రంగనాథ రామాయణము/సుందరకాండము

వికీసోర్స్ నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు


శ్రీరస్తు

శ్రీ రంగనాథ రామాయణము

సుందరకాండము

శ్రీరాముకార్యంబు సేయంగఁ బూని - వారిధి పిల్లకాల్వయుఁ టోలె దాఁటి
చారుశృంగంబుల సాను దేశముల - భూరిభూరుహలతాపుంజకుంజములఁ
గలిమిచే నొప్ప లంకాసమీపమున - వెలయు సువేలాద్రి పేడ్క-మై నెక్కి
యంత నాహనుమంతుఁ డాయద్రిమీద - నెంతయుఁ గడ(కతో నేపు మై నిలిచి
యట దక్షీణము చూచి యప్ప డిట్లనియె - నటఁ ద్రికూటాద్రిపై నమరెడుదాని
గదలక ధర్షార్థకామము ల్లూఁడు - పొదిగొన్న సిరివోలెఁ బొలుపొందుదాని
నమరావతీపురం బట్టిమధ్యమునఁ - గమనీయగతి నొప్ప గలిగినదాని
నలక కుబేరుతో నలుక మై నచట . నెలకొన్నకైవడి నెగడెడుదానిఁ
గలకాలమును నధి గతి నుండలేక - తెలివి మై భోగవతీనగరంబు
జలరాశి వెలువడి సరి త్రికూటమున - వెలసిన కైవడి విలసిల్లదాని 10

నంబుధి యావరణాంబువు ల్లాఁగఁ i o దిండిన ప్రభ నొప్ప బంగారుకోట
బ్రహ్లాండవిధముగాఁ బరికింప నొప్ప - బ్రహ్లాద్యభేద్యమై పరఁగెడుదాని
మొనసి లోకములకు మొన యొక్కు-డగుచుఁ ... ...
బొలుపొందబహుదివ్యభోగసంపదల - నలిమీఱ నెక్కుడై యందంద వెలుఁగ
నలినసంభవుగేహ మన నొప్పనట్టి - లలితమై యొప్పెడు లంకాపురంబు
కని చాల వెఱగంది కనురెప్పఁ బెట్ట - కనిలతనూభవుం డందందఁ జూచి
యెల్ల లోకంబులు నెక్క-ట గెలిచి - బల్లిదుఁడై పేర్చు పం_క్తికంధరుఁడు
ఇట్టి సంపదలచే నెనయు నీలంకఁ - దిట్టాభిషిక్తుఁడై బ్రిదికి పాలేది
సకలేశు డగు రామచంద్రునిదేవి - వికలుఁడై కొనివచ్చి వీఁ డేల పౌలి సె ?
నని వాని దూషించి యాలంక చొరఁగ - ననుపు విచారించి యాసత్వధనుఁడు 20

తగ లంకయు త్తరద్వారంబుఁ జేరి - తగవును నీతియుఁ దలపోసి మఱియు
యీసముద్రము కపు లెట్లు దాఁకెటదరు ? - వాసి దాఁటిన నైన వాసవాదులకు
సాధింప మిగుల నసాధ్య మీలంక - సాధింప నలవియె సకలయత్నముల ?
భీమసాహసమునఁ బేర్చు రావణుని . రాముఁ డెట్లు జయించు రణములో నెదిరి
యని ముహూర్తము తనయాత్తఁ జింతించి.మనమున శ్రీరాము మహిమంబుఁ దెలిసి.
యీసముద్రం బెంత ? యీలంక యెంత ? యీ సురారియు నెంత యినకులేశ్వరున,

సు o ద ర కా ం డ ము 231.

కని తిరస్కారంబుగాఁ దలపోసి . యన లేని పొడవైన యా మేనితోడఁ బగటున సీపురిఁ బగలు చొచ్చినను . బగ లౌను రాక్షసభటులకు నాకు జానకిఁ బొడగానఁ జాల నే నట్లు . కాన సూక్ష్పాకృతిఁ గైకొని పోయి యినాలంక దైత్యుల నెల్ల వంచించి - వాలాయమునఁ గాంతు వైదేహి ననుచు 80 మదిలోన సూర్యాస్తమయ మొప్పఁ దలచి - పదిలుఁడై యెంతయుఁ బరికింపుచుండ నవిరళసత్వుఁడై యఖిలేశుదేవి . నవనీతనూభవ నరసి పో వచ్చి నే నున్న ననువుగా దీలంక చొరఁగ . వీనికి నన్నట్లు వెసఁ గ్రుంకె నినుఁడు అనిలనందనునకు నస మిచ్చి దైత్య - ఘనపాపములు పూని కలగొనఁ బర్వె. ననఁ బర్వెఁ గలయ ఘోరాంధకారంబు - ఘనమైన దైత్యుల కలకలం బణఁగె నంత నాకలకలం బణఁగుట నాత్త - నంతయు ( బరికించి యునిలనందనుఁడు మనమున రఘురాము మఱువక నిలిపి - తనతండ్రి వాయువుఁ దప్పక వేడి మార్జాలమాత్రుఁడై మఱి లంకఁ జొచ్చి - కర్ణ మూహింపుచు ఘనుల రాఘవుల ఁ దలఁచుచు మెలఁగ నత్తఱి విస్తృయముగఁ - గలితభయంకరాకారంబుతోడ బెన్నిధి సాధింపఁ శ్రీతిమై నరుగు - చున్న సాధకునకు నొగి నడ్డపడఁగ 40. -: హనుమంతుఁడు లంకాపురిఁ జొచ్చి సీతను వెదకుట :వడి మహాభూతంబు వచ్చుచందమున - నడరి లంకిణి వచ్చి యడ్డమై నిలిచి యట్టహాసము చేసి యనిలనందనుని - ధట్టించి పలికెఁ గ్రోధంబు రెట్టింప “నీ వెవ్వఁడవు ? మఱి నీకుఁ బే రేమి ? - నీ వీపురంబులోనికి వచ్చు టెట్లు ? ఎవ్వరు పంచినా ? రెఱిఁగింపు" మనిన - నవ్వాయునందనుం డచలుఁడై పలికె. “నీ వెవ్వతెవు ? మఱి నీకుఁ జేరేమి ? - నీవేల యడ్డమై