరువు, ఓపోర్చు, తాలిమి, ఓప్ప, సైగల అనఁగ తక్షకుడు బేళ్ళు, కో. కనుకట్టుం దనమ ని యని నను శాంతాళంబనుచు ననఁగ నీరసన్యా నాట్యవర్లు. గ ససూయయ శాఖ్యలగుచుం దనరె రమాహృదయనికచ తామర సాళీ. కనుకుట్టుఁ దవరు, కొంకాశము, ఈరస అరఁగ ఆసూయ జేళ్ళు 2. అదీ టనం బెగ పుడు టుదురు గరువమును గబ్బియు గబ్బును గబ్బితనము డంబును ముర్వును డబడబ డెక్కువ పెక్కును కచ్చును చెక్కు తెగటు తుక్కును నిక్కను త్రుళ్లును నెగపును బింకంబు పొగరును పిలుకు వీళ మురువు హంకారంబు మురిపడి ముఱికంబు పెట్టు మిటారంబు బెట్టిదంబు ౫. వీఁక నఁగ గర్వమునకు సభఖ్యలొప్పే వీఁశ్రనఁగ మిటారించన వీఁగుననఁగ విక్కుననఁగ పొంగారన నిక్కు ననఁగ పొంగళించన త్రుళ్లు పొసఁగె నాంధ్ర మునను గర్వించు పేళ్లగు మునివిలోల. 75 172 173 ఆదటు, ఆసము, ఎగపు, ఉదుటు, గరువము, గబ్బు, గబ్బిదనము, డంబు, ముర్వు, డబడబ, పెక్కువ, పెక్కు కచ్చు, తెక్కు, తెగటు, శ్రుక్కు, నిక్కు, త్రుళ్ళు, నెగపు, బింకము, పొగరు, పిలంకు, వీక, మారువు, హంకారము, మురి, మిడి, ముఱికము, బెట్టు, మిటారము, బెట్టిదనూ, వీఁఅనఁగా గర్వమునకుఁ బేళ్ళు. వీఁకు, మిటారించు, నీఁగు, విజ్ఞు పొంగారు, నిక్కు, పొంగళించు, త్రుళ్ళు అవఁగా గర్వించుటకుఁ బేళ్ళు. 76 నాట్యవర్లు . తే. గీ. వెలసె నీటనఁగను మురిపెంబనంగ ముర్వరఁ జెలంగె శృంగార గర్వమునకుఁ బేళ్లు; కన రిత మెక్కును వేడుకయును బాళి యితవన నిష్టమౌ పాశనాశ. 174 నీటు, మురి పెను శృంగార గర్వమునకుఁ బేళ్ళు. కనరు, ఇతమి ఎక్కు, వేడుక, బాళి, ఇతవు అనఁగా ఇష్టమునకు పేళ్ళు. తే.గీ. ఓటుపాటన నెడరన నోటమి యన బాడుదల నాఁగ నోటన భంగమునకు మొక్క చెడు జన్న పడు నోటుపోవనంగ పంకజాక్ష. భంగపడుట కభిఖ్యలో ఫంక్ష జాతు 175 ఓటుపాటు, ఎడరు, ఓటమి, బాడుదల, ఓటు అనఁగా భంగ మునకుఁ బేళ్ళు, మొక్క చెడు, బన్న పడం, ఓటపోవు అనఁగ భంగపడుట బేళ్ళు. గీ. ఓటుసేయు నోటమి సేయు మాటలవని భంగపఱచుటక గు; తలవంపు కేర డంబు కాకును తోచ్చన డంబుమీఱి యగు తిరస్కారమున కాఖ్య లంబుజాతు 176 ఓటు సేయు, ఓటమి నేయు అనఁగా భంగపఱుచుటకుఁ బేళ్ళు. తఖ పంపు, కేరడము, కాకు, తోచ్చు ఇవితిరస్కారమునకుఁ బేళ్ళు. గీ. తెగడనంగ రాకొట్టన తేవడన ముర ళించనఁగ "కీరసఁగ తుటారించనంగ గోడగించసఁగను నామకోటి కీరి మించియటరా నేను దీరస్కరించుటకును. 177 నాట్యవర్లు. తెగడు, రాకొట్టు, తెవడు మురళించు, శేదు, తుటారించు, గోడి గంచు, ఇపి తీరస్కరించుటకుఁ బేళ్ళు. గీ. బిడెము బిడియంబు సిగ్గు సిబ్బితియు నాన యీల యన ప్రౌడకాఖ్యలయ్యెను; తివురస వలచునా వేఁడుననఁగను వెలపై తెనుఁగు నం దపేక్షించులకు పేళ్లు సలిననాభ. 178 ఓడెము, బిడియము, సిష్ఠ, సిబ్బితి, వాన, తుల ఆక్ష ఆకుఁ బైళ్ళు, తవురు, పలచు, వేఁడు అనఁగ ఆపేక్షించం బేళ్ళు. క. తరితీపు కచ్చు నేఁకట యరిమిలి యడియాస యాస మర్మిలి తమిహా ళి రహియు మచ్చిక సర్మిలి నరిమిలి మచ్చిగ యపేక్ష, నామములు హరీ. తరిలీపు, జచ్చు, ఏఁకట, అరిమిలి, ఆడియాన్, అస, ఆర్మిలి, తమి హాళీ, రహీ, మచ్చిక్, సర్మిలి, వరిమిలి, మచ్చిగ అనఁగ అపేక్షకుఁబేర్పు గి. ఆస యూసత్తి చన విచ్చ యర్మిలియును తలఁపు కోరిక తివుటయు వలపు కోర్కి కొసరునాఁగను జెలఁగెఁ దెన్గునను వాంఛ శాఖ్యలగుచును దనుజరాడదివజ్ర! 180 ఆస, ఆసక్తి, చనపు, ఇచ్చ, ఆర్మిలి, తలఁపు, కోరిక, తివుట హొసరు, కోర్కి, వలపు అనఁగా వాంఛకు పెళ్ళు గీ. వెరఁగు నివ్వెఱ నివ్వెర వెఱఁగు నౌడు కొట్టు నివ్వెఱఁగు నవుడుకొట్టు తేఁడు 78 నాట్యవర్లు. వమిణకరమును వెఱవెఱపాటు అచ్చ యు తటకాయన నిశ్చేష్టకొప్పె పేళ్లు. 18 పెరుగు, నివ్వెలు, నివ్వెర వెఱఁగు, నౌడు కొట్టు, నివ్వెణఁగు, కప్పుడు కొట్టు, తేఁకువ, మిణకరము, వెఱవెఱపాటు, కిచ్చ, తిటకా విశ్చేష్టకుఁ బేళ్ళు. గీ. మఱపు సొగయిక సొలవు సుమాళము మయి మఱవు నుబ్బరవోవు నివ్వెఱ వితాకు బెగ్గలంబును సొగయు నివ్వెరయు సొగపు బిమ్మిటి యనంగ పరవశం బిమ్మహినగు 182 మఱపు, సొగయిక, సొలపు, సుమాళము, 'మైమఱపు, ఉబ్బలి వోవు' నివ్వెల, విశాకు, బెగ్గలము, సౌగయు, నివ్వెర, సౌగపు, బిమ్మిటి అనఁగ పరవశముఁ బేళ్ళు. గీ. సొగయు పుతవుతవోవును చొక్కును మణి బెగ్గలముపడు నేర గొను బెగ్గిలు నన పారవశ్యంబునకుఁ బేళ్లు బరగె; ఱిచ్చ బడు వితాకన నిశ్చేష్ట పడుట పేళ్ళు. 183 సొగయు, పుత్ర పురతోపు, చొక్కు, బెగ్గిలముపడు, ఎరగోము, బెర్త్ల ల అనఁగా పొర పళ్యముఁ జేళ్ళు పడుటకుఁ చేళ్ళు. తెచ్చపడు, గీ. శవుడు కువ్వాడమును 'వెడ్పు కౌడు కిటుకు పొచ్చెము పవాళమును నట తచ్చన యుడి నాట్యవర్లు. వంబును కువాడమును చిట్టకంబు వైసి శ్రీ యు బవంత జనఁగ పేళ్ళు కపటమునకు, 18 79 కపుడు, తన్వాడము, ఇటు కాదు, కిటుకు, పొచ్చెటు, ఈనా వేణు, కోము, పట, శచ్చిన, ఊరవము, కువాడము, చిట్టకము, వేదికము, ఊపు అనఁగా కపటను బేళ్ళు. జంకియయును వంరాణింపు జంకెన బెద రంపు జం కెనయనఁగ విహ్వలింపు పేళ్లు; జంకు బెగ్గిలు గ్రక్క తిల్ జళ్కు బెదరు నరఁగ విహ్వలమున కాఖ్యలేను శారి జంకియ, పంచాడింపు, జంకెన, బెదరింపు. జంకె ఆనన లిపుఁబేళ్ళు, జుకు, బెగ్గిలు, ప్రక్క జిల్లా, జళుకు బెదరు అనఁగా లించుఁ బేళ్ళు. k. అలమటయుఁ గలనరము చింతాఖ్యల య్యె; నరయికయు నగ యాదట యరయుట తిల పోత తుందుడుక నగను పోసవంగా భువి వి చారమున కాఖ్యలై జలజాతనాభ. నిరణ్య విహ 1&1 కలవరము, అలమట అవఁగా చింత పేర్లు. ఆరయిక, పగ, ఆర్. ఆరయుట, తలపోత, తుందుడుకు అనఁగా విచారమునకు గీ. తలరు ముక్కు ను బెగ్గిల్లు నలమటించు నలమ రనఁగ చింతించుట కాఖ్యలయ్యు వెలసి తడుము నాలోచించు పేరుపొంది మించె; పాటించునా విచారించుటకు. 