Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/170

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది

భారత. దివి = స్వర్గమును, మోచియున్న, అద్రిన్ = మేరువును, ధర్మ = వింటియొక్క, "ధర్మ పుణ్యే యమే న్యాయే స్వభావాచారయోఃక్రతౌ, ఉపమాయామహిం సాయాం చాపే చోపనిషద్యపి" అని వి. కార్యార్థము, ఘనునిన్ = బలవంతుని, విషరాశిన్ = కాలకూటమును, ఆద్భుతాత్మున్ = విచిత్రధైర్యము గలవాని, “ఆత్మాయత్నో ధృతిర్బుద్ధిస్స్వభావో బ్రహ్మవర్ష్మచ” అని అ. జీవనదోష = సంసారదోషమును, విద్రావణ = పోమొత్తెడి, జ్యోతిర్మయమైన స్వమూర్తియొక్క, ఆలోక = సందర్శనము గలవాఁడగు, మహాత్మున్ = పవిత్రరూపుని, వేదాంతవేద్యాత్ముఁడు, మహానుభావున్ = ప్రభావము గలవాని, నెలయున్ = చంద్రుఁడును, కడమ సులభము.

రామ. దివిమోచియున్న = మిన్నుముట్టిన, అద్రి = వింధ్యమును, ధర్మకార్యార్థము = సంధ్యావందనాదిధర్మములు నడిచెడికొఱకు, అనతంబుగన్ = అణఁగునట్టుగా, విషరాశి = సముద్రమును, జీవనదోష = నీళ్లకళంకును, “జీవనం భువనం వన” మ్మని అ. విద్రావణ = మాన్పెడి, జ్యోతిర్మయ = నక్షత్రరూపమైన, స్వమూర్తియొక్క, ఆలోక = ప్రకాశము గలవాఁడగు, "ఆలోకౌ దర్శనోద్ద్యోతౌ" అని అ. " ప్రససాదోదయా దంభఃకుంభయో నేర్మహౌజసః” అని రఘు. వేదాంతములను, వేది = తెలిసిన, ఆత్మ = బుద్ధిగలవాఁడై, అమరునట్లుగా, ఎలయుఁ = పుట్టుచున్న, కడమ సరి.

తే.

చూచి యాదిత్యకులరాజసుతుఁడు హర్ష
వినయభక్తులసాష్టాంగవినుతి సేసె
నపుడు గాకున్న యట్టితదస్త్రసిద్ధి
దమప్రయోజన మని సుర ల్డనరి రాత్మ.

56

రామ. ఆదిత్యకుల = సూర్యవంశమందుఁ బుట్టిన.

భారత. ఆదిత్యకులరాజ = దేవేంద్రునియొక్క, దమప్రయోజనమని = నివాతకవచకాలకేయాదిసంహారహేతు వని.

వ.

అట్టిసమయంబున.

57


క.

స్వతపఃఫలసాక్షాత్కా
రతఁ గృతసాన్నిధ్యుఁ డైనరాజవతంసున్
హతకలుషుఁడు దపసి ముద
న్విత మగుచిత్తమున ని ట్లని ప్రశంసించెన్.

58

భారత. రాజవతంసుని, తపసి = అర్జునుఁడు, చిత్తముతోడ.

రామ. చిత్తమునన్ = చిత్తమందు.