నిలిచితి నాకు ? మున్ను నీ వెఱిఁగింపు ముదిత యావెనుక - నున్నట్లు నా తెఱం గొప్పఁ జెప్పెదను." అని పల్క “నేను దశాననునాజ్ఞ ఁ - బనిఁ బూని యీ పురి బలిమి రక్షింతుఁ బేరు లంకిణి యండ్రు : పెఅవారీ గన్న . బోరనఁ బొరిగొందుఁ బోనీక" యనిన హనుమంతుఁ డయ్యింతి కనియె వెండియును. "వనితః యీ పరిఁ జూచువాఁడనై యేను జనుదెంచితిని వేగ చనఁగ ని"మ్లనినఁ - గనలుచుఁ గోపంబు కఱుకురక్కసియు 50 “నెక్కడఁ బోయెద ? వింక నాచేతఁ - జిక్కితి గా 1" కంచు చెలఁగి మైఁ బెంచి “కఱకణి నినుఁ బట్టి కదిసి నీ మేను - దటిగి నీరక్తము ల్ట్రావుదు" ననుచుఁ గడుకోప మెసఁగ నక్కపినాథుతొమ్లు - పొడిచిన పొలఁతిఁ జంపుట పాప మనుచు దడయక మూరుతి దానివక్షంబు - పిడికిటఁ బొడిచిన పెంపెల్లఁ బ్రొలిసి యిలఁ గూలి మిక్కిలి హీనస్వరమునఁ - బలుమాఱు హనుమంతుఁ బ్రార్ధించి పలికెఁ. ; “గపికులోత్తమ ! నన్నుఁ గరుణింపవయ్య - నిపుణుఁడై మీపరి నిర్తించునాఁడు వనజాసనుఁడు నాకు వర మిచ్చినాఁడు - వనచరుఁ డొక్క ఁడు వచ్చి ని న్నెదిరి 232 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద యేన్నఁడు నొప్పించు నిల నది మొదలు - క్రన్నన రాక్షసక్షయ మగు ననుచుఁ ; గాన నీతల(చిన కార్యసంసిద్ధు - లౌ” నంచు దీవించి యాయింతి చనియెc. దనమది మారుతి దానిమాటలకు - ననువోంద నుబ్బి మిన్నంది పెల్లార్చి 60 చెడవలె రాక్షసుల్ శీఘ్రం బటంచు - నెడము కౌ ల్ల్మన్నుగా నిల నడుగిడుచుఁ గడుసూక్ష్మరూపంబు గైకొని పోయి . యడరుకోటలు దాఁటి యడలక పేర్చి వడి కోటవాకిలివారు తలార్లు - పొడగానకుండ నప్పడు గూఢవృత్తి వీథులు పరికించి విపణిమార్గములు - శోధించి రచ్చలు సౌరిది నీక్షించి ఘనగోపురము లెక్కి గజశాల లరసి - మునుమిడి వరహర్త్యముల సంచరించి దేవాలయంబులు తిరిగి యిల్లిల్లు - భావించి గొందులు పరికించి చూచి యుప్పరిగెలు గాంచి యోసరు ల్నెమకి - చప్పరంబులు డాసి సౌధము ల్వెదకి చాలఁజెన్నగు రథశాలలు వాజి - శాలలు శస్త్రాప్రశాలలుఁ దడవి మాడువు ల్పరికించి మణిమయం బైన - మేడల వాడల మిగులఁ జెన్నైన మంత్రులయిండ్లు సామంతులయిండ్లు - తంత్రిపాలురయిండ్లు దైవజ్ఞాలిండ్లు 70 నావిభీషణుగేహ మతికాయుగృహము . దేవకాంతునియిల్ల త్రిశిరుమందిరము గంభీరమగు కుంభకర్ణుని నెలవు - కుంభునాలయము నికుంభుసర్షంబు శ్రీమించు నయ్యింద్రజిత్తనినగరు - నామహోదరుగేహ మాదిగా నయిన దనుజనాథులని కేతనపంక్తు లచటc - గనుఁగొంచు నద్భుతక్రాంతుఁడై వారి యంతఃపురంబుల నంతయు వెదకి - కాంతా జనంబులఁ గలయంగ నరసి వెండియు దనుజులవేశముల్ గలయ . నొండొండ గనుఁగొంచు నొక్కొక్కచోట నొక కన్ను నొక చెవి యొక కేలు గలుగు | . వికృత వేషులఁ జూచి వెఱగు ఁ బొందుచును బహుపాద బహుభుజబహుమస్తకోరు - సహితులఁ గొందఱ సారెఁ గన్లోనుచు జపతపస్స్వాధ్యాయసత్కర్త నిష్టఁ - దపసులౌ దానవోత్తములఁ జూచుచును మకరతోరణబద్ధమాల్యజాలములఁ - బ్రకటితధూప సౌరభవిశేషముల 80 రత్నముక్తాఫలరంగవల్లికల నూత్నేందుకాంతబంధురవితర్జికల మణిగణహాటకమయకవాటముల - గణనాధికో గ్రవిష్కంభసూత్రముల స్ఫుటవజ్రకలితక పోతమాలికల - ఘటితేంద్రనీల ప్రకాశ దేహళుల మరకతస్థగిత నిర్త్మలగవాక్షముల i. i గురువిందసందీప్త కుట్టిమస్థలుల మహనీయతరవిద్దుమ స్తంభతతుల . బహుశిరోగృహముల భవనపాళికల నాయుధోజ్జ్వల హస్తులైన రాక్షసుల - బాయక యే ప్రొద్దు బలసినయట్టి వరాణునగరు చేరఁగఁబోయి యచటఁ . గావలివారలఁ గలయ శోధించి పెక్కు-వాకిండ్లు నిర్భీతిమైఁ గడచి - యక్కొల్వుకూటంటు లన్నియు వెదకి యంతఃపురము చేర నరుగునా వేళ - గంతునిమామ సత్కళలకు సీమ కావ్యము సు o ద ర కా ం డ ము 233 కలువలపై బ్రేమగల చందమామ - కలితబింబలలామగతి నుదయించి 90 జలరాశిఁ దేలించి జలజషండముల - గలవాసి