187 నాట్యవర్లు. తలరు, సుక్కు, బెగ్గిల్లు, అలమటించు, అలము అవఁగ చింతం చుటకు పేళ్లు, తుడుము అనఁగా ఆలోచించుటకు పేరు, పాటించుఅనఁగా విచారించుటకు పేరు, గీ. అదయునన తలపోతయుననఁగ నేక తంబనఁగ వగయన మంతనంబనంగఁ దనరే నాలోచనకు; నెగ్గతంబు మంత నంబు కందువ యేకాంత నామమిలను. 188 అదయు, తలపోత, ఏకతము, వగ, మంతనము అనఁగా అలో చనకు పేళ్లు, ఎగ్గతము, మంతనము, కందువ అనఁగా ఏక ంతిమునకుఁ బేళ్లు గీ. చెమట చెమ్మట చెమరనఁ జెల్లు ఘర్మ మునకళిఖ్యలు; చెమ్మరించనఁ జెమర్చు ననఁగఁ జెమరించు ననియన నావిరిల్లు ననఁగఁజెల్లు ఘర్మోత్పత్తి కాఖ్యలగుచు. 189 చెమట, చెమ్మట, చెమరు అనఁగా ఘర్మమునకుఁ బేళ్లు. చెమ్మ ఉండు, చెమర్చు, చెమరించు, ఆవిరిల్లు అనఁగా ఘర్మొత్పత్తిఁబేళ్లు. 5. గగురు గగ్గురు పులకించు గగురువొడుచు గరు వులకరించు గరుపాఱు గన్గురు గరు పాటు నిడు వెండ్రుకయు బహువచనమందుఁ బులక లనఁ బులకొండ రాఖ్యలు మురారి. 190 గగురు, గగ్గురు, పులకించు, గగురుపొడుచు, గరు, పులకరించు, గరుపాఱు, గగ్గురు, గరుపాటు,, నిడువెండ్రుక, బట్టి ప్రజకులు అనంగా లే కాంకురముల పేళ్లు (11) నాట్యవర్లు. 1. ఓజ యోటమి కనుకని యోట కోచ జంకు నెగ్గల మెద బీతు జలదరంబు బెరుకు బెగ్గడు తలఁకును బెగ్గలికము 81 నశలు వెఱ వెఱపన భయాఖ్యలు హరి. 191 ఓజ, ఓటమి, కనుకని, ఓట, కోండ, జింకు, బెగ్గిలము, ఎద, పేతు, జలదరము, బెగడు, బెగ్గడు, తలఁకును, బెగ్గలికము, ఆడలు, వెు, వెఱపు, ఇవి భయమునకు పేళ్ళు. ఆ.వె. బెగడు పిచ్చలించు బెగ్గిల్లు బెగ్గడు వెఱచు నడలును వెఱచఱచు తలకు పుల్లగిల్లు స్రుక్కుఁ జెల్లె బల్కులు భయపడుటకు పేళ్లు భవ్య చరిత. 192 బెగడు, పిచ్చలించు, బెగ్గిల్లు, బెగ్గడు, వెంచు, అడలు, వెజి నఱచు, తలఁకు, పుల్లగిల్లు, సుక్కు- ఇవి భయపడుటకుఁ బేళ్ళు. శ్రీ. పేదపడు పంద పేదర్శి పేదఱిమియు పిఱికీ యనఁ బేళ్ళుదన రెను భీరువునకుఁ; బరగె వివ్వచ్చమనఁగ భీభత్సమునకు సకలమునిజనాభయపాణి చక్రపాణి. 198 పేదపడు, పంద, పేదర్శి, పేదఱిమి, వీఱికి అనఁగా భీరువునకు పేళ్ళు, వివ్వచ్చము అనఁగా భీభత్సమునకుఁ బేరు, గీ. గలతరించును పెల్కుఱు వెలుగుఱనఁగ 'వెలసె భయవికారాఖ్యలై; బెడివము చల 82 నాట్యవర్లు జంపు గోరగింతయు నాఁగ జలరుహనయ నా ! భయంకరమునకును నామపంక్తి. 194 గలతరించు, పెల్కులు, పెలుకుఱు అనఁగా భయవికా రమునకుఁ బేళ్ళు. బెడిదము, చలజంపు, గోరగింత అనఁగా భయంకరము నకు పేరు. 1. అరులు మాలిమి యర్మిలి యర్ల సంగ వెలసే వాత్సల్యనామముల్; చలపకార మన:గ పటికిరింతయు చలమనఁగఁ బేళ్ళు దనరె మాత్సర్యమునకు మదనవిలాస. 195 ఆరులు, మాలిమి, ఆర్మిలి, అర్లు అనఁగ వాత్సల్యమునకుఁ జేర్లు, చలపకారము, పటికిరింత, చలము అనఁగ మాత్సర్యమునక.

ఁ జేళ్ళు,

సీ. అరితి ప్రేముడి బాళి యరిలి యాదట మచ్చిక గాదిలి మక్కు వయును గారాము తీయము గారాబమును నెమ్మి నెమ్మిక తియ్యము నెనరు పెరిమ యిచ్చకమును గూర్మి ముచ్చట గారవం బును లలి కూరిమియు నరి మిలియు పేరిమి యనఁగను బేళ్లైన ప్రేమకు; రమణనా రాణనా రవణయనఁగఁ గి. దనరే ప్రియమునకాఖ్య మై; చనువనంగ కాయువన చిగురొతన శాయ్వు నాఁగ నను పనఁగ ననురాగంబ ఎకును పేళ్ళు జలరుహాయతనయన భుజగశయనం 196 నాట్యవర్లు. అదితే, ప్రేముడి, చాళి, అర్మిలి, ఆదట, ముచ్చిక, గాదిలి మక్కువ, "గోరాము, తీయము, గారాబము, నెమ్మి, నెమ్మిక, తియ్యను. నెనరు, పెరిమ, ఇచ్చకము, కూర్మి, ముచ్చట, గారవకు, లర్, కూరిమి. అరిమిలి, పేరిమి అనఁగా ప్రేమకు పేళ్ళు, రమణ, రాణ, రవణ అనఁగా స్త్రీ యమునకు పేళ్ళు, చనువు, కాయువు, చిగురొత్తు, కాయ్వు, సంపు అనగా అనురాగమునకు బేళ్లు, సీ. అచ్చలం బంగద యక్కసు తుకతుక కినుక యీసును కాఁక కిసుపుక సరు కలుచ యీసరమును గాతాళమును గిన్న పెలుచన యీసర పెలుచ యరుసు చిట్టి యఱఁగొనును యఱఁగొనును జిఱు చిరాగును గనలు రోసంబును కేసియుఁ జలము బైడాలమును నిత్యబహువచనంబున గలిగే సంకాపొంకములును మఱియు గీ. సంకపొంకంబులని యన నల రేరౌద్ర మునకు పే;ళ్లుక్క సును చలమువిడి మచ్చ రంబు వేరమి మచ్చరికంబు వేర మనఁగ ద్వేషంబునకు నభఖ్యలు మురారి. అచ్చలము, అంగద, అక్కను,, 197 తుకతుక, కినుక, ఈను, కాక, కనుపు, కసరు, కలుచ, ఈసరము, కాతాళము, కిన్న, వెలు చన్న ఈరస, పెలుచ, ఆరును, చిట్టి, అజఱఁగొను, చిఱ్ఱు, చీరాస కనలు, సీసము, కసి, చలము, బైణాలను, బత్రి అంకాపొంకములు, అంకి పొంకములు అసఁగా రౌద్రమునకుఁ బేళ్లు, ఉక్కను, చలను, విడి, మచ్చ రము, వేమి, మచ్చరికము, వేరము అనఁగా ద్వేషమునకుఁ బేళ్ళు. 84 నాట్యవర్గు. గీ. అలుగు కనలును గాసిల్లు నలువు కసరు కనియు గొప్పు కవారిలు కింకిరిపడు పదరు కివ్వడు తివురును పనుకు ననఁగ నొప్పు కోపించుటకు పేళ్ళు నురగళయన. 861 అలుగు, కసలు, గాగిల్లు, అలుపు, కసరు, కీనియు, రొప్పు నారీలు, కింకిరిపడు, వదరు, కిన్వడు, తివురు, పనుకు అనఁగా కోసిని చుటకు పేళ్ళు గీ. రంజిలుట కగు రాగించు రాగిలనఁగ; నిద్ర కగు కూరు నిద్దుర నిదుర కూరు కనగ నొప్పెను; జృంభణమునకు నావు లింతయననామమగును పాలితమునీశ. రాగించు, రాగిల్లు అనఁగా రంజిల్లుటకు పెళ్ళు. నిదుర, కూరుకు అనఁగా నిద్రకుఁ పేళ్ళు. ఆవులింత ణమునకు పేరు, క, తూఁగనఁగ కునికి పాటన తూఁగిపడన తందరయన తూఁగుపడు డనం గాఁ గలిగె భువి తెలుంగున 199 కూర్కు, నిద్దు అనఁగా జృంభ సె-గశయానా ! ప్రమీల నామములగుచు . 1 200 తూఁగు, కునికిపాటు, తూఁగిపడం, తందర, తూఁగుపడు అనఁగా ప్రమీలకు పేళ్ళు. గీ. ఉపవడంబును మెలకువ యుప్పవడము మేలుకాంచును మేల్కోలు 'మేలుకోలు నాట్యవర్లు మేలుకొనునన విలసిల్లె మేఘశోభి తాంగ యవబోధమునకు నామాళీయగుచు. 35 201 ఉపవడము, మెలకువ, ఉప్పవడము, మేలుకా,చు, మేల్కో, మేలుకోలు, మేలుకొను అనఁగా అవబోధమునకుఁ బేళు గీ. రింబ యుమ్మాదమును కైపు రిమ్మ కయిపు వెట్టి వేదురు తిక్కనా విఱ్ఱవీ గా ధరణి యున్మాదమునకు; తబ్బిబ్బు తెఱపు మఱవునా విపర్యయ నామమాలిక హరి. 202 రింబ, ఉమ్మాదము, వైపు, రిమ్మ, కయిపు పెట్టీ, వేదురు. తిక్క ఇవి ఉన్మాదమునకు పేళ్లు. తబ్బిబ్బు, ఇవి విపర్యయము పేళ్ళు. గీ. మంపు లాహిరి సోలంబు మత్తు మయిద ఎదురువును లాహిగీ వైపు నైదు కైవు మైకము మణి మత్తాయు నున్మాద గుణము మంపిలన మత్తుగొనునా మదింపు పేళ్ళు. 203 మంపు, లాహిరి, సోలము, మత్తు, మయిద, మడురువు, లాహిరీ కైపు, మైదు, క్షేవు, మైకము, మత్తా ఇవిఉన్మాద గుణమునకుఁ బేర్లు. మంపిళ్లు, మత్తుగొను అన మదింపు పేర్లు. గీ. మ్రాలుదెంచును మ్రోఁగును మ్రాలన వివ శత్వమున వ్రాలుటకుఁ బేళ్ళు; శ్వాస కావి యగును; నిశ్వసించుటకు రోజనఁగఁజెల్లె; నూరు. నూరుపు సుచ్ఛ్వాస కొప్పె వేళ్ళు. 204 86 నాట్యవర్లు, మ్రాలు దెంచు, మ్రోగు, మ్రాలు అనఁగా వివళత్వమునవ్రాలుట పేర్లు ఆవి అనే శ్వాసమునకు పేరు. రోజు అనఁగా నిశ్వసించుటకు పేరు, ఊరుపు, ఊర్పు అన ఉచ్ఛ్వాసము పేరు, పంచపాది గీ. రోజు నిట్టూరుపును వగరుచు నగర్చు నాగ నొప్పెను నిశ్వాస నామపంక్తి; యూఅడిలు సాళ తముసేయు నూఱు డూఱ డించు నోదార్చు నూరారు నంచుబల్క నుపశమించుట శాఖ్యలైయొప్పె శౌరి. 205 రోజూ, నిట్టూరుపు, వగరుచు, వగర్చు అనఁగ నిశ్వాసమునకు పేర్లు. ఊఱడిలు, సొకతమునేయు, ఊఱడు, ఊ ఆడించు, ఓదార్చు, ఊరార్చు అనఁగ ఉపళమించుటకు పేర్లు. ఆ. నె. చెండు బంతి పుట్టి చెండు పొటనబంతి యనఁగ కందుకాఖ్యలయ్యె; కొట్ట మన్యగ స్త్రీల మండలాకార నృత్యంబు; నాట రంతు క్రీడకౌను వేళ్ళు, 206 చెండు, బంతి, పుట్టచెఁడు, పాటనబంతి అనఁగ కందుకము పేర్లు, కొట్టము, అనఁగ స్త్రీలుమండలా కారముగ నృత్యము చేయుట పేరు, ఆట, రంగు అని క్రీడకు పేరు. క. చెరలాటలా నంగను చెరలాట యనంగనొప్పై చెర్లాటయనం జెరలాడన చిట్టాడన ధర ధర క్రీడించుటకును దగ్గరే సఖిఖ్యల్.. 207 నాట్యవగ్గు. 87 చెరలాటలాడు, చెరలాట, చెక్లాట, చెలాడు, చిట్టాడు అనఁగ శ్రీణించుటకు పేర్లు. సీ. అలఁగు నలఁచు నలఁత యలకువ యలయిక యలసట యిజుకు బడలిక డయ్యు లంపట యోలాము లంపటమును సేద యల్లట రవరవ యలపు సోమ వేసట చీకాకు వేసరమును దయ్యు సలకువయు సరమ యలవనంగ శ్రమకునభిఖ్యలౌ; సరముఁగొనును 'సేద పడు వేసరము శ్రమ పడుట పేళ్ళు; గీ. తిమ్మనా స్వస్థమునకాఖ్య తెనుఁగునందు నల రె; తిమ్మన తిమ్మవడనఁగ నొప్పి స్వస్థపడుట కభిఖ్య లై సారసాధి మిత్రలోచన యతిశతపత్రనేత్ర. ఆలఁగు, అలము, అలక, ఆలకువ, అలయిక, అలసట, 208 జడలిక, డయ్యు, లంపట, ఓలాము, లంపటము, వేద, అల్లట, తవరశ అలవు, సోమ్మ వేసట, చీకాకు, వేసరము, దయ్య, నలకువ, సరమ అలపు అనఁగా శ్రమమునకు పేర్లు. సరమఁగొను, సేదపడు, వేసరము, అనఁగ శ్రమపడుటకు పేట్లు, తిమ్మ అనఁగా స్వస్థమునకు పేర్లు. తిమ్మన తిమ్మపడు అనఁగ స్వస్థపడంటకు పేర్లు, గీ. అరుదు విసుమానమును వింత యచ్చెరువును పెరఁగు సబ్బుర మబ్రంబు నెఱఁగు చిట్ట 88 నాట్యవర్లు. యక్కజము వెఱ సొద్దాము నమరు సోదె మనఁగ నాశ్చర్యమున కాఖ్యలౌ మురారి. 209 అరుము వినుమానము, వింత, అచ్చెరువు, పెరఁగు, అబ్బురము ఆజము, వెఱఁగు, చిట్ట, అక్క జనం, వెఱ, సొదెను, అమరు, సోదెమ అనఁగా ఆశ్చర్యమునకు పేర్లు, గీ. సిబ్బియము సోబె సోబియ సిబ్బెమనఁగ సంగజనితశృంగారాంశ మౌ; విలాస చేష్ట కొప్పెను సంయాట; శీలమునకుఁ దన రె యాలుడియన నాఖ్య ధర్మమూర్తి. 21.0 సిబ్బియము, సోబె, సోబియ, సిబ్బెము అన అంగజనిత శృంగా రమునకు పేరు, సంయాట అన విలాసచేప్పకు పేరు. ఆలండి ఆన శీలమునకు పేరు. నీ, చిన్నె యొయ్యారంబు చిన్నియ హౌసును చీటకం బెమ్మెయ .