సుందరకాండము - సర్గము 3

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search

స లంబశిఖరే లంబే లంబతోయద సన్నిభే |

సత్త్వమాస్థాయ మేధావీ హనుమాన్ మారుతాత్మజః || (1)


నిశి లంకాం మహాసత్త్వో వివేశ కపి కుంజరః |

రమ్యకాననతోయాఢ్యాం పురీం రావణ పాలితామ్ || (2)


శారదాం బుధరప్రఖ్యైర్బవనైరుపశోభితామ్ |

సాగరోపమనిర్ఘోషాం సాగరానిలసేవితాం || (3)


సుపుష్టబలసంఘుష్టాం యథైవ విటపావతీమ్ |

చారుతోరణ నిర్యూహాం పాణ్డురద్వారతోరణాం || (4)


భుజగాచరితాం గుప్తాం శుభాం భోగవతీమ్ ఇవ |

తాం సవిద్యుద్ఘనాకీర్ణాం జ్యోతిర్గణనిషేవితామ్ || (5)


మందమారుత సంచారాం యథేన్ద్రస్యామరావతీమ్ |

శతకుంభేనమహతా ప్రాకారేణాభిసంవృతామ్ || (6)


కిఙ్కిణీజాల ఘోషాభిః పతాకాభిరలఙ్కృతామ్ |

ఆసాద్య సహసా హృష్టః ప్రాకారమభిపేదివాన్ || (7)


విస్మయావిష్టహృదయః పురీమాలోక్య సర్వతః |

జాంబూనదమయైర్ద్వారైర్వైదూర్యకృతవేదికైః || (8)


వజ్రస్ఫటిక ముక్తాభిర్మణికుట్టిమభూషితైః |

తప్త హాటక నిర్యూహై రాజతామలపాణ్డురైః || (9)


వైడూర్యకృతసోపానైః స్ఫాటికాన్తరపాసుంభిః |

చారు సఞ్జవనోపేతైః ఖమివోత్ పతితైః శుభైః || (10)


క్రౌఞ్చబర్ హిణసఙ్ఘుష్టై రాజహంసనిషేవితైః |

తూర్యాభరణ నిర్ఘోషైః సర్వతః ప్రతినాదితామ్ || (11)


వస్వోకసారాప్రతిమాం సమీక్ష్య నగరీం తతః |

ఖమివోత్ పతితాం లఙ్కాం జహర్ష హనుమాన్ కపిః || (12)


తూర్యాభరణ నిర్ఘోషైః సర్వతః ప్రతినాదితామ్ |

అనుత్తమామృద్ధియుతాం చిన్తయామాస వీర్యవాన్ || (13)


నేయమన్యేన నగరీ శక్యా ధర్షయితుం బలాత్ |

రక్షితా రావణబలైరుద్యతాయుధధారాభిః || (14)


కుముదాఙ్గదయోర్వాపి సుషేణస్య మహాకపేః |

ప్రసిద్ధేయం భవేధ్బూమిర్మైన్దద్వివిదయోరపి || (15)


వివస్వతస్తనూజస్య హరేశ్చ కుశపర్వణః |

ఋక్షస్య కేతుమాలస్య మమచైవ గతిర్భవేత్ || (16)


సమీక్ష్య చ మహాబాహో రాఘవస్య పరాక్రమమ్ |

లక్ష్మణస్య చ విక్రాన్తమభవత్ ప్రీతిమాన్ కపిః || (17)


తాం రత్నవసనోపేతాం కోష్ఠాగారావతంసకామ్ |

యన్త్రాగారస్తనీమృద్ధాం ప్రమదామివ భూషితామ్ || (18)


తాం నష్టతిమిరాం దీపైర్భాస్వరైశ్చ మహాగృహైః |

నగరీం రాక్షసేంద్రస్య దదర్శ స మహాకపిః || (19)


అథ సా హరిశార్దూలం ప్రవిశంతం మహాబలమ్ |

నగరీ స్వేన రూపేణ దదర్శ పవనాత్మజమ్ || (20)


సాతం హరివరం దృష్ట్వా లంకా రావణపాలితా |

స్వయమేవోత్థితా తత్ర వికృతానన దర్శనా || (21)


పురస్తాత్కపివర్యస్య వాయుసూనోరతిష్ఠత |

ముంచమానా మహానాదమబ్రవీత్పవనాత్మజమ్ || (22)


కస్త్వం కేన చ కార్యేణ ఇహ ప్రాప్తో వనాలయ |

కథయస్వేహ యత్తత్వం యావత్ప్రాణా ధరంతితే || (23)


న శక్యాం ఖ్వలియం లంకా ప్రవేష్టుం వానర త్వయా |

రక్షితా రావణబలై రభిగుప్తా సమంతతః || (24)


అథ తామబ్రవీద్వీరో హనుమానగ్రతస్థితాం |

కథయిష్యామి తే తత్వం యన్మాత్వం పరిపృచ్ఛసి || (25)


కాత్వం విరూపనయనా పురద్వారేవతిష్ఠసి |

కిమర్ధం చాపి మాం రుద్ధ్వా నిర్భర్త్సయసి దారుణా || (26)


హనుమద్వచనం శృత్వా లంకా సా కామరూపిణీ |

ఉవాచ వచనం క్రుద్ధా పరుషం పవనాత్మజమ్ || (27)