దూలించి గిబ్బిజక్క వల విరహా_ర్తి నెలయించి వెడవింటివాని - వరకీర్తి నలయించి వాడినకలువ మొత్తము నలరించి ముగ్ధజారిణుల - చిత్తంబు లదరించి చిమ్లచీకటుల పంతంబు దరలించి పదునైనచంద్ర - కాంతంబుఁ గరఁగించి ఘనచకోరముల విందులఁ దనియించి విటవిటీజనుల - పౌందుల నలంుంచి పూర్ణచంద్రికల దిక్కు-ల కెల్లను దెలివి దీపించి - చుక్కలగమిగాఁడు చూపబ్లై మింట పావని వీ డెల్లఁ బరికింపవలసి - దేవత లెత్తిన దీపమో యనఁగ నట్టిచందురుఁ జూచి యంతరంగమునఁ . దొట్టినవేడ్క వాతూలనందనుఁడు అఱయోజనము వెడల్పై యోజనంబు . విరివియా నొకయిల్లు వేగ కన్లోనుచు నంతఃపురం బెల్ల నరయుచు రత్న - కాంతవంతము విశ్వకర్త నిర్త్మితము 100 కామచారము చిత్రకరకౌశలంబు - సోమార్కనిభమునై సురలోక వైరి 治 యాకుబేరునిఁ దొల్లి యాజిలో గెలిచి . గైకొన్నమణిపుష్పకంబు వీక్షించి యావిమానంబులో నంగనామణులు - రావణుసౌఖ్యవారాశిఁ దేలించి పానాభిరతికేళి పరవశ లగుచు . మేను దీఁగెలు సోల మిసిమి పెందోడల పస బయ ల్పడి నీవిబంధము ల్జార . వసివాళ్ల వాడిన వదనంబు లడర గమనిట్టూర్పులు గ్రమ్లఁ గెమ్లోవు | లెమైయిఁ గై వ్రాల నెలనవ్వుదేర నర మోడ్పుఁ గనుఁగవ లంగజు కేళి . పరవశత్వముఁ దెల్పఁ బాదపద్మముల నందియ క్రొదసేయ నమై ములందు - జందనతిలకము ల్మమవారిఁ గరఁగ వేణీభరము వీడ విరిదండ లూడ - నాణిముత్యము పేరు లత్యంత కఠిన వక్షోజపర్వతద్వయి చిక్కువడఁగ - నక్ష లాసవమదాలసతఁ జెన్నొందఁ 110 గటి సైకతంబులఁ గచతైవలముల - స్ఫుటనాభిసరసుల భ్రూతరంగముల స్తనచక్రముల విలోచనమీనతతులఁ - గను(పట్టి సుఖసుప్తిఁ గైకొన్న నదుల కైవడి ని ది cచు కామనీమణుల . నావాయునందనుఁ డందందఁ జూచి మెట్టిసత లండ నీరావణుండు - కట్టడియై రాముకాంతను దెచ్చె బరవధూమర్ష్మము ల్పరికించుటకును - బురపురఁ బొక్కు-చుఁ బుణ్యమానసుఁడు స్వామికార్యార్థమై సతులమర్తముల . నీమాడ్కి-c గనుఁగొంటి నింతియుకాని కాని సేఁతల వీరిఁ గనుఁగొన్నవాఁడఁ - గా నింతి నీయింతిగమిలోన వెదుక వలను గా దనుచు భావమున నెన్నుచును - కలయఁ దా వెదకుచుఁ గానక యెచటఁ జప్పడు గాకుండఁ జనుచు ముందఱను - విప్పైన యొకరత్న వేదికమీఁదఁ బువ్వపాన్పున నిద్రబోయెడువాని * నవ్వాసవుని భోగ మణఁగించువాని 120 సంజకెంపులతోడ జలదంబు వోలె - రంజితగంధాంగరాగంబువాని 234 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద నీటైన సెలయేర్ల నీలాద్రి వోలె - దేట ముత్యపు పేర్లు దీపించువాని నై దుమ_స్త్రముల ఘోరాహులఁ బోలెఁ - ಬ್ರಿದಿ నంగశిరమ్యభుజములవాని జిలుఁగువెన్నెలతోడి చీఁకటివోలెఁ - జలువదుప్పటి మేన జత నొప్ప వానిఁ వెడదఁజొమ్లుల నొప్ప వేల్పు టేనుంగు o కడిదికొమ్లున పోటు కైపులవానిఁ గర్పూరమణిదీపకళిక లిర్వంక . నేర్పుమైఁ గదలించు నిట్టూర్చువాని మకుటకుండలదీ_ప్తిమయమూ_ర్తివాని - సకలారిగర్వనిస్రావణం డైన రావణుఁ డనువాని రాక్షసాధిపుని - భావించి యాతనిపార్శ్వభాగముల నడపంబు గట్టియు నాలవట్టములఁ - గడువేడ్క-ఁ బట్టియుఁ గరకంకణములు రాయంగ వింజామరములు వ్రేసియు - హాయగా ఁ బాడియు నాడియు వీణ 130: మీటియు మద్దెల ల్మృదుమార్గలీల - సూటి వాయించి యు సౌక్కి యోుండి`రులు తమసాధనంబులు తగఁ గౌఁగిలించి - తమి నిద్ర దోవ గంధర్వకామినుల దేవకామినుల దైతేయకామినుల . భావించి యంత నా పరమపావను ఁడు గగనమండలిచంద్రకళయును బోలె - మొగులు చెంత మెఱుంగు మొలకయుఁబోలె నారావణునిశయ్య నభినవయా"వ - నారూఢయై దేవతాంగనకరణి నున్న మందోదరి నొయ్యనఁ గాంచి . యన్నెల (తుక సీత యని నిశ్చయించి యవనిజ నేఁ గంటి ననుచు నానంద - వివశుడై గంతుల వేయుచు నచటి కంభము ల్పాఁకుచుఁ గలితవాలా గ్ర - చుంబనం దొనరింపచను నటింపుచును గా పేయజాతివికారము ల్గొంత - సే పిటు చూపుచుఁ జిత్తంబులోన మఱి వివేకముఁ బూని మనుకులేశ్వరుని - తెఱవ పతి వ్రతాతిలకంబు పరమ 140° పావని జనకభూపాలునిపత్రి - దేవదేవుని రామదేవునిఁ బాసి రావణుఁ గోరు నే రాగిల్లి మధువు - ద్రావునే యి ప్లేల తనబుద్ధి భ్రమ సె ? నానావిధంబుల నాకుఁ జూచినను - దానవి గాని యీతగిశాక్షి సీత గా దని దెలిసి యక్కడ నుండ కవల . మేదరపరికరా ప్రేడితామోద మానితా సవరక్త మధుమాంనయుక్త - పానశాలాపరంపరలెల్ల జూచి గరుడోరగామర గంధర్వసిద్ధ - వరసతు ల్చెఱ లున్న వాడలు చూచి -: హనుమంతుఁడు ఉద్యానవనంబుఁ జూచుట : _ వారిదుఃఖంబులు వారియాపదలు - నారంగ వీక్షించి యాత్రలో వగచి వెఅవకం డిటమీఁద విను రాముఁ డింక - నెఱి రావణుని నాజి నిరించి మిము విడిపించు నందఱు వెఱవకుఁ డింక ఁ - దడవులే దని వారిఁ దగ హీఅడించ్, వీడల నందంద నిలిచి యే కాంత - మాడెడువారల నటఁ జేరఁబోయి 150° యిది నాకుఁ జొరఁబోలు నిది నాకుఁ బోల - దిది నాకుఁ జొరవచ్చు నిది నాకు రాదు. ఆనక లంకాపుర మంతయు వెదకి - మనుజవేషముతోడ మగువ నెబ్భంగి 劇

  1. కావ్యము సు o ద ర కా ం డ ము 235

నెందును బొడగాన కిచ్చలో వగలఁ - బొందుచు నటఁ బోయి పురసమీపమునఁ బసిఁడికోటలచేత భాసిల్లుచున్న [...: యసమానమైన యుద్యానంబుఁ గాంచి మెల్లన నటఁబోయి మెలఁగి వీక్షించి - యల్లనల్ల నఁ బ్రాఁకి యాకోట లెక్కి చందనపున్నాగసహకారతరుల . మందారఖర్జూరమాతులుంగములఁ బనసపిప్పలినింబపాటలీవకళ - ఘనసారసావర్ణ కర్ణికారముల మల్లికామాలతీమాధవీలతల . సల్లకీకురవకజం వీరతరులఁ దాలతమాలహింతాలరసాల - నాళికేరాజోక నాగవల్లరుల నేడాకుటరఁటుల నేలాలవంగ - దాడిమనారంగతక్కోలతరులఁ 160, గదళికా కేతకీ క్రమకపూగములఁ . బదనైనగ్రో స్త్ర నీఫలగుళుచ్చముల బిరిపక్వబహుపుష్పపరిమళమిళిత - భరితమై వాయుసంపదల నిం పెక్కి కలకంఠ శుక నీలకంఠశారికలఁ . జెలువొందు నళులచేఁ జెలు వగ్గలించి కమలాకరంబులఁ గరము శోభిల్లి - కుముదషండంబులఁ గొమరు దీపించి శశికాంతవేదుల సన్నుతి కెక్కి - విశదచంద్రి కలచే వేడ్క- సౌం పెక్కి_ సికతాతలంబులచేఁ జెన్నుమీఱి సకలర్తవిహరణస్థానమై మిగుల రమణ మైనది చైత్రరథ మన మించి - యమరేంద్రునందన మనఁ జూడ నొప్పి యలరురావణ వినోదారామభూమి - గలయంగఁ గనుఁ గొని కడు చోద్య మంది యొప్ప నావనభూమి కొయ్యన డిగ్గి - చప్పడు కాకుండఁ జరణంబు లిడుచుఁ గొలఁకులయందును గూలంబులందుఁ - బులినదేశములందుఁ బొదరిండ్లయందు 170. గేళీగృహములందుఁ గృతకాద్రులందు †† శైలశృంగములందు సానువులందు నుర్వీరుహములందు నోలంబులందు - నుర్వీత సూభవ నుడుగక వెదకి ఆవనమధ్యంబునందు రేఁబగలు - కావలియుండు రాక్షసకోటి కెపుడుఁ దావలంబై మిన్ను తల దన్ను పొడవు - చే వెలుంగుచు మేరుశిఖరాళిఁ గేరు పసిఁడి కంబములచేఁ బసమీఱి వేయు - పసిఁడికంబములచే పఱపు దీపించి వరరత్నతోరణావళుల శోభిల్లి - యురుతరం బగుచున్న యొక మేడఁ గాంచి యా మేడలోపల నంతయు వెదకి - భూమిజఁ గానక బుద్ధిలో వగచి. “యినవంశవల్లభుఁ డేకతంబునను - మును నన్ను రమ్లని మద మొప్పఁ బిలిచి జనకజ పౌడగానఁ జాలుదు వీవ - యని చెప్పి వాచేతి కానవా లిచ్చెఁ బని బూcని వచ్చితి దింటనై యేను - గనుఁగొనలేనైతిఁ గమలా క్షీ నెందు 180, నీదరాత్తుఁడు సీత నిటఁ దెచ్చుచోట - వేదనఁ బ్రాణము ల్విడిచెనొ యింతి యంబరగతి భీతి నరుదెంచుచోట - నంబుధిఁ బడియెనో ? యసురచేఁ దప్పి యిచ్చటిదనుజుల నీక్షించి బెదరి . చచ్చెనో ? విరహాగ్ని సమసెనో ? లేక కమలాక్షి నొరులకుఁ గానరాకుండ - భ్రమ పెట్టి మాయలు. పన్నెనో వీఁడు ? ■轉 236 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద ఒండు దేశంబుల ను నిచే నో ? కాక - దండించి చంపెనో తరలా క్షీ నసుర ? యేమని మగుడుదు నేమందుఁ బోయి - యేమిచేయుదు నింక నిటమీఁద నేను