ట్టకంబు 3. హొయ లొయారము వగ యోయారమును రువా రంబు తేక్కరము హొరంగు కోడి గంబు మసయు బిటారంబనంగ విలాస మునకాఖ్య లైయొప్పె; గునిసియాడు గునిసాడు గునియును గురువు కులుకు ఠీవి బెడఁగు చీటకములు బిత్తరంబు గీ. కోడిగము చిట్టకంబును గుస్సు వగయు హొయలు బయకారమనఁగ పేళ్ళోప్పె ధర వి (12) నాట్య వద్ద 89 లాసచేష్టా విశేషా ప్తి కీసం లేక హాటకాంబర శ్రీమానసాబ్జమిత్ర, 211 చిన్నై, ఒయ్యారము, చిన్నియ, జాను, శృను, ఎమ్మె చిట్టకము, హొయలు, ఒయారము, వగ, ఓయారు. మవ్నాము, లేక్క రము హొరంగు, కోడిగము, మనం ఔటామాట నకుఁ బేర్లు, గునిసియాడు, గునిసాడు, మరియు, ఏరువు, బెడఁగు, చీటకము, బిత్తరము, కోడిగము, చిట్ట , గునుపు, వ, హౌ లు, బయకారము అనఁగా విలాస చేష్టాని కేష నకు సేర్లు. శ. వడకాఁడు నాఁగ యసుకన వడఁక సఁగను గులుక సంగ వలసిన యనంగ పుడమిని కంపము పేల్లె am యడరెను ఫణిరాజశీయన యంబుజనయ. 212 పడకాఁడు, అగరు, వడలకు కులుకు, జలసిరి ఆంంగా కంప శునకు పేర్లు. సీ. ఆరటం ఒక్క సం ఔరాట మొలువును తనుకు మండ్రాటంబు తన్కు వంత మల్లడి వేండ్రంబు మఱకువ యుత్తలం బురియు వేఁడిమి వగ యుదిల కంను సేక వేఁడి తుకతుక సెన యావి యెరియును గొబరును తుందుడుకును దగ్గయుకు నాఁగ సంతాపంబునకుఁ బేళ్లు; నుత్తల పాటు, తన్కారటుపడును వందు 90 నాట్యవర్లు గీ. మునుకు మండ్రాడు దురపిల్లు తినుకు మఱుఁగు. సుదీలఁగొను నారటింపన నత్తలపడు నా నుదిరగౌను నాఁగను నామధేయ నికరమల సంతాపించుటకు మురారి. 21% ఆరటము, అక్కసము, ఆరాటము, ఓలుపు, తమకు, మండ్రా టము, తన్కు, వంత, మల్లడి, వేండ్రము, మంభువ, ఉత్తల, మరియు వేడిమి, వగ, ఉదిల, కందు, సెక, వేఁడి, తుకతుక, సెగ, ఆపికె . ఎరియు, గొబరు, తుందుడుకు, దగ, ఇవి సంతాపము పేర్లు, ఉత్త లపాటు, తన్కు, ఆకటపడు, వందు, మునుకు, మంత్రాడు, దుగ పిల్ల తనుకు, మఱుఁగు, ఉదిలకొను, ఆంటించు, ఉత్తలపడు, ఇవి సంతా పించుటకు పేర్లు. గీ. తనుకు దూపించు దూపిల్లు తక్కు. దూప టిల్లు పొగలును మలయును మల్లడిగొను వ్రేఁగు వెమ్మును వేగన వెలసే భువి త పించుటకు నామధేయముల్ విష్ణుదేవ. తనుకు దూపించు, దూపిల్లు, తన్కు, దూపటిల్లు, సులయు, మల్లఁడిగొను, వ్రేఁగు, వెమ్ము, వేఁగు కుఁ జేర్లు. గీ. తమియు బెంగయు మండ్రాడ తనుకును తహ తవాయు మండాటమన పరితాపమునకు దనరెనాఖ్యలు; నసగూడు తమకము తమి యనఁగ'వెలసె కామోద్రేకమునకు పేళ్లు. t 214 పొగలు, తపించుట నాట్యవ 91 తమి, బెంగ, మంద్రాదు, తనుకు తహతహ, నుండాటము అనఁగా పంతాశమునకుఁ జేర్లు, నసగూడు, తమకము, తమి అనగా కా మోద్రేకమునకుఁ బేర్లు, క. మరులు వల చొక్కు.. మేలుకా విరాళి వలవునన మోహ విధికాఖ్యల గుర్ నెర వేఁక్రియు వలకాళయు విరాళి వలవంతయనఁగ విరహాగ్ని యు. 216 మరులు, వల, చొక్కు, మేలు, జిరాబ్ది, వలకు ఆరగ మో హమునకు పేరు. వెర వేఁకి, వలకాక, వికాళి, వలవంత అని విహతా ఒ మునకుఁ బేర్లు. గీ. కుములు లోలో కుములును లోకుమరిలును కు మారిలనఁగ నంతర్దుఃఖమౌను; కందు ననఁగ కసుగందునాఁ గమలునన దేహ తాపమునకునభిఖ్యలో దనుజ వైరి. a కుములు, లోలోకుములు, లోకుమరిలు, కుమాకలు ర్దుఖమునకుఁ బేర్లు. కందు, కనుగందు, కమలు మునకుఁ బేర్లు. A. నొవ్వీయును నొవ్వు నోవియు నోవనంగ వేదన కభిఖ్య లైయొప్పె వేదనపడు 'పేరు; చుమ్మలు వారన వెలసెనొకటి మత్తియన కామమునకు నామంబు శౌరి, 217 అనగా దేహతాప 218 జొవ్వి, నొవ్వు, నోవి, నోవ అన వేదన పేర్లు చుమ్మ లంజ అం అనంగా వేదనబడుటకు జేరు, మ తి అనఁగా కామమునకుఁ చేరు 92 పాతాళవరు వరు . క, వలపని యన శైత్యగుణం బులుగల శైత్యోపచాగమునకును పేరొ వలచునన మోహించుట కలరుచు నీ నాట్యవర్లు కంతము శౌరీ. 219 వలపని అనఁగా రైత్యోపచారము పేరు, వలచుననఁగా మోహిం చుటఁ జేరు నాట్యవర్గుముగి సెను ళ వర్గు పాతాళ ఆ, వె. పాఁపజగమనంగ (బాతాళమున కాఖ్య; మబ్బు కప్పు నీరులు మైల చీకు 2 వాలు చీఁకటియన వఱలియొప్పె తమిస్ర మునకు నాఱు వేళ్ళు దనుజ వైరి. Q 220 పాఁపజగము అనఁగ పాతాళమునకు పేరు, మబ్బు, కప్పు, ఇరులు, మైల, చీకువాలు, చీఁకటి అనఁగా తమిస్రమునకు పేళ్ళు. గీ. అవని గాజాంధకారమై యలరె జిమ్మ చీఁకటియనఁజైల్లెను; పొడిచీఁకటి మస కనయు మునిమునిచీఁకటియును మసమస కస యనఁగ నవతమసమా నంబుజాడు. 221 భోగివర్లు. 93 చిమ్మ చీఁకటి అవఁగా గాఢాంధకారము పేరు, పొడిచీఁకటి, మసకన, మునిమునిచీఁకటి, మసమసకన అనఁగా నపఠమనమునకు పేళ్ళు క. తొలి దొండి క్రంత దుంకము తొలిక యొడిపి గొయ్యి బొక్క తూఁటు బొరియయు బిలి లాఁగ బొజ్జెయనఁగను వెలసెను రంధ్రంబుపేళ్లు విధిముఖవినుతా. 222 తొలి, దొండి, కొంత, దుంకము, తొలిక, ఒడిపి, గొయ్యి, బొక్క, తూటు, బొరియ, బీల, లాఁగ, బొజ్జ అనఁగా రంధ్రమునకు పేర్లు గీ. చిలులువడు తొఱటలువాఱు చిల్లులుబడు ననఁగ రంధ్రంబులగుటకు నాఖ్యలయ్యుఁ దనరె తెనుఁగున పరచాయి వనధి శాయి స్వర్గ పతినుత పాతాళ వర్గుముగిసె 923 బిల్లులువడు, తొఱటలు వాఱు, చిల్లు లంబడు అనఁగా శంథంబు లగుటకు పేళ్ళు. పాతాళవర్లు ముగిసెను. భోగివర్లు గీ. పుడమితాలుపు నాగఁడు తడవులనిడు పదును జిలువలరాయఁడు పాపజేఁడు చిలువతేఁడన నొప్పెను శేషునన న భిఖ్యలై కలుసాచలభిదుర నామ. 224 94 భోగివర్లు పుడమితాలుపు, నాగఁడు, తడవులనిడుపడు, చిలు వల రాయడు పాఁపఁడు, చిలువ లేఁడు అనఁగా శేషునకు పేళ్ళు. సీ. గాలి మేపరి త్రాఁచు కనువిన్కి. విసదారి పడగదారియు బోర ప్రాకు పాము నిడుపడు లాఁగ డాఁగుడు సీదరంబును వెలుచయు సీంద్రంబు వెల్చ చిలువ వినుకలికంటియు కనువినికియు నాగు ఁ బాము సప్పంబును పడగ తాల్పు కానరానడుగులకాఁడు