పదబంధ పారిజాతము/అండ

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

అంటూ_______అంట్లు 11 అంట్లు________అండ

అంటూసొంటూ

  • సంబంధ మున్నవారు, మిగిలిన మెతుకులు ఇత్యాదులు. జం.
  • "వాడికి అంటూ సొంటూ లేదు. బోలెడు ఆస్తి."
  • "కుండలో అంటూ సొంటూ ఊడ్చి వాడికే పెట్టేశాను. మరీ పొయ్యి ముట్టిస్తే తప్ప గత్యంతరం లేదు." వా.

అంటేనుకొను - (అంట వేసుకొను)

  • ముట్టుకొను. పిల్లల ఆటల ద్వారా వచ్చినపలుకుబడి.
  • " నేను పరిగెత్తితే న న్నంటేసుకొనే వాడు ఈ భూప్రపంచకంలో లేడు." వా.

అంట్లబోకి

  • ఒక తిట్టు.
  • వంటయింటి ద్వారా వచ్చిన పలుకుబడి. బోకి - పాత్ర.
  • అంటయినపాత్రను మనవాళ్లు మైలగా చూస్తారు. మైల వెధవ అని అర్థం.
  • "వాడు ఒట్టి అంట్లబోకి." వా.

అంట్ల వెధవ

  • ఒక తిట్టు.
  • చూ. అంట్లబోకి.

అంట్లు తోమేవాడు.

  • ఆడంగులవాడు. ఒక తిట్టు.

అంట్లు నాకేవాడు

  • ఒక తిట్టు.
  • లక్షణయా ఎంగిలిమెతుకులు తినేవాడు అన్న అర్థంలో వచ్చినపలుకుబడి.
  • "వా డేమి పెద్దమనిషి. ఒట్టి అంట్లు నాకేవాడు." వా.

అంట్లు పొడుచు

  • తల కంటుకొని ఉన్న పేలను క్రుక్కు
  • "అంట్ల బొడిచి."
  • పాండు. 3. 30.

అంట్లొత్తు

  • అంట్లు త్రొక్కు.
  • "అం ట్లొత్తుపదనున నం ట్లొత్తు..."
  • కళా. 4.79.

అండగొట్టు

  • వెనుదీయు.
  • "అమ్మహాత్ముమీది చాయం జన వెఱచి యండగొట్టుచు నిలుచుటయు."
  • పరమ. 1. 175.

అండగొను

  • ఆశ్రయించు.
  • "నీ వండగొనియెదు నిలిచి యిచ్చోట."
  • మార్క. 1. 182.
  • "ఈతని...అండగొని తప్పుదు చావున కంచు నున్న వాడు."
  • భార. ఉద్యో. 4. 208.

అండదండ

  • సహాయము.
  • ఒండె వాదింపు మొండె నే నోడితి నను మొండె, యను సద్గురుండె మా కండదండ."
  • శంకరవిజయ కథా. 4. 10. అండ________అంత 12 అంత________అంత

అండజశయ్య

  • హంసతూలికాతల్పము.
  • భార. సభా.

అండబ్రతుకు

  • ఎవరిపైనో ఆధారపడిన బ్రతుకు.
  • "వానిది ఒట్టి అండబ్రతుకు. సొంతంగా జీవించ లేడు." వా.

అండబాయు

  • ఎడబాయు.
  • "ఆరామయండ బాయక... యారాజవరుండు నిజపురాంత:పురముం జేరి..." శుక. 1. అ. 489 ప.

అండా ఆపూ

  • సహాయము.
  • "వాడికి అండా ఆపూ లేదు." వా.

అంతకంతకు

  • 1. క్రమక్రమంగా.
  • "అంతకంతకూ వాడి దౌర్జన్యం ఎక్కువై పోతూ ఉంది." వా.
  • చూ. అంతంతకు.
  • 2. రోజురోజుకూ
  • "అంతకంతకూ వాడు మితిమీఱి పోతున్నాడు." వా.

అంత కింతయింది ఇంత కెంతో?

  • ఇంకా యెన్ని కష్టాలు రా నున్నవో? ఇం కేమేమీ కా నున్నదో అనే భావచ్ఛాయలలో ఉపయోగించే పలుకుబడి.

అంతకూ ఇంతకూ

  • ప్రతి చిన్నదానికీ.
  • "అంతకూ యింతకూ వాడు నొచ్చుకుంటూ ఉంటాడు."
  • "అంతకూ యింతకూ ఆవిడ మాయింటికి పరుగెత్తుకొంటూ వస్తుంది."

