అయోధ్యాకాండము - సర్గము 111

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
వాల్మీకి రామాయణము
రామాయణ కాండములు
1. బాలకాండము
2. అయోధ్యాకాండము
3. అరణ్యకాండము
4. కిష్కింధకాండము
5. సుందరకాండము
6. యుద్ధకాండము
7. ఉత్తరకాండము

వసిష్ఠహ్ తు తదా రామం ఉక్త్వా రాజ పురొహితహ్ |

అబ్రవీద్ ధర్మ సమ్యుక్తం పునర్ ఎవ అపరం వచహ్ || 2-111-1

పురుషస్య ఇహ జాతస్య భవంతి గురవహ్ త్రయహ్ |

ఆచార్యహ్ చైవ కాకుత్స్థ పితా మాతా చ రాఘవ || 2-111-2

పితా హ్య్ ఎనం జనయతి పురుషం పురుష ఋ్ఇషభ |

ప్రజ్ఞాం దదాతి చ ఆచార్యహ్ తస్మాత్ స గురుర్ ఉచ్యతె || 2-111-3

సె తె అహం పితుర్ ఆచార్యహ్ తవ చైవ పరం తప |

మమ త్వం వచనం కుర్వన్ న అతివర్తెహ్ సతాం గతిం || 2-111-4

ఇమా హి తె పరిషదహ్ ష్రెణయహ్ చ సమాగతాహ్ |

ఎషు తాత చరన్ ధర్మం న అతివర్తెహ్ సతాం గతిం || 2-111-5

వృ్ఇద్ధాయా ధర్మ షీలాయా మాతుర్ న అర్హస్య్ అవర్తితుం |

అస్యాహ్ తు వచనం కుర్వన్ న అతివర్తెహ్ సతాం గతిం || 2-111-6

భరతస్య వచహ్ కుర్వన్ యాచమానస్య రాఘవ |

ఆత్మానం న అతివర్తెహ్ త్వం సత్య ధర్మ పరాక్రమ || 2-111-7

ఎవం మధురం ఉక్తహ్ తు గురుణా రాఘవహ్ స్వయం |

ప్రత్యువాచ సమాసీనం వసిష్ఠం పురుష ఋ్ఇషభహ్ || 2-111-8

యన్ మాతాపితరౌ వృ్ఇత్తం తనయె కురుతహ్ సదా |

న సుప్రతికరం తత్ తు మాత్రా పిత్రా చ యత్ కృ్ఇతం || 2-111-9

యథా షక్తి ప్రదానెన స్నాపనాచ్ చాదనెన చ |

నిత్యం చ ప్రియ వాదెన తథా సంవర్ధనెన చ || 2-111-10

స హి రాజా జనయితా పితా దషరథొ మమ |

ఆజ్ఞాతం యన్ మయా తస్య న తన్ మిథ్యా భవిష్యతి || 2-111-11

ఎవం ఉక్తహ్ తు రామెణ భరతహ్ ప్రత్యనంతరం |

ఉవాచ పరమ ఉదారహ్ సూతం పరమ దుర్మనాహ్ || 2-111-12

ఇహ మె స్థణ్డిలె షీఘ్రం కుషాన్ ఆస్తర సారథె |

ఆర్యం ప్రత్యుపవెక్ష్యామి యావన్ మె న ప్రసీదతి || 2-111-13

అనాహారొ నిరాలొకొ ధన హీనొ యథా ద్విజహ్ |

షెష్యె పురస్తాత్ షాలాయా యావన్ న ప్రతియాస్యతి || 2-111-14

స తు రామం అవెక్షంతం సుమంత్రం ప్రెక్ష్య దుర్మనాహ్ |

కుష ఉత్తరం ఉపస్థాప్య భూమాఉ ఎవ ఆస్తరత్ స్వయం || 2-111-15

