పదబంధ పారిజాతము/చుక్కకాడ

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

చుంచుకుఱ్ఱ

  • చిన్న వాడు.
  • "ఇల్లొకపట్టునం గడచి యేఁగగ నేరని చుంచుకుఱ్ఱలన్." అచ్చ. రా. బా. 104.

చుంచుమిద్దె

  • ముందుకు చుంచులు వచ్చు నట్లుగా కట్టిన మిద్దె.

చుంచుఱాయి

  • మిద్దె కైన పలకఱాయి. బ్రౌన్.

చుంచెలుక

  • చుంచు.
  • రూ. చుండెలుక.

చుండ్రాళ్ళు

  • ఒక పిల్లల ఆట.

చుక్కకాడ

  • మాగాణిలో మొలిచే ఒక మొక్క. బ్రౌన్.

చుక్కచేరు

  • నుదుట వ్రేలాడగా తలపై ఉంచే నగ.

చుక్క తెగి పడినట్లు

  • అకస్మాత్తుగా.
  • "...అంతం జుక్క తెగి పడిన వడువున నెక్కడ నుండియో యాకస్మికంబుగ నింటికిం జలిఁది వంటకంబుఁ గుడువం జనుదెంచి." పాండు. 3. 24.

చుక్కబొట్టు

  • చుక్క.

చుక్కయెదురు

  • ప్రతికూలము; చెడు కలిగించునది.
  • జ్యోతిశ్శాస్త్ర రీత్యా వచ్చిన పలుకుబడి.
  • "శుక్రుడు ఎదురుగా ఉండగా ప్రయాణాదులు చేయరా దని తచ్ఛాస్త్రవిధి. తద్వారా ప్రతికూల మనుటగా మారినది.
  • "దైత్యావరోధనదయితాధరములతో, సొబగువీడెములకుఁ జుక్కయెదురు." ఉ. హరి. 3. 147.
  • చూ. ఎదురుచుక్క, చుక్కెదురు.

చుక్కలను జూచి కుక్కలు మొరిగినట్లు

  • గొప్పవారిని చూచి నీచులు ఆడిపోసుకొన్నా, దూషించినా లెక్కేమిటి అనుట. శరభాంక. 47.

చుక్కలు గోరాడు

  • మిన్నంటు.
  • "చుక్కలు గోరాడు సున్నపు మేడలు." వర. రా. అయో. పు. 323. పంక్తి. 6.

చుక్కల్లోకి చూచు

  • గర్వమును ప్రదర్శించు. కొత్త. 14.

చుక్కవాలు

  • ఎదురుచుక్క.
  • విరోధి అనుట.
  • "అమరుల బోనపుట్టిక సహస్ర మయూఖుని జోడు కోడె సం,తమసము వేరువిత్తు కుముదంబుల చిక్కిలిగింత పుంశ్చలీ, సమితికిఁ జుక్కవాలు నవసారస లక్ష్మీ తొలంగుబావ కో,కములకు గుండెతల్లడము కైరవ మిత్రుఁడు దోఁచెఁ దూర్పునన్." పారి. 2. 41.

చుక్కెదురు

  • ప్రతికూలము.
  • "పాపములకును జుక్కెదురు కాశి." కాశీ. 7. 215.
  • చూ. చుక్కయెదురు; ఎదురుచుక్క.

చుచ్చుఱు కైన

  • మిక్కిలి తీక్ష్ణ మైన.
  • "చుచ్చుఱుకు పలుకులు." రామా. 5. 199.

చుటుక్కు మను

  • ధ్వన్యనుకరణము.

చుట్టకుదురు

  • కుండలు బిందెలు ఉంచే కుదురు. భీమ. 4. 49.

చుట్టగు

  • దూర మగు.
  • ముఖ్యంగా దారి విషయంలో ఉపయోగిస్తారు.
  • "ఎంచఁగ నా గమనమునకు, నించుక చు ట్టయిన నయ్యె నిది." కళా. 2. 4.
  • వాడుకలో -
  • "కాశీకి బెజవాడనుండీ కలకత్తామీద పోతే చాలా చుట్టవుతుంది. ఇటార్సీ మీద పోతే చాలా దగ్గఱ." వా.
  • "అది చుట్టుదారి. ఆ దారిలో పోవద్దు." వా.
  • చూ. చుట్టుదారి.

చుట్టపక్కములు

  • బంధువులు. జం.
  • "ఒల్లను శీల మా మగని నొల్లను కాఁపు మొల్ల మాన మే, నొల్లను చుట్టపక్కముల నొల్లఁ గులంబును నొల్ల నామనోవల్లభ నీదు కెంజిగురువాతెరఁ గ్రోల మాన నేల నీ, వొల్లనిసుద్దు లిం పెన యున్నదినం బొక టైనఁ జాలదే." తారా. 3. 8--
  • చూ. చుట్టపక్కాలు.

చుట్టపక్కాలు

  • బంధువులు.
  • "చుట్టపక్కాలకు శుభపత్రికలు వ్రాసి." రాధి. 1. 70
  • చూ. చుట్టపక్కములు.

చుట్టపు చూపుగా

  • బంధుమర్యాదగా. ఏదో చూచి పోదా మని.
  • "వా డేదో చుట్టపుచూపుగా వస్తే నీవు పని చేయిస్తున్నా వేమిట్రా?" వా.

చుట్టపుదనము

  • బంధుత్వము. భార. స్త్రీ. 2. 103.

చుట్టపుబగలు

  • హితశత్రువులు. తాళ్ల. సం. 12. 198.

చుట్టపుమేలము

  • బంధురీత్యా చేసే హాస్యము.
  • "అట్టి సురతరువు నెఱుఁగక, చుట్టపు మేలమునఁ గొంచు సురిఁగెడుమది." పారి. 4. 57.