పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/54

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


19

నూతనత్వాదికరణం

"వృద్దిహ్రాసభాక్ త్వ మంతర్బావా ధుభయసామంజస్యా దేవమ్" (బ్ర.మా)

అనే సూత్రాల సందర్బాన వివరించారు.

  "నబలసూర్యకాది తుల్యత్వమి హోపపద్యతే తద్వదగ్రహణాత్| మర్యాదిభ్యో హి మూర్తేభ్యం పృధగ్బూతం విప్రకృష్ణం మూర్తిం బలం గృహ్యతే| తత్రయుక్త। సూర్యాది ప్రతిబింబోదయ:| నత్వాత్మా మూర్త: నచాస్మాత్ పృధగ్పూతా విప్రకృష్ణదేశాశ్సోసాదయ: సర్వ గతత్వాత్ సర్వానన్య త్యాచ్చే| తస్మాదయుక్తోయం దృష్టాంత" ఇతి.
   "యుక్తఏవ త్వయం దృష్టాంతో వివక్షితాంశ సంబవాత్| నహి దృష్టాంతదార్తాంతికయో॥ క్వచిత్ కించి ద్విపక్షితాం శం ముక్త్యా సర్వసామాన్యం కేన చిద్దర్శయుతుం శక్యతే| సర్వసారూప్యే హి దృష్టాంత దార్తాంతికయో। ఉచ్చేద ఏవ స్యాత్|... జలగతం సూర్యబింబం జలవృద్దౌ వర్దతే జలహ్రసే హ్రసతి జలచలనె చలతి జలభేదే భిద్యత ఇత్యేవం జలధరాను యాయి బవతి న పరమార్దత: సూర్యస్యతదాత్వ మస్తి ఏవం పరమార్దతో : వికృతమేకరొపమపి సద్పృహ్మ దేహాద్యు సాధ్యంతర్భావాత్ దృజతిన ఉపాదిధ్రాన్ వృద్ధి హ్రసాదీన్ ఏవ ముభయో దృష్టాంత దార్తా తతికయో: సామంజస్వాదనిరోధ: (బ్ర. భా)
   పరమాత్మ ఒకటైనా దేహాధ్యుసాధుల్లో వ్వవస్థితమై ఉదకంలో ప్రతిబింబమైన సూర్యుడివలె అనేకవిధాల కనబడుతున్నదంటే ఆదృష్టాంతం వొప్పుకో వీలులేదు. జలమార్యులకున్న సంబంధం ఉపాదులకు ఆత్మకు లేదు. మూర్తలైన చంద్రుడు సూర్యుడు మొదలైన వాటినుండి అవి ప్రతిబింబించే జలం మూర్తమై వేరై వాటికి దూరమైన స్థలంలో వుంతున్నది. కనుక సూర్యుడూ చంద్రుడూ జలంలో ప్రతిబింబిస్తారంటే వొప్పుకోవచ్చును. కాని ఆత్మకు మూర్తే లెదు. అది ప్రతిబింబించడానికి ఉపాదులు వేరై దానికంటెదూరమైన స్థలాల్లో లేవు. యెందుకంటే ఆత్మసర్వగతం ఆత్మకంటె భిన్నమైనది మరొక్కటిలేదు. కనుక జలగతసూర్యుడికి ఉపాధి వ్యవస్థితమైన ఆత్మకూ సారూప్యం జెప్పడం అనుచితం (అని వాదిస్తే సిద్ధాంతం ఉక్తమవుతున్నది)