వామాక్షిఁ గానక వచ్చితి ననిన - రాముఁ డప్పడె పాయుఁ బ్రాణవాయువుల నన్నకై సౌమిత్రి యడుగు నీవార్త - విన్నంత భరతుండు విడుచుఁ బ్రాణముల నతనికై శత్రుఘ్నుఁ డథిల బాంధవులు . హతు లౌడు రినవంశ మంతట సమయ నది చూచి సుగ్రీవుఁ డాయంగదుండు - మొదలైన కపివంశమును నాశమొందు 190 గాన వానప్రస్టు గతి మహాటవుల - నేను గా పుండుదు ; నిదియుఁ గా దేని సౌదఁబేర్చుకొని యగ్నిఁ జొత్త నొండేని ? యుదధులఁ బడి చత్తు నుసు రాసఁ దక్కియక్క-ట ! సంపాతి యాడినమాట - నిక్కంబుగా నమి సీరధి దాఁటి యిచ్చటి కొంటిమై యే వచ్చుపెల్ల . నచ్చగా వృథయయ్యె నౌఁగాక యేమి ? త్రిదళులతోఁగూడఁ దెగువమైఁ బేర్చి - త్రిదశేంద్రుఁ బట్టి బాధింతు నొండేని • చెలఁగి కీలలతోడ శిఖి నీటముంచి - యిలఁ బామి పభలు మాయింతు నొండేని ? క్రుందుగా జముని గింకరులతోఁ బట్టి : డెందంబుఁగుల దండింతు నొం డేని ? చల మొప్ప నిరృతిరాక్షసులతోఁ గూడఁ - బెలుకురc బట్టి నొప్పింతు నొం డేని ? కరువలి నయ్యేఁడు గాడ్పులఁ బెనచి - కెరలి యందంద శిక్షింతు నొండేని ? నలిరేగి ధనదుఁ గిన్నరులతోఁ దిట్టి - చెలు వేది కూల భర్జింతు నొం డేని ? 200 యె నయఁ బ్రమథులతో సీశానుఁ బట్టి - చెనసి యొండొండ శిక్షింతు నొం డేని ? కుతలంబుఁ గిరులతోఁ గుమ్లరసాలె - గతిఁ ద్రిప్పి యుక్కడఁతు నొం డేని యీలంక దైత్యుల నీయల్టి ముంచి - లీలమైఁ గలఁచి కాటింతు నొండేని ? -యే నింత చేసిన నెల్లదేవతలు - నానతులై వచ్చి యతివc జూ పెదరు ; కాకున్న రాఘవు ల్క-రుణమైఁ దామె - యీకీడు వలదని యింక మాన్పెదరు :" అని నిశ్చయముచేసి యా మేడశిఖర - మనిలనందనుఁ డెక్కె నాసమీపమున వాయువు నెండయు వడిఁ జొరరాని . యాయశోకవనాంతరావళిలోన =: హనుమంతుఁడు సీతను జూచుట : నెలమి జొంపరి గూడ హేమవర్ణమున విలసిల్లశింశుపావృక్షంబు క్రింద వ్రతముల గడు డస్సి వనటులఁ గ్రుస్సి - యలిదుఃఖములఁ గుంది యాత్త్మలో గంది విపులా శ్రువుల దోఁగి విరహాగ్నిఁ గ్గాఁగి-కపట వృత్తులఁ జిక్కి కడుముట్ల సుక్కి 210 జీవంబ ప్రే రోసి చెలువంబుఁ దౌసి. యూవిధి మది దూఱి యులసత మీ చెక్కి-టఁ జెయిఁ జేర్చి చింతల కోర్చి T. దిక్కులేమి ( దలంచి ధృతి దూరడించి యినర వాడిన యెలదీగెఁ బోలె . ఘనధూమయుతదీపకళికయుఁ బోలె జలదమాలిక లోని శశికళ వోలెఁ - బలుమంచుఁ బొదివిన పద్మిని వోలె সং০ Aে పిల్లలలోని చిలుకయుఁ బోలెఁ - బులులలో నావును బోలె దుర్వార కావ్యము సు 0 ద ర కా ం డ ము 287 ఘోరరాక్షసవధూకోటిలో నున్న . నారీశిరోమణి నలినాయతాక్షి మలినాంగి యలివేణి మాతంగగమన - కలితభూషణజాల గద్దదకంఠి జనితోష్ణనిశ్వాస సతతోపవాస . జనకతనూజాత జగదేక మాత నిఖిలసన్నుతపూత నిర్త లఖ్యాత - యఖిలగుణోపేత యయిన యాసీత బొడగని సీత గాబోలుఁ జొ మనుచుఁ - గడుభక్తి రామలక్ష్మణులకు ప్రెక్కి-220 కడువేడ్క సురలను గడగి వేఁడుచును - నడరెడుముదమున నా మేడ డిగ్గి మది నుబ్బి యంగుష్టమాత్రుఁడై కదిసి - పదిలుఁడై యా శింశుపావృక్ష మెక్కిబాలుఁడై యల వటపత్రంబునందు - వేలీలఁ గ్రీడించు విష్ణుఁడు ఫ్రో తె శాఖామృగేంద్రుండు జడిగొన్న దాని - శాఖలలో డాగి చతురుఁడై యుండెఁ. బావనచరితుఁ డా పడ్డాయతాక్షి - భావించి భావించి పలుమూఆు c జూచి కడఁకతో ఋశ్యమూకమునందుఁ గన్న - తొడవులు నీయున్న తొడవులు జూడ నేక ప్రకారంబు లీపద్మనయన - కాకుత్స్టుసతి సీత గాఁబోలు ననుచు మఱియును బలప్తికించి మారుతాత్తజుఁడు Εμα నెఱసినబుద్ధిమై నెలఁత నీక్షించి శ్రీరాముఁ డానతిచ్చిన ప్రకారమున - నారమణీమణియవయవశ్రీలు కర్ణ వేష్టనములు కరకంకణములు - స్వర్ణాంబరంబును సరిఁ బరికించి 230 వలవంతఁ బడి వేగువారిచిహ్నములు - వలనొప్పఁ గల పతివ్రతలచిహ్నములు చదురుగల్గిన మ_ర్త్యసతులచిహ్నములు - చెదర కన్నియుఁ జూచి చింతించి మఱియుఁ గొనs" ని రాముఁ బేర్కొని ప లాపింప - గనుఁగొని మఱి సీతగా నిశ్చయించి యావిన్ననగు మోము నౌకృంగంబు - నావిరిసినవేణి యాయున్నయునికి యాదురవస్థయు నావిలాపంబు - నా దైన్యమును జూచి యాత్ర శోకించి “చంద్రునిఁ బాసిన చంద్రిక రీతి - చంద్రాస్య యారామచంద్రునిఁ బాసి యుండునే యీయింతి నొగిఁ బాసి రాముఁ?