నిడుద వెన్ను నాగువు బహువచనమున నాగు 2. లనఁగ సర్పంబునకు పేళ్లుదన రె; సంజు విసము చిలుమనఁగను బేళ్లువిషమునక గు; పడగ పటమనఁగను పేళ్లు ఫణమునక గు శ్రీవధూ స్తన కాశ్మీర చిహ్ని తొంగ. గాలిమేపరి, త్రాచు, కనువిన్కి, విసదారి, పడగగా:, ఓ ప్రాఁకు, పాము, నిడుపడు, లాఁగ డాఁగుడు, సీదరము, వెలుగు, సీ స వెల్చ, చిలువ, వినుకలికంటి, కనువినికి, నాగుబాము, ఇప్పము, ప తాల్పు, కానరానడుగులకాఁడు, నిడుదవెన్ను, నాగువు, బ నాగులు అనఁగా సర్పసునకు పేళ్ళు. నఁజ, విసము, చిలుము అనఁగా విషమునక పేళ్ళు. పడగ, పటము అనఁగా ఫణమునకుఁ బేళ్ళు. గీ. కుబుసమన కూసమనఁగను గుప్పసమన సీదరంబనియనఁగను సీడమనఁగ నరకవస్థ. కుపసమనఁగు విలసిల్లె కోటిసూర తేజ! ఫణీక ంచుకాఖ్యలై తెలుఁగుండు కుబుసము, కూపము, కుప్పన అనఁగా. సర్పికంచుకముజేళ్ళు. గ్. గారడీఁడును బరిజోగి గారిడియున కడిమివాఁడన సహితుండి కుcác చిలువకూడిక పలుకులు తెలుగుభా* వర్గముగిసెను మునిజన వర్మపోపి.. గారడీఁడు, ఖరిజోగి, గారడి, కడిని. నాఁడు తుండికునకుఁ జేళ్ళు. 327 నరక {'.. గీ. బిదె బిస్త మనంగను బేళ్ల నకళ AC మునకు; కాఱియ నొప్పి నొవ్వనం: దూత నంబు పేరులు బహువచన మునఁ గష్ట మునకుఁ గడగండ్లనఁగ పేరు దనుజ వై. 228 బిద్దె, బిస్త అన నరకమునకుఁ బేళ్ళు. కాఱియ, నొల్వి, నొవ్వు ఆన యాతనముఁ బేళ్ళు. బ| కడగండ్లు అస కష్టమునకుఁ జేరు. 96 సరక పగ్గు . గీ. బండిగిలు వందురన కష్టపడుట కాఖ్య లొప్పె; కోడాడు గాసించు దెప్పరిల్లు చేడ్పడును ప్రేముడించు గా పిల్లనంగ బాధపడుట కభిఖ్యలు స్వర్ణ చేల. బండిగిలు, వందురు 229 అనఁగా కష్టపడుటకుఁ బేళ్ళు. కోడాడు, గానించు, దెప్పరిల్లు, చేడ్పడు, ప్రేముడించు, గాసిల్ల, అనఁ గా బాధ పడుటకుఁ బేళ్ళు. సీ. అలుగులం బలతయు నంజలి గుంజలి సలకువ చేడ్పాటు నలుకువయును విరువీఁడు కిసమస పిర్వీకు కఱకఱి కుసిగుంపులును ద్రిక్కు. కుతిల బెడఁద నవ్వును ద్రిమ్మట నొవ్వి నెగులు వంత దునుకు గొడ్డగ మేపు సణుగనంగ బాధక భీఖ్యలు బర గెను; కనుగుగా లించన పేళ్లు బాధించుటకును గీ. గలిగె;వౌలాయమనఁగ నిక్కచ్చి యనఁగ నికటమన ముట్టడంబన నెగడియొ ప్పి పేళ్ళు నిర్బంధమునకును వేద వేద్య విపులభవరోగ వైద్య సంవిజితవైద్య. 290 అలుగులు, అలఁత, ఆంజలిగుంజలి, నలకువ, చేడ్పాటు, నలు కువ, పిరువీఁకు, కిసమస్ర, పిర్వీలకు, కుకటీ, కునిగుంపులు, త్రిక్కు, కశీల, బెడఁద, నొవ్వు, త్రిమ్మట, నొవ్వి, నెగులు, వంత, దుసుకు (13) గొడ్డగము, ఏపు, సణుగు నరకవరు. 97 అనఁగా బాధకుఁ బేళ్ళు, కసూరు, గాలించు. అన బాధించుబేళ్ళు. వాలాయము, నిక్కచ్చి, నీకటరు, ముట్టడము, అనఁగా నిర్బంధమునకుఁ బేళ్ళు. గీ. వాయించు వాలాయించు వఱలెభువిని ప్రకటనముగ నిర్బంధించుటకును బేళ్లు నింట్రపడు తొక్కటపడన నెసఁ గౌసంక టంబుపడుటకుఁ బేళ్ళు ఫుల్లాంబుజాక్షు.. 281 వాలయించు, పోలాయించు అనఁగా నిర్బంధించుట ళ్ళు. ఇంట్ర పడు, తొక్కిటపడు ఇవి సంకటపడుటకుఁ చేళ్ళు. సీ. తొక్కటం బిఱుకటం బిక్క మిక్క ట్టిక్కి క్కు పా టింట్రమును ముట్టుపా టొఱకట మొడుదొడు కింటరం బొఱకం బిజుకు త్రొ క్కట యిమ్ముదప్పు త్రొక్కట మఱి యిఱు కాటంబనఁగను సంకటమున కాఖ్యలు; చదియ యిఱియు నజ్జా చదియు కనుగు నలియు నలుగు నుగ్గు నల్లుడు సదమద మగును నలఁగును నలుగుడు వెంప గీ. రయును మల్లా మడియును మఱియునలుంగు డీండ్రమన పీడనంబున కెసఁగి పేళ్ళు మించె; పసగరగొననఁ బీడించుటకును పేరు; పొట్టపొరలునాఁగ పీడితమగు. 282 98 నరకవర్గు. తొక్కటము, ఇఱుకటము, ఇక్క, ఇక్కట్టు, ఇక్కు పాటు, ఇం ట్రము, పుట్టుపాటు, ఒంకటము, ఒడుదుడుకు, ఇంటరము, ఒటకమా, ఇజుకు, త్రొక్కట, ఇమ్ము దప్పు, త్రొక్కటము, ఇఱుకాటము, ఇవి సంకటమునకుఁ బేళ్ళు. చదియ, ఇఱియ, నజ్జ, చదియు, కనుగు, నలియు, నలుగు, నుగ్గు, నల్లుడు, సదమదరుగు, నలఁగు, నలుగుడు, వెంపరి, మల్లావుడి, నలుగుడు, ఈండ్రము ఇవి పీడనమునకుఁ బేళ్ళు, పసగరఁగొను, అనఁగా పీడించుటకుఁబేరు. పొట్టపొరలగు అవ పీడిత మగుటఁ బేరు. చ. ఇడుమయు డిప్పరం బెడరు వెడ్డమి యంగద దెప్పరంబన బడప బెడందయు సెరగు బన్నముదబ్బఆ నెవ్వనొప్పియునా గొడవదొసంగు వంకీలియు గోరము నుప్పలి నొవ్వునా నలం జడి యగచాట్లనంగ మునిసన్ను తయాపద పేళ్ళునొప్పెడు ఇడుము, డెప్పరము, ఎడరు, ఎడ్డమి, అంగద, దెప్పరము, బడప బెడఁద, పెరుగు, బన్నము, దెబ్బలు, నెవ్వ, నొప్పి, గొడవ, దొసఁగం అంకిలి, గోరము, ఉప్పలి, నొవ్వు, అలజడి, ఆగచాట్లు ఆపద బేళ్ళు, సీ. గోడాడనంగఁజూకురునన దురపిల్లు నాఁగుందనఁగ క్రందునాఁగ వలవ రించనంగను పలవించన వలవన పలుమన ఱోలన సల్వరించు నాఁగను వందురనంగ సళించన ప్రేముడించనఁగను వెనుబడునన మనికితపడునన వనరన ముచ్చిరు నా నొఱలన సుక్కు నాఁగనొప్పై గీ. నవని విలపించుటకుఁ బేళ్ళు; సల్యతయనఁగ నలఁగనఁగ వాచార ప్రియవ్యగ, సుక్కు నాఁగ కనికర మనఁగను నవ్వతయనఁగ్ర వగయనంగను శోశాఖ్య లగును శౌరి. 