అంతకు కడ కనుచు

  • చంపు.
  • "మహాస్త్రప్రకరం, బంతకుకడ కనిచెబరి, శ్రాంతం బగు మద్రనాథు రథిక చయంబున్."
  • భార. శల్య. 1. 300.

అంత చేసి ఇంత తెచ్చుకొను

  • అంత చేసి యింత ఫలితం తెచ్చుకొన్నావు - అనుపట్ల ఉపయోగించేపలుకుబడి.
  • "ఇంత దెచ్చికొంటి వంత సేసి."
  • భార. భీష్మ. 1. 67.

అంతంత

  • దూరదూరములోనే, క్రమముగా.
  • "నెచ్చెలిపిండు నంతంత నిలువ బలిచి."
  • భార. విరా. 1. 246.
  • "ఇంతయును నంత నంతంత పెఱిగి పొదరు, నిబ్బరపు గబ్బి గుబ్బల యుబ్బు కతన."
  • వసు. 2. 85.

అంతంతకు

  • క్రమంగా.
  • "అంతంతకూ ఈ వ్యవహారం ముదిరి పోతూ ఉంది." వా.

అంత పైపై పడి ఉన్నదా?

  • అంత సులభమా? కా దనుట.
  • "మహాకవితావివేచనా, భ్యాస మనంగ నంత బయిపై బడి యున్న దె?"
  • నానా. 25. అంత________అంత 13 అంత_________అంత

అంతమనిషి

  • అంత యోగ్యత కలవాడు. అంతపని చేయగలవాడు.
  • "అంతమనిషి యిలా చేస్తా డని నే ననుకోలేదు."
  • "వా డంతమని షయితే యింకేమమ్మా! నేను హాయిగా ఉందును."
  • "వాడు అంతమనిషి ఎప్పు డయ్యాడు? నాకే ఎసరు పెట్టాడూ?"
  • "వా డంతమనిషని నే ననుకో లేదు." వా.

అంత మాట

  • అనరాని మాట.
  • "వాడు అంతమాట అన్నాడా? అంత మా టన్నాడూ వాడు?" వా.

అంతరపల్లటీ

  • పైన గిరికీలు కొట్టేపావురము దానిద్వారా గిరికీలు కొట్టుటకు కూడా వాచక మయినది.
  • "వాడు అంతరపల్లటీ కొడుతున్నాడు." వా.

అంతర మెఱుగనివాడు

  • తారతమ్యజ్ఞానం లేనివాడు.
  • "వానికి పెద్దాసిన్నా అంతరం తెలియదు."
  • "అంతర మెరుగనివాడు వానిజోలికి ఎవరు పోతారు?" వా.

అంతరువు

  • యోగ్యత, అంతరము.
  • "నీ అంతరు వేమి? నా అంతరు వేమి? నీతో నాకు వాద మేమిటి?" వా.

అంతర్ధానంబు సేయు

  • అదృశ్య మగు.
  • కాశీ. 6. 138.

అంతర్మదాలు

  • అయిదు అంతర్మదాలు. సం యాదులు.
  • "సమ్యాది పంచ విధాంతర్మదంబులు."
  • కుమా. 11. 137.

అంతల పొంతలవారు

  • చుట్టాలు.
  • "అంతలపొంతలవా రున్న ఊళ్లో అంతో యింతో ఉంటే గాని మర్యాదగా ఉండదు."" వా.

అంత వట్టు

  • యావత్తు.
  • ఒట్టు మొత్త మని, లెక్కలలో వెరసి అనే అర్థంలో ఉపయోగిస్తారు.

అంత వట్టువారు

  • అంతంత గొప్పవారు.
  • "అంతవట్టువారును...గూలిరి."
  • భార. శల్య. 2. 135.

అంతవాడు

  • అంత యోగ్యత కలవాడు.
  • "అంతవాణ్ణి బజారులో నిలదీసి అది అడిగిన మాటలు అబ్బ! వినలేము." వా.

అంతవాడవే

  • ఔను, నీవు ఆపని చేయగల వాడవే. ఎవ డైనా తన్ను గూర్చి చెప్పుకొంటున్నప్పుడు ఔ నంటూ ఎదుటివాడు ఆడు మాటలు.
  • "అనుటయు నంతవాడ వె కదా యని మిక్కిలి గారవించి." పారి. 2. 76.