పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/53

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


18

వాజ్మయ పరిశిష్టభాష్యం - నేటికాలపుకవిత్వం

ఆక్షేపం

అవునయ్యా

"కవితాకన్యా నృణీతే స్వయం" (బిల్ల)
"కాంతా సమ్మితతయోపదేశములే" (కావ్య)
"నవపల్లవ కోమల కవ్యకన్యకన్" (కేయూర)

అని యిట్లా కవ్యాన్ని కన్యతో పోల్చడం భారతీయసంప్రదాయం కావ్యం కన్యవలె మృదువైంది గనుకను రమణులు మెత్తమెత్తటి మాటలాడుతూ మెత్తగావుండడం అందరికీ ఆహ్లాదకరమే గనుకను కావ్యంగూడా ట్లానే ఆహ్లాదకరమై వుండడానికి అంతటా మెత్తమెత్తంగా మెత్తమెత్తటి మాటలతో నిండివుండడం అవుతున్నది అని అంటారా

సమాధానం

సాదృశ్యవిచారణ

    వివరిస్తున్నాను. 'కాంతేవనరసతాపాదనేన అభిముభీకృత్య ' అని మమ్మటుడు చెప్పినట్లు సరస త్యాపాదరసం ఏతశ్రోతను అభిముఖుణ్ని చేసేమటుకే కన్యతో సాదృశ్యంగాని కన్నెవలె మెత్తగామెత్తగా వుంటుంది. రవికతొడుకొంటుంది అని సర్వాంశాలా సాదృశ్యం చెప్పగూడదు. ఆమె ముఖం చంద్రుడివలె వుంటుందంటే చంద్రుడివలె సౌమ్యం కాంతిముత్త్యం కలిగివుంటుందని అభిప్రాయంగాని చంద్రునివలె గుండ్రంగా ముక్కూ కండ్లూ లేకుండా చెక్కినట్లు వుంటుందని భావంకాదు. అట్లాసర్వ సాదృశ్యం చెప్పితే ఉపమానోసమేయభావంపోయి రెండూ ఒకటే ననవలసివస్తుంది. కొంతభేదం కొంతసాదృశ్యం వున్నప్పుడే ఉపమానోపమేయ భావం సంగతమవు తున్నది. కనుకనే సాదృశ్యం భేదవిశిష్టమై వుంటుంది. ఈవిషయాన్నే శ్రీశంకర భగవత్పారులు బ్రహ్మసూత్రబాష్యంలో ఉపాదిగతమైన ఆత్మకు జలసూర్య కాధితుల్యత్వాన్ని సిద్దాంతీకరిస్తూ.

'అత ఏవ చోపమా సూర్యకాదివత్ ' 'అంబువదగ్రహణాత్తు న తధాత్వం '

(బ్ర మా)