అహం రాక్షసరాజస్య రావణస్య మహాత్మనః |

ఆజ్ఞాప్రతీక్షా దుర్ధర్షా రక్షామి నగరీమిమామ్ || (28)


న శక్యా మామవజ్ఞాయ ప్రవేష్టుం నగరీ త్వయా |

అద్య ప్రాణైః పరిత్యక్తః స్వప్స్యసే నిహతో మయా || (29)


అహం హి నగరీ లంకా స్వయమేవ ప్లవంగమ |

సర్వతః పరిరక్షామి హ్యేతత్తే కథితమ్ మయా || (30)


లంకాయా వచనమ్ శ్రుత్వా హనుమాన్ మారుతాత్మజః |

యత్నవాన్ స హరిశ్రేష్ఠః స్థితశ్శైల ఇవాపరః || (31)


స తామ్ స్త్రేరూపవికృతాం దృష్ట్వా వానరపుంగవః |

ఆబభాషే థ మెధావీ సత్వవాన్ ప్లవగర్షభః || (32)


ద్రక్ష్యామి నగరీమ్ లంకాం సాట్టప్రాకారతోరణామ్ |

ఇత్యర్థమిహ సంప్రాప్తః పరమ్ కౌతూహలమ్ హి మె || (33)


వనాన్యుపవనానీహ లంకాయాః కాననాని చ |

సర్వతో గృహముఖ్యాని ద్రష్టుమాగమనమ్ హి మే || (34)


తస్య తద్వచనమ్ శ్రుత్వా లంకా సా కామరూపిణీ |

భూయ ఏవ పునర్వాక్యమ్ బభాషె పరుషాక్షరమ్ || (35)


మామనిర్జత్య దుర్బుద్ధే రాక్షసేశ్వరపాలితాం |

న శక్యమద్య తే ద్రష్టుమ్ పురీయమ్ వానరాధమ || (36)


తతః స కపిశార్దూలస్తామువాచ నిశాచరీమ్ |

దౄష్ట్వా పురీమిమామ్ భద్రేఎ పునర్యాస్యే యథాగతమ్ || (37)


తతః కృత్వా మహానాదం సా వై లంకా భయావహమ్ |

తలేన వానరశ్రేష్ఠమ్ తాడయామాస వేగితా || (38)


తతః స కపిశార్దూలో లంకాయా తాడితో భృశమ్ |

ననాద సుమహానాదమ్ వీర్యవాన్ పవనాత్మజః || (39)


తతస్సంవర్తయామాస వామహస్తస్య సొంగుళీః |

ముష్టినాభిజఘూనైనాం హనుమాన్ క్రోధమూర్ఛితః || (40)


స్త్రీచేతి మన్యమానేన నాతిక్రోధస్స్వయం కృతః |

సా తు తేన ప్రహారేణ విహ్వలాంగీ నిశాచరీ || (41)


పపాత సహసా భూమౌ వికృతాననదర్శనా |

తతస్తు హనుమాన్ ప్రాజ్ఞస్తామ్ దృష్ట్వా వినిపాతితామ్ || (42)


కృపామ్ చకార తెజస్వీ మన్యమానః స్త్రియమ్ తు తామ్ |

తతొ వై భృశసంవిగ్నా లంకా గద్గదాక్షరమ్ || (43)


ఉవాచాగర్వితమ్ వాక్యమ్ హనూమంతమ్ ప్లవంగమం |

ప్రసీద సుమహాబాహో త్రాయస్వ హరిసత్తమ || (44)


సమయె సౌమ్య తిష్ఠంతి సత్త్వవంతో మహాబలాః |

అహం తు నగరీ లంకా స్వయమేవ ప్లవంగమ || (45)


నిర్జితాహం త్వయా వీర విక్రమేణ మహాబల |

ఇదమ్ తు తథ్యమ్ శృణు వై బ్రువంత్యా మే హరీశ్వర || (46)


స్వయంభువా పురా దత్తమ్ వరదానమ్ యథా మమ |

యదా త్వామ్ వానరః కశ్చిద్విక్రమాద్వశమానయేత్ || (47)


తదా త్వయా హి విజ్ఞేయమ్ రక్షసామ్ భయమాగతం |

సహి మే సమయస్సౌమ్య ప్రాప్తోదయ తవ దర్శనాత్ || (48)


స్వయంభువిహితస్సత్యోన తస్యాస్తి వ్యతిక్రమః |

సీతానిమిత్తం రాజ్ఞస్తు రావణస్య దురాత్మనః || (49)


రక్షసాం చైవ సర్వేషాం వినాశస్సముపస్థితః |

తత్ప్రవిశ్య హరిశ్రేష్ఠ పురీమ్ రావణపాలితామ్ || (50)


విధత్స్వ సర్వకార్యాణి యాని యానీహ వాంఛసి |

ప్రవిశ్య శాపోపహతాం హరీశ్వర |

శుభామ్ పురీమ్ రాక్షసరాజపాలితాం |

యదృచ్ఛయా త్వం జనకాత్మజామ్ సతీం |

విమార్గ సర్వత్ర గతో యథాసుఖమ్ || (51)


ఇతి శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే సుందరకాండే తృతీయస్సర్గః