234 వలవరించు, గోడాడు, చూకురు, దురపిల్లు, కుందు, క్రందు, పలవు, పలుము, జోలు, సల్వరించు, వందుకు, సళించు, ప్రేముడించు, వెనుబడు, మనికితపడు, వనరు, ముచ్చిరు, ఒఱలు, ముక్కు అనఁగా విలపించుటకుఁ బేళ్ళు. ఆలఁత, అలఁగు, వాచారు, ముక్కు, కనికరము, నవత, వగ అసఁగా శోకమునకుఁ బేళ్ళు. పంచపాదిగీ, ఆఱచు నలజడి యంగద యడలు గోడు కస్తి యడబడి ఎగ వేత కన్నఱ గొడ 285 ఆడజడి బాము, అంగ వయు వేతారము నుమ్మలిక యును బొము సంగలార్పును కుందు పొక్కనఁగ దుఃఖ మున కభిఖ్యలు మునిపాళి వనజ హేళి. అఱచు, అలజడి, ఆంగద, అడలం, గోడు, కల్తీ, పగ, వెత, కన్నఱ, గొడవ, వౌతారము, ఉమ్మలిక, లార్చు, కుందు, పొక్కు అనఁగా దుఃఖమునకుఁ బేళ్ళు. గీ. నెగులనఁగ పిమ్మటయన నెంజిలియన నగునివి మనోవ్యధకు 'పేళ్ళు; నలదురనఁగ వెలసె దుఃఖించుదురనుట పేరు; చికిలు ననఁగ ననురాగ దుఃఖతమునకు పేరు. 286 నెగులు, పిమ్మట, నెంజిలి అనఁగా మనోవ్యధకుఁ బేళ్ళు. అం దురు అదుఃఖించుదురనుటఁ పేరు. చికిలు అన దుః ఖితమునకు పేరు. 100 రివర్లు . గీ. రొందుడును పంచకరపాటు రొంజుడనఁగ రొల్లుడన ప్రలాపమునకు జెల్లి పేళ్ల గాంచె; రొంజు రొల్లన ప్రలాపించుటకు న భిఖ్యలగుచు సరకవర్గు వెలసిముగి సె రౌందుడు, పంచకరపాటు, రొంజుడు, రొల్లుడు అనఁగా ప్ర పరు. పేళ్ళు, రొంజు, రొల్లు అని ప్రలాపించుటకు పేళ్ళు. నరకవర్లు ముగిసెను. వారివర్లు గీ. నీటిజేఁడు కడలియును నీటికుప్ప నీరువామి సంద్రంబు మున్నీరు సంద రంబు నీర్వామి సంద్రుఁడు రతనపుగని యేటిజేఁడన నబ్ధిపే ళ్లెసఁగె శౌరి. 287 238 నీటి కేఁడు, కడలి, నీటికుప్ప, నీరువాని, సంద్రము, మున్నీరు, సందరము, నీర్వామి, నందుఁడు, రతనపుగని, ఏటి కేఁడు అనఁగ సముద్రనకుఁ పేళ్ళు. .. పాలకుప్పయు పాలేఱు పాలవాఁగు పాలనీర్వామి యును మఱి పాలవెల్లి వెలసె క్షీరాబ్ధిశాఖ్య లై; విసమునీరు జలకమైన సుదకము పేళ్ళు జలరుహా.. 239 వారినర్లు. 101 పాలకుప్ప, పొలేఱు, పాలవాఁగు, పాలనిర్వామి, పాలవెల్లి అన క్షీరాబ్ధి పేళ్ళు, విసము, నీరు, జలకము అనఁగ ఉదకము పేళ్ళు. గీ. ధరణి యేనాదమనఁగ వాగరతీయనఁగ మఱియు నాగర్త యనఁగ నామంబు లబ్ది తీరమునకొప్పియుండు; త తీరజాత భూమికను కరవాఁకయు భోగిశయనం 240 ఏనాదము, నాగరత, రాగర్త అనఁగ అబ్ధితీరమునకుఁ పెళ్ళు. కర వాఁక, అనఁగా అబ్ధితీరసామీప్యభూమి పేరు. లయన తెరయన కండము నక్క_లియనంగ కడలును తొలఁకు తరగయు బహువచనంబున నరయఁగ వాఁగులన నూర్మికగు నామంబుల్. 281 కరడు, అల, తెర, కరడము, అక్కలి, కడలు, తొలఁకు, తరగ బ|॥వాఁగులు, ఇవితరంగముల పేళ్ళు. గీ. దొరగడలు ననఁగను పోతుకడలనంగ నిత్యబహువచనంబున నెత్త ఱులన నీమహి వెలింగె కల్లోలనామధేయ ములు మనోజాతశతకోటిలలితరూప, 242 దొరగడలు, పోతుకడలు, ని॥ బ॥ వేత్తరులు అనఁగా కల్లోల, ములకు పేళ్ళు. గీ. చిఱుతీయల పెంటికరడును జిన్ని తరగ నిత్య బహువచనంబున నెగడు తళ్లు 102 వారివర్లు . కలసి సూక్ష్మతరంగమై యలరె; చిమ్మ యవఁగ బిందుసమూహమై యలరె శౌరి. 011 243 చిఱుతీయల, పెంటీకరడు చిన్నితరగ, బ|| తళ్ళు అనఁగా సూక్ష్మ తరంగముల పేళ్ళు. చిమ్మ అన బిందుసమూహము పేరు. గి. తిరుగుడన సుడియనఁగను తిరియనంగఁ దనరె భువిలో జలావర్తమునకు పేళ్లు; త్రోట్టు తెక్కొట్టు నా నెగడట్టు ననఁగ నగు జలోల్బణమున కాఖ్య లసురవైరి. తిరుగుడు, నుడి, తిరి అనఁగా జలావర్తమునకు పేళ్ళు, తొట్టు, తెక్కొట్టు, ఎగజట్టు అనఁగా జలోల్బణమునకు పేళ్ళు. గీ. తుంపురును దుంపరయు జిన్కు తుప్పరయనఁగ పొసఁగు బహువచనమున తుంపుళ్లనంగ కలిగె బింద్వాఖ్యలును; నీరుకాయ నీటి బుగ్గ నీర్బుగ్ద నాఁగ బుద్బుదము వేళ్లు, 245 తుంపురు, తుంపర, చిన్కు, తుప్పర, బ॥ తుంపుళ్ళు అనఁగా సేక రముల పేళ్ళు, నీరుకాయ, నీ టిబుగ్గ, నీర్బుగ్గ అన బుద్బుదము పేళ్ళు, గీ. దిమ్మ దీవియు తిప్పయు దిబ్బ ణఁ గె దిన్నె లంకయనఁగ పేళ్ళు ద్వీపమునకు; కరయు నొడ్డును దరి యెడ గడ్డ యనఁగఁ దీరమునకాఖ్య లై యొప్పై సారసాక్ష. 246 దిమ్మ, దీని, తిప్ప, దిబ్బ, కొణిఁగె, దిన్నె, అంక అనఁగా ద్వీప మునకు పేళ్ళు, కర, ఒడ్డు, దరి, ఎడ, గడ్డ అనఁగ తీరమునకు పేళ్ళు. 103 క. జలజాక్ష! యాంధ్రమున యు బ్బలి యడుసును చదుకు బురద ఖాకె యసులు ను మ్మలి యూబి పంకి దమ్మన వెలసెను జంబాలమునకుఁ బేళ్ల గుము భువిక్ 247 ఉబ్బలి, అడుసు, చదుళు, బండ, బాణె, అసలు, కమ్మర్, ఊబి, పంకి, వచ్ము, అనఁగా పంక బంకు పేళ్ళు. క ఉసుక కఱుకుదు మ్మిసుక యు నిసుమనఁగను సికితమునకు నెలఁను పే; ఇసుక గొణిఁగె యనపై రై పొసఁగెను సిక తామయంబు భోగిపరియనా. 248 గనుక, కఱుకుదుమ్ము, ఇసుక, ఇనుకు అనఁగా సేక తమునకు పేళ్ళు. ఇసుక కొణిగె అనఁగా సికతామయమునకు పేరు. ఆ.వె. వెలసె చెలమనాఁగ పిల్లనూయియనగ నాంధ్రమున విచారశాఖ్యలగుచు; కలము జోగు నోడ కప్పలి యనఁగను నాగరాజశయన నాన పేళ్ళు. 249 చెలచు, పిల్లనూయి, అనఁగా విదారకము పేళ్ళు, కలను, జోగు, ఓడ, కప్పలి అనఁగా నావ పేళ్లు. గీ. కట్టుమ్రానన తెస్పయు పుట్టి నాఁగ తేషయన హరిగోలన తేటిక యన నరడయన సంగడియనియనంగ దోనె యస్యగ సరిగోలన నుడువమునకు పేళ్లు. 250 104 వారిన రివర్గు. కట్టుమాను, తెప్ప, పుట్టి, తేప, హరిగోలు, తేటిక, నరడ, సంగడి, డోని ఆరిగోలు ఆనఁగ ఉడుపమునకుఁ బేళ్ళు.. ఆ.వె. పుడమి యోడ తెడ్డు కడపుఁజై చుక్కాను నా చరిత్రమునకు నామములగు; నోడకూలి కేపు నొప్పెను తరపణ్య మున కభిఖ్యలగుచు మురవిదారి. 