-డుండునే యిది చోద్య మూహించిచూడఁ గులశీలదాక్షిణ్యగుణవయోధర్త . లలితరూపము లొక్క లా గౌటఁ జేసి యారామవిభున కీయంగనామణియు - నీరామ కారామనృపతియుఁ దగును. ఈ కాంతకై కాదె యినకులేశ్వరుఁడు . శ్రీకంఠువిలుఁ ద్రుంచెఁ జెఱకుచందమున 240 దొలుతఁ బట్టినయంత ద్రుంచె విరాధు . నలి గోసె నాశూర్పణఖ ముక్కు-చెవులు ఖరదూషణాది రాక్షసుల ఖండించి - మరణంబు నొందించె మారీచు నీచు వాలి నొక్క-మ్లన వధియించి కప్పల - నాలుగుదిశల కున్నతశ_క్తిఁ బనిచె వారిలోపల నన్ను బలవంతుఁ డనుచు - నారూఢగతి నంగదాదులఁ గూడి ఘనపుణ్యనిధి యైన కాకుత్స్టు నెదురఁ - బనిబూని వచ్చితిఁ బంతంబు మెఱసి నా పుణ్యవశమున నాకోరినట్టు లీపుణ్యవతిఁ గంటి నిచ్చోట వచ్చి ; ద్దారుణాసురవధూతతినట్టనడుమ - గారణాకృతిఁ జిక్కి గలఁగు నీసతికి 238 శ్రీ రంగ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద నెబ్బింగిఁ జూపుదు నింక నారూపు - నెబ్బంగి భాషింతు నీయింతితోడ నెబ్భంగి నూరార్త నీపుణ్యసాధ్వి - నెబ్బింగి నిబ్బంగు లెఱిఁగింతు సతికి * -: రావణుఁడు సీతాదేవి వద్దికి వచ్చుట :నని ಯಲ್ಲು చింతింప నంత రావణుఁడు - జనకజc జింతించి సంతాప మంది 250 వేకువజామున వేగ మేల్కా-ంచి - తేకువ మనసిజాధీనచిత్తమున దివ్యమాల్యంబులు తెఱఁగొప్ప ముడిచి - దివ్యగంధంబులు తెఱఁగొప్పఁ బూసి దివ్యాంబరంబులు తెఱఁగొప్పఁ గట్టి - దివ్యభూషణములు తెఱఁగొప్పఁ బెట్టి తనకిరీట ప్రభాతతు లెందుఁ బర్వ - ఘనచంద్రహాససంకలితుడై పేర్చి కరమణికంకణక్వణనము లైఅయ - సరస నచ్చరలు వింజామర లిడఁగ ఘనకుచహారము ల్లాల గంధర్వ - వనితాజనము లాలవట్టము ల్ప గొడుగును ధరియించి కుచమూలరుచుల - నడయాడుచున్న కిన్నరసతు ల్నడువ బాహుపార్శ్వంబులఁ బరఁగంగ హస్త - వాహికలై యక్షవనితలు నడువఁ బరిమళోదక పానపాత్రిక ల్పట్టి - గరుడ కామిను లిరుగడల నేతేరు, నెడనెడ సందడి నెడగల్గ జడిసి - కడఁగి ముందట నాగకన్యక ల్నడువ 260 విద్యాధర స్త్రీలు వీణాదివాద్య - హృద్యసంగీతంబు లింపుగాఁ బాడఁ దనగుణోన్నతు లొగిఁ దగ సిద్ధసాధ్య - వనితలు చేరి కైవారము ల్సేయ బొగొప్ప వరఖడ్గపాణులై కదిసి - రాగిలి వెనుక నారాక్షసస్త్రీలు కలగొనఁ గరదీపికాసహస్రములు - వెలుఁగ మండోదరి వేడ్కఁ దోడ్కొనుచు మెఱుఁగుల వెనుకొను మేఘంబు పోలె - మఱియును గల సతు ల్మలసి తన్గాలువ నురుపాదహతి నోలి నుర్వి గంపింపఁ - బరిహాసరవము లంబరమును గప్ప మంజీర మేఖలామణిభూషణాది . శింజితంబులు విందు సేయ వీనులకు నాయశోకారామ మపుడు సౌతైంచె - వాయుసూనుఁడు దన్ను వాంఛతోఁ జూడ నిద్ధావశేషఘూర్జితదృష్టితోడ - భద్రకేయూరాంకబాహులతోడ వసుధపైజీరాడు వలెవాటుతోడ - వసివాళ్ల వాడిన వదనంబుతోడ 270. ఘనతర భీషణాకారంబుతోడ - జనకజముందఱఁ జనుదెంచి నిలిచె. నిలిచిన భీతిల్లి నివ్వెఱగంది - తలఁపులో రఘురాముఁ దప్పక నిలిపి యూరులు నుదరంబు నురుకుచద్వయము - చారుహ_స్త్రంబులఁ జక్కఁగా నుంచి పులిఁ గన్నలేడిని బోలె చిత్తమునఁ - గలఁగుచున్నట్లున్న కల్యాణిఁ జూచి వనితలలోన దుర్వారగర్వమునఁ - దను దైవమాడింపఁ దగవేది పలికె. *నింతి సీతనుమధ్య మిఁక దాఁచ నేల ? - కాంత నీనెమ్లోము గై వ్రాల నేల ? పౌలఁతి ! బిల్మినిబట్టి భోగించువాఁడ - నెలఁత ! యీగుణముల నెఱి గనుంగొనుము : వనిత : యాగుణముల వఱలెడు నన్నుఁ - గొనుము నీయనుమతిఁ గోరియన్నాఁడ ; కావ్యము సు 0 ద ర కా 0 