తం ఉవాచ మహా తెజా రామొ రాజ ఋ్ఇషి సత్తమాహ్ |

కిం మాం భరత కుర్వాణం తాత ప్రత్యుపవెక్ష్యసి || 2-111-16

బ్రాహ్మణొ హ్య్ ఎక పార్ష్వెన నరాన్ రొద్ధుం ఇహ అర్హతి |

న తు మూర్ధా అవసిక్తానాం విధిహ్ ప్రత్యుపవెషనె || 2-111-17

ఉత్తిష్ఠ నర షార్దూల హిత్వా ఎతద్ దారుణం వ్రతం |

పుర వర్యాం ఇతహ్ క్షిప్రం అయొధ్యాం యాహి రాఘవ || 2-111-18

ఆసీనహ్ తు ఎవ భరతహ్ పౌర జానపదం జనం |

ఉవాచ సర్వతహ్ ప్రెక్ష్య కిం ఆర్యం న అనుషాసథ || 2-111-19

తె తం ఊచుర్ మహాత్మానం పౌర జానపదా జనాహ్ |

కాకుత్స్థం అభిజానీమహ్ సమ్యగ్ వదతి రాఘవహ్ || 2-111-20

ఎషొ అపి హి మహా భాగహ్ పితుర్ వచసి తిష్ఠతి |

అత ఎవ న షక్తాహ్ స్మొ వ్యావర్తయితుం అంజసా || 2-111-21

తెషాం ఆజ్ఞాయ వచనం రామొ వచనం అబ్రవీత్ |

ఎవం నిబొధ వచనం సుహృ్ఇదాం ధర్మ చక్షుషాం || 2-111-22

ఎతచ్ చ ఎవ ఉభయం ష్రుత్వా సమ్యక్ సంపష్య రాఘవ |

ఉత్తిష్ఠ త్వం మహా బాహొ మాం చ స్పృ్ఇష తథా ఉదకం || 2-111-23

అథ ఉత్థాయ జలం స్పృ్ఇష్ట్వా భరతొ వాక్యం అబ్రవీత్ |

షృ్ఇణ్వంతు మె పరిషదొ మంత్రిణహ్ ష్రెణయహ్ తథా || 2-111-24

న యాచె పితరం రాజ్యం న అనుషాసామి మాతరం |

ఆర్యం పరమ ధర్మజ్ఞం అభిజానామి రాఘవం || 2-111-25

యది తు అవష్యం వస్తవ్యం కర్తవ్యం చ పితుర్ వచహ్ |

అహం ఎవ నివత్స్యామి చతుర్దష వనె సమాహ్ || 2-111-26

ధర్మ ఆత్మా తస్య తథ్యెన భ్రాతుర్ వాక్యెన విస్మితహ్ |

ఉవాచ రామహ్ సంప్రెక్ష్య పౌర జానపదం జనం || 2-111-27

విక్రీతం ఆహితం క్రీతం యత్ పిత్రా జీవతా మమ |

న తల్ లొపయితుం షక్యం మయా వా భరతెన వా || 2-111-28

ఉపధిర్ న మయా కార్యొ వన వాసె జుగుప్సితహ్ |

యుక్తం ఉక్తం చ కైకెయ్యా పిత్రా మె సుకృ్ఇతం కృ్ఇతం || 2-111-29

జానామి భరతం క్షాంతం గురు సత్కార కారిణం |

సర్వం ఎవ అత్ర కల్యాణం సత్య సంధె మహాత్మని || 2-111-30

అనెన ధర్మ షీలెన వనాత్ ప్రత్యాగతహ్ పునహ్ |

భ్రాత్రా సహ భవిష్యామి పృ్ఇథివ్యాహ్ పతిర్ ఉత్తమహ్ || 2-111-31

వృ్ఇతొ రాజా హి కైకెయ్యా మయా తద్ వచనం కృ్ఇతం |

అనృ్ఇతాన్ మొచయ అనెన పితరం తం మహీ పతిం || 2-111-32