251 ఓడ తెడ్డు, కడపుఁడై, చుక్కాను అనఁగా ఆరిత్రమునకుఁ బేళ్ళు. ఓడ కూలి, శేవు అనఁగా తరపణ్యమునకుఁ బేళ్ళు. గీ. పీలికాఁడు తండెలును తండేలు నార కాటి యోడంగియును మరక్యాడు రేవు పోయయు సరంగనఁగ నామధేయరాజ కర్ణధారున కలరారె కమలనాభ. 252 పీలికాఁడు, కండెలు, తండేలు, ఆరకాటి, ఓడంగి, మరకాఁడు, రేవుబోయ, సరంగు అనఁగా నానికుని పేళ్ళు. గీ, కొఱయు కొఱ్ఱయు చోటియు చొఱయు చేఁప నాలుగయు మీను బేడిస వాలువ తెర గంటి తూలయు మచ్చెంబు గండ యనఁగ మత్స్యమునకు మునిలోల మదన హేల. 253 కోటి, కొట్టి, చోట, చోటి, చేప, వాబుగ, మాను, వేడిస, వాలు 3. తెరగంటి, తూల, మచ్చెను, గండ అనఁగా మత్స్యముఁ బేళ్ళు. సీ. ఇంగలాయి యు రుజ యిల్లవ యిల్లెంబు సోరంగి యొల్లెంక తూరము తెరు (14) వారివర్లు. గంటి టేకియు చేప కల్లరుజును కొమ్మ చేప యిసుక దొందు చీరచింపు నొల్లికుచ్చళమును గొల్లగొందునుమఱి యరుజును కాగిన యల్లెదమ్ము పాఁపమీనును తౌటి పామును దాసరి కొయ్యయు మీనును కుంటముక్కు 3. పాము చేప యులుచ చందమామపక యీసపిట్టయు రొయ్యయు దాసరీఁడు నాఁగ మత్స్యభేదంబుల నామములగు ద్వీప వరావని భావన విహగజవన, 105 254 ఇంగలాయి, ఉరుజ, ఇల్లప, ఇల్లెము, సోరంగి, ఒల్లెంక, తూరు తెరగంటి, జేఁకి, చేప, కల్లరుజు, కొమ్ము చేప, ఇసుకదొందు, చీరచింపు ఒల్లికుచ్చళము, గొల్లదొందు, అరుజు, కాగిన, అల్లేక్మ, పాపమాను, తాటిపాడు, దాసరికొయ్య, మీను, కుంటముక్కు, పాముచేప, ఉలంచ, చందమామపక్కె, ఈసపిట్ట, రొయ్య, దాపరీఁడు, ఇవి మత్స్యకుల భేదములకుఁ బేళ్ళు. గీ. ఆకుజెల్లయు జెల్ల యుల్లాకు చేప కొరద యుల్లాకు నిల్లెంబు బరగేగండ కాఖ్యలై; బహువచనంబునమ రెమొప్ప లనఁగ మత్స్యక పోలాఖ్య యచ్యుతాఖ్య. 255 ఆకుజెల్ల, కెల్ల, ఉల్లాకుచేలు, రద, జిల్లాకు, ఇల్లెను అనఁగా గండకముల బేళ్ళు, బ|| ప్పలు అనఁగా మత్స్యక' పోలములకుఁ లేరు. 106 వాఃవర్లు. 8. ఎత్తెల యనంగ వలయన నెసఁగెజూల మున కభిఖ్యలు; కొడిమెయు బుట్టయనఁగ వెలసెను కు వేణికాఖ్యలై తెలుఁగు నందు వనజభవపాల మునిలోల పరదశీల, 256 ఎత్తైల, వల అనఁగా జలముఁ బేళ్ళు, కోడిమె, బుట్ట ఆనఁ గా దశీ పేళ్ళు. గీ. ఎండ్రికయు వెండి కాయయు నెండ్రిపీత యన కుళీరాఖ్యలౌ; కప్పయన నభిఖ్య యలరె మండూకమునకు; కించులకమునకు నెఱయన పేరు జెల్లు మునీళరు. 257 ఎండ్రిక, ఎండ్రికాయ, ఎండ్రి, సీత అనఁగా కుళీకమునకుఁళ్ళు కప్పు అన మండూకము పేరు. ఎఱ్ఱ అన కించులకము పేరు, గీ. మొసలినా మకరము పేరు; మొగపిఱికియు దాసరయ్య తాఁబేలును దాసరీఁడు నవఁగ తామేలనంగఁ గూర్మాఖ్యలను భోగిశయన ముకుంద త్రిభువనతుంద. 258 'మొసలి అనఁగ మకరమునకు పేరు. మొగపిఱికి, దాసరయ్య, తాఁబే ఈ, దాసరీఁడు, తామేలు అనఁగ కూర్మమునకు పేళ్ళు. గీ. కప్ప చిప్ప యనంగనుగా కి చిప్ప యనఁగ మఱియాలిచిప్పనా నాఖ్యలుగో నె జతలమునను శంబూకంబు; గుల్ల నత్త గుల్లనాఁ క్షుద్రశంఖాఖ్య లుల్లసిల్లె. 251 వారివర్లు . 107 కప్పచిప్ప, కాకిచిప్ప, ఆలిచిప్ప అనఁగా శంబూకము పేళ్ళు, గుల్ల, నత్తగుల్ల అన క్షుద్రశంఖము పేళ్ళు. గీ చుట్టుగుల్ల చిందము నీరుపుట్టువు వెలి గుల్లయును సంకునాఁగను కూఁత కెదు 3 వనఁగ శంఖంబున కభిఖ్యలమ రేను; గఱి చిప్ప ముత్తెపుఁజిప్పనా నొప్పె శుక్తి. 260 చుట్టుగుల్ల, చిందము, నీరుపుట్టువు, వెలిగుల్ల, సంకు, కూఁత కైదువు అన శంఖమునకు పేళ్ళు. గఱిచిప్ప, ముక్తేపుఁజిప్ప అన శుక్తికి పేళ్ళు, క. కెళకుళ్ళి కేళాకూళియు తొలఁకువు కేళకుళి గుంట కొలఁకును కేళా కుళి దొరవి దొరువు కొల్నును కోలను మడుగనగ సరస్సగు ముర వైరీ. 261 కెశకుళ్ళి కేళాకూళీ, కొలఁకుపు, వేళ కళి గుంట, కొరలకు, శేళాకు కాగని, గొరువు, కొల్ను, కొలను, మడుగు జనఁగా సగస్సు పేళ్ళు. గీ. పడియ నీరు ఒంకి మనువు పడె మడుంగు వెంచ పల్వలమయి నెలసె; నుయ్యి బావి సుయియునూయి నాఁగను బరగా సుధరకూప మున కభిఖ్యలుగను మోహనాంగ. 262 పడియ, నీరు టెంకి, మడువు, పడ్డా, మడుగు, వెంచ ఆన పల్వలను "పేళ్ళు, నుయ్యి, బావి, నుయి, నూయి అనఁగా కూపమునకు పేళ్ళు, గీ, ఆటడిగ్గియ నా దోరువసఁగ డిగ్గి య యన నడబావియన వాపి కల రెఁ బేళ్లు 108 వారినళ్లు . చెఱువునాఁ దాటాకము పేరుజెళ్లే; స్వామి పుష్కరిణికాఖ్య కొమరేఱు పుష్కరాలు. 263 ఆటడిగ్గియ, దోగువ, డిగ్గియ, నడ బావి అనఁగా వాటికి పేళ్ళు. చేఱువు అన తటాకము పేరు, కొమరేఱం, అని స్వామిపుష్కరిణి పేరు. గీ. తమ్మికొలను కోనేరనఁ దన రెవీళ్ళు పుష్కరిణికిఁ దెలుంగునఁ బూనె;నోల లాడు తెప్పలఁదే లోలలార్చు ననఁగ ధరణి మగ్నప్లై వంతికా దానవారి. 264 తమ్మికొలను, కోనేరు అనఁగా పుష్కరిణి పేళ్ళు. ఓలలాడు, తెప్ప అఁదేలు, ఓలలార్చు అనఁగా మగ్నప్లవంతులకు పేళ్ళు. గీ. అగడిత యనంగ కందక మన యగడ్త యన దవంతియనఁగ పరిఘా ఖ్యలగును కాల్వయన క్రయ్యనా నోడికయన చింక యనఁగ కుల్యంబుపేళ్లగు నసుగ వైరి. 265 అగడిత, శందకము, ఆ గడ్డ, దవంతి అన పరిఘము పేళ్ళు. కాలువ క్రయ్య, ఓడిక, చింక అన కుల్యము పేళ్ళు. గీ. వాశ్రయన జాలనంగను మంతయనఁగ జక్కరయనంగ 'నేఱన జాల్వనంగ పర్వతయన వంతయనఁగను వఱలె నది క భిఖ్యలగు భువనవిహారి యసురవైరి. 266 జాక, జాలు, ప్రాంత, జక్కర, ఏఱు, జాల్వ, పర్వత, సంత అవఁగా నదికి పేర్లు, వారి వగ్గు . గీ. మిన్ను వాళయు మిన్నేఱు మిన్ను కొలఁకు తెలివరఁతయును ముత్రో పదిమ్మరి చద లేఱు పొడుగుమడువును ముయ్యేఱు నేల్పు పేఱు మిన్వాఁకనా గంగ కేసఁగె నీళ్ళు. మిన్నువాఁక, మిన్నేఱు, మిన్నుకోలఁకు, తెలివరఁతి, ముత్తో 109 267 గ్రిమ్మరి, చదరేఱు, పొడుగుమడువు, ముయ్యేఱు, వేల్పుడేఱు, మిన్వాఁక ఇవి గంగకు పేళ్ళు. గీ. జమున జముని సైదోడన యమున పేళ్ళు వెలసే; జమ్మే అనంగ జం జంగ నగును జాంబూనదికి పేళ్లు; నట్టెడయన సారువము వంతెనయన సారసాక్ష సేతువునకు నభిఖ్యలై చెల్లె భువిని, 268 జమున, జమున్ని సైదోడు ఇవి యమునానది పేర్లు, జమ్మేరు, జంబేరు ఇవిజాంబూనదికి పేరు. నట్టెడ, సారువ, వఁ తెన అనఁగా సేతువునకు పేర్లు. శ. వజ్రదయు సంపాచారము పజతియు నోడికయు వెల్లి పట్టు పదయు పఱతయు వెల్లుక వెల్లువ పఱవయు నిట్టయనఁగను బ్రవాహము పే. వజ్రధ, అంపావారము, పఱతి, ఓడిక, వెళ్లి పట్టు, పత, వెల్లుక, వెల్లువ, పఱవ, నిట్ట అనఁగా ప్రవాహమునకు పేళ్ళు. గీ. తొట్టు దైవాఱు బాల్కొను తొరఁగు నోడి గల్లు వెల్లువగట్టును వెల్లివిరియు 269 110 వారివర్గు. వెల్లిపొడుచును పరగును వెలివిరియు న సంగ ప్రవహించుటకు వేళ్ళు నలిననాభ. 270 తొట్టు, దైవాలు, జాల్కొను, తొరఁగు, ఓడిగల్లు, వెల్లువగట్టు వెల్లివిరియు, వెల్లిపొడుచు, పరుగు, వెలివిరియు ఆన ప్రవహించుట పేళ్ళు. ఆ.వె. చిలువ కొద్దినీకు జెల్లె స్వల్పోదక మునకుఁ బేళ్లు; సురుగన నురువనఁగ నిత్యబహువచనము నిత్యంబు నుచ్చిళ్లు నా గ ఫీనమునకు నామములగు. 271 చిలుప, కొద్దినీరు అన స్వల్పోడకము పేళ్ళు. నురుగు, నురువు, బ మచ్చిళ్లు అన ఫేసమునకు పేళ్ళు. గీ. తమ్మియన నీటిబ్బు వు తామరయన నసలుబుట్టువనఁగ బేళ్ళు నజ్ఞమునకు నేసఁగె; చేఁదమ్మి చెందమ్మి యెట్టిదమ్మి యు మఱి కెందమ్మి నాఁ రక్తకమలమగును. 272 శమ్మి, నీటిబుట్టువు, తామర, అసలుబుట్టువు అన కమలమునకు పేళ్ళు, చేఁదమ్మి, చెంతమ్మి, ఎఱ్ఱదమ్మి, కెండమ్మి అన గక్తాబ్జము పేళ్ళు. గీ. కలువ తొగ తొవ కల్వ యుత్ఫలము పేళ్ళు; చెంగలువ యెఱ్ఱకలువయు చెందొవయును చేఁగలువయు ననంగను జైల్లైహల్ల కమున కాఖ్యలు సంఫుల్ల కమలనేత్ర, 278 కలువ, తొగ, తొన, కల్వ ఆన ఉత్పలము వేళ్ళు. చెంగలంప ఎఱ్ఱకలప, చెందొప, చేఁగలువ అన హల్లకమునకు పేళ్ళు, వారివర్లు క. తామరతంప మనంగ దామరతంపర యనంగ తంపర యనఁగ నామాళి వండమునకో స్వామి తూఁడన మృణాల సంజ్ఞ వెలుంగు 111 274 తామరతంపము, తామరతంపర తంపరి అని పండమునకు గేళ్ళు. తూఁడుఅన మృణాలము పేరు, క. జేక సఁగను కచ్చనఁగను రేకన సుమదళములను గురించిన పేర్ల ఆకరుపువ్వన నాకరు వాకరనం గేసరముల శాఖ్యలు శౌరీ. 275 కు, కచ్చు, రేకు అనఁగా పుష్పదళముపేళ్ళు. ఆకరుపువ్వు, ఆక రువు, ఆకరు అన కింజిల్క ముల పేళ్లు, 8. ప్రాంచి నీరాకు నాచన వారిపర్ణి పేళ్ళు; దిమ్మ దుద్దనఁగను వెలసె కర్ణి శాఖ్యలగు; కైవడిముస్తెయనఁగ ముస్తె శైవక్తికాఖ్యలౌ సంబుజాత, యనఁగ 276 చి, నీరాకు, నాచు అన వారిపర్ణి పేరు, దిమ్మ, దుద్దు అన కమలకర్ణిక పేళ్ళు. వడిముస్తె, ముస్తె అన కైవర్తి పేళ్లు. గీ. చల్లు చెల్లించు పింజించు పేళ్లగు జల సేకమునకు; చిందనఁగను చిల్లనంగ నుత్కి రముపేళ్లు; కలమరి యొప్పెనొకటి యవని నౌశావరోహకుఁ డగుచు శౌరి. 277 112 నారివ

1. c

చల్లు, చిల్లిచు, పింజించు అనఁగా జల సేకమునకు పేళ్ళు, చిందు, చిల్లు అన ఉత్కరము పేళ్ళు, కలమురి అని నౌకారోహకునకు పేరు. గీ. వఱలె చిమ్మనఁగ్రోవినాఁ బుఱటకొమ్ము ననఁగ బుటుకొమ్మనియనఁగ కొమ్ము నాఁగ పింజనఁ గ్రోవి యనంగనొప్పె జలవినోదశృంగము పేళ్ళు జలజనాభ. 278 చిమ్మనఁగోని, బుఱటజొమ్ము, బుట్టటకొమ్ము, కొమ్ము, పిఁజనఁ క్రోని అనఁగా జలవినోదశృంగము వేళ్ళు. సీ. పుడమి జంబూద్వీపమునకును తొలుదీవి దనరు; ప్లక్షద్వీపమునకు జున్వి దీవియా; పుష్కరద్వీపంబునకుఁ దమ్మి దీవియా; శాల్మలద్వీపమునకు బూరుగుదీవినాఁ బొసఁగె; క్రౌంచద్వీప మెన్న దీనికి కొంచెదిన్నెయవఁగ పేరుజెల్లెను; కుశద్వీపంబునకు జెల్లు దీవియౌ; సింహళద్వీపమునకు గీ. సింగళంబనఁగను పేరు జెల్లె నాంధ్ర మునను బేరు; శాకద్వీపమునకు పేడు దీనియననగు నిష్ఠతి తెనుఁగునందు స్వర్గ పతియుత పద వారివర్గు ముగిసే. 279 తొలుదీవి అనఁగా జంబూద్వీపమునకు పేరు. జువ్విదీవి అన ప్లక్షద్వీపముపేరు. తమ్మిదీవి అన పుష్కరద్వీపముపేరు. బూరుగుదీవి అన శాల్మలద్వీపము పేరు. క్రొంచెదిన్నె అన క్రౌంచద్వీపముపేరు. ఱెల్లుదీవి అన కుశద్వీపముపేరు., సింగళము అన సింహళద్వీపము. టేఁకుదీవి అన శాకద్వీపముపేరు.

వారివర్గుముగిసెను.

కలహంసోత్సాహవృత్తము

⁠

సురవితానమకుటరత్న సురుచియుక్తపాదుకా సురసపత్నగహన వర్గ శుచిశితాంకితాయుధా సురమునీశహృదయపద్మ సుమరసౌఘబంభరా సురనదీజనితపదాబ్జ సుగుణరాజిపేటికా

⁠ 280

గద్య
ఇది శ్రీమదలర్మేల్మంగోత్తుంగశృంగారస్తనశృంగసంగత
ధారాధర వేంకటేశ్వరకృపాపాంగలబ్ధవాగ్వైభవ నిరం
తరభాగవతారాధనాధేయ తూముకులపవిత్ర సర్వే
శాభిధానపుత్ర రామదాసప్రణీతం బైనయాంధ్ర
పదనిధానంబను నిఘంటువునందు స్వర్గ
వ్యోమదిక్కాలధీవాక్ఛబ్దాదినాట్యపా
తాళభోగినరకవారివర్గకలి
తప్రథమకాండము
సంపూర్ణము.