డ ము 239 మానక కైకొందు మగువ ని న్నింకఁ - గాన నామాటలు గైకొని వినుము : ఈ రూపమున నుండ నేమి కారణము ? - దారుణాటవి దాఁటి తమ్లుఁడుఁ దాను 280 వనిత ! రాముఁడు వచ్చి వనధి బంధించి - పనిచినకడిమిమైఁ దిద్దు సాధించి గొనకొన్న వేడ్కతోఁ గొనిపోవు నిన్ను . నని విచారించెద వాత్తలో నీవు అమరేంద్ర యమ వరుడౌదుల కైన - సమరంబులో నన్ను సాధింపరాదు ; ఈబేలతన మేల ? యిందీవరా క్షీ ! . నాబాహుశ క్తి నరు లెంతవారు ? అడవుల నాకులు నలములు నమలి . యిడుములు పడుచున్న హీనమానవుని పౌం దేల కోరెదు ? పొలఁతి 1 న కా- బొంది . పొంద నొల్లవె ? రాజ్యభోగంబు లకట: యనిమిషాధిపఁ డైన నంతకుండైన - విను జలాధిపఁ డైన విత్తేశుఁ డైన ననల నైరృతి వాయు హరిహరు లైనఁ - జనుదెంచి యీలంక సాధింపలేరు : లంక మానవులకు లక్షింపఁ దరమె . యింక నెక్కడి రాముఁ ? డిం దెటు వచ్చు ? వచ్చి లంకాపురవర ಮೆಲ್ಲು చొచ్చుఁ ? - జొచ్చిన నెబ్భంగి స్రుక్క-క యెదురు 290 నెదిరి నకా బొడగని యొబ్భంగిఁ గదియు ? - గదిసి నాస్పత్త్వ మేగతి స్వైపఁజాలుఁ? జాలుట యెందాఁక సమకూరఁ బోలుఁ ? . బోల వీమాటలు పో విడుమింతి ;" –: జానకి రావణుని దిరస్క_రించుట : అని ಯುಲ್ಲು పలుమూలు నరమి రావణుఁడు - వినరానిపలుకులు వెస దూలజీ పలుకc గడు నల్గి గద్దదకంఠంబుతోడ - బుడక ద్రుంచి యవశ్యమును రాముచేతఁ జెడుదు నీ వని చాటి చెప్పిన రీతిఁ - బడఁతుక తృణము చేపట్టి C) ట్లనియె. "పాపాత్ర ! నీవు నా పతి డాఁగురించి - యేపన లంకలోనికి నన్నుఁ దెచ్చి యిది యొక్క కడిమిగా నేల గర్వించె ? దిది యొక్క మేలుగా ੇ ੭ ప్రేలెదవు ? పరవధూరతిఁ గోరు పాపాత్తకులకు - సిరియు నాయువు కీర్తి చెడు నటుకానఁ , దగవును ధర్తంబు తలపోసి నన్ను. మగుడ రామున కిమ్ల మనఁగోరితేని కాదేని దుర్బుద్ధి గైకొంటివేని ? - కోదండదీదిగురునిచే రామ 300 జననాథుచే నీవు చచ్చుట నిజము - వనవాసకృశుఁడు కేవలదుర్బలుండు ననద రాజ్యవిహీనుఁ డసహాయు c డతఁడు - మనుజమాత్ర డటంచు మది నెన్నవలదు దండకాటవి చతుర్దశసహస్రోగ్ర. చండరాక్షసకోటిఁ జంపఁడే తొల్లి ? దండధరోద్దండదండంబు నొడిసి . చండాంపకిరణోగ్రసంరంభ మణ ఁగ గణనాపరంపర ల్లడచి యందంద - రణభీషణము లైన రామబాణములు పరువడి నీలంకపై ఁ బాఱునాఁడు - తరమిడి నీయురస్థ్సలి గాడునాఁడు మునుకొని నీశిరంబులు ద్రుంచునాఁడు - మునుమిడి నీర క్తములు గ్రోలునాఁడు రావణ ! నీలావు రఘురాములావు - నీవు చూచెదు గాని त्5 3० చెప్ప ? నెండతోఁ బ్రాలేయ మెదిరించినట్లు - కొండతో దగరు మార్కొనిన చందమున 240 శ్రీ రంగ నా థ రా మా య ణము ద్విపద మదహస్తితో దోమ మార్కొన్న కరణి . నుదధితో గాల్వ మెండొడ్డినపగిది; 810 శ్రీతర్వుతో వేము, శ్రీకుతో ప్రోగి . ధాతతో విపండు, ధనికుతోఁ బేద జాతిరత్నముతోడ సరి గాజుపూస - యాతలంబున సరిపోల్చిన యట్లు తెగువమై రాఘవాధిపునకు నీకు . మగఁటిమి మదహ_స్టిమశకాంతరంబు మిగుల నోరులు గల్లి మీఱి పల్కెదవు - జగతి రామునితోడ సరియె రాక్షసుఁడ ! ఒక లంకయేలుచు నుబ్బెద వీవు . సకలలోకములకు స్వామి రాఘవుఁడు ; అఖిలకంటకుఁడ వీ వన్ని లోకముల నఖిల లోకారాధ్యుఁ డా.రాఘవుండు ; వేదచోరుఁడ వవివేకివి నీవు . వేదంబులకు నెల్ల వేద్యుం డతండు ; కర్షపూరితఘనకాయుండ వీవు - నిర్త లగుణయశోనిధి రాఘవుండు ; సర్వజీవాళిభక్షకుఁడపు నీవు - సర్వజీవులకును సముఁడు రాఘవుఁడు ; ఉన్నతోన్నతుఁ డైన యుర్వీశునకును - ఎన్నిసారెల పెట్ట నెఱుఁగంగ నీవు 326 ఇందుసూర్యాగ్ని సురేందులు గారు - ఇందుధరార్చితుం డి నవంశజుండు ని న్నిట మర్షించి నీరూప మణఁచి - నన్నుఁ దోడ్కొని పోవు నమ్లు మింతటికి నాకు నీకును సాక్షి ననుఁ దెచ్చునపుడు - గైకొని యొకపక్షి కడఁగి యేతెంచి నీలావుశక్తియు నీపరాక్రమము . నేలపాలుగఁ జేసి నెఱి ప్రేసి నిలుపఁ గపటభాషలు పల్కి ఘనపక్షినాథు - నపుడు ఖండించిన యధముఁడ వీవు తర మెఱుంగక రామధరణీశుతోడఁ - దొరలితే భస్తమై త్రుంగెదుగాక ! యేమిటి కెదురు ద న్నెఱుఁగనిమాట - లేమిటి కీ గర్వ మినకులేశ్వరుఁడు ఈమూఁడు జగముల నెందు డాగినను - ఈ మెయి ని న్నేల యి ట్లుండ నిచ్చు ?" ననిన రావణుఁడు మహారోషదృష్టి - జనకజ మఱిఁ జూచి చలముతో ననియెఁ. “బరమేష్టిఁ దపమునఁ బరగ మెప్పించి - వరశక్తి నతనిచే వరములు గాంచి 880 సురపతి మొదలుగా సురల నోడించి - గరళకంధరుతోడఁ గైలాస మెత్తి కడిమిమై నూర్ధ్వలోకములు సాధించి - వడి ఁ బేర్చి పాతాళవాసుల నోర్చి సకలోన్నతుండ నై సడి గన్న నన్ను - వెకలియై తమతండ్రి వెడలంగఁ ద్రోవ వతిహీనసత్త్వఁడై యడవులలోన - బతిమాలి ఫలములఁ బర్ణాశనముల వికృతాంగుఁడై తపోవృత్తిమై నన్ను - యొక పేదమానవుఁ డోపునే చెనక " h నని రాము నిందింప నందందఁ బొగిలి . మనమున నొగిలి యుమ్లలికంబు మిగిలి' ఘనశోకగద్దదకంఠయై యప్ప - డినకులాధిపదేవి యెలుగెత్తి యేడ్చె. ధృతిదూలి నలుగడ దేవగంధర్వ - సతు లెల్ల నేడ్చిరి జానకిఁ జూచి ; రావణుగర్వంబు రమణిశోకంబు - భావించి కోపతాపంబులు నిగుడ పనిలతనూభవుఁ డప్ప డాదుష్ట - దనుజుపై లంఘింపఁ దలపోసి చూచి 346, “బిరుదనై వీనిఁ జంపితినేని పతికి - ధరణిజ సేమంబుఁ దగఁ జెప్పఁగలను; కావ్యము సు O ద ర కా ం డ ము 241 అమరారిచేత నా యసు వెల్లఁ బొలసి - సమరంబులోపలఁ జచ్చితి నేని ? లంకది క్కెఱుఁగక లలన నెవ్వగల - నింకుచు నిందున్కి యెఱుక చొప్పడక యేను జచ్చుటయును నేర్పడ వినక - భానుకులాగ్రణి ప్రాణము ల్విడుచు ; నింత చేసినచేత లేమియుఁ గాక . నంతయుఁ జెడిపోవు నధిపుకార్యంబు ఎడపక విటమీఁద నీదైత్యుతోడఁ . గడఁగి కయ్యము సేయఁగలవాఁడఁ గాను దనుజుతోఁ బోరాడి దర్పించి గెలుతు - నని తలంచిన గెల్పా నది గానరాదు" అని నిశ్చయము చేసి యాత్తలో మున్ను - దనుజుతోఁ బోరుట తగవు గా దనుచు నెలఁతను దర్శించి నిష్టతో బిదపఁ - గల కార్యములు సేయఁగలవాఁడఁ గాని, అని సేయ నిది సమయము గాదు నాకు” - నని ధీరుఁడై యుండె నామ్రానిమీదకి 50 మఱియు రావణుఁడు కామంబు ప్రేమంబు - వెఅపును నొఱపును వెఱగును గదుర నాడినమాటల కన్నిటి కాత్త - నోడక యతినిష్టురోగ్రవాక్యముల వనిత లందఱు విన వసుధాతనూజ . తను దూరఁ బల్కిన దనుజేశుఁ డంతఁ గుటిలభావమున భ్రూ కుటిలసన్నిటల - చటులరక్తాస్యుఁడై జాజ్వల్యమాన లోలకీలాఖీలలోకసంహార . కాలాగ్నిరీతి నా గ్రహమున మండి ఘోరహంకారుఁడై క్రూరుఁడై నీతి - దూరుఁడై యాసీతc దొడరి భర్ణించి చం ద్రహాసం బెత్తి జానకి నేయ - ನಿಂದ್ರರಿ గమకించునెడఁ గేలుఁ దిట్టి - : ముండోదరి రావణునికి నీతిఁ దెల్పుట :యమలమండోదరి యద్దమై నిలిచి - కొమరొప్పఁ బలికె నాకుమతి యా విభుని “దండిమై నెదిరిన ధరణిపాలకుఁడె . ఖండింప నీకు నీకాంత దైత్యేశ యెన్ని చెప్పిన విన వేమి సేయుదును ?-ని న్ననఁ దిని యేమి ? నీపురాకృతము 360 వ్రుచ్చిలి పరసతి మునుఁ దెచ్చు బొకటి - చెచ్చెఱ భువి నిండి జెందుట రెండు ; తెగువతోడుతఁ బట్టి తెచ్చిన మొదలు - పగఁగొని యుండు పేర్పరుపఁగా మూడు ; ఒనర దుర్బుద్ది నాయు విదను గూడి - యనుభవించెద నను టారయ నాల్గ; కన నుత్తమ స్త్రీలఁ గడ (గి పల్లాఱు - వినరానిపల్కు-లు వెసఁ బల్కు- శేను; గామ మణ (పలేక కామినిఁ జంపఁ - దా మది నెంచుట దనుజేశ ! యాఱు : తగ వేంచనేర కెంతయుఁ జేసి తుదిని - మగఁటిమి వోవుట మఱియును నేడు నేఁడు చేటులు నయ్యె నీయింతివలన - నేఁడు గడపఁగరాదు నిజముగా నెన్నఁ బొరి పాతకంబులఁ బుట్ట యీ మేను - దొరఁగిన సద్గతి దొరుకునె నీకు ? నభిమానవతి మానవాంగన సీత . కభిలాషపడి యింత కలుగంగ నేలి, నీయంతిపురమున నెలఁతలలోన - నీయింతి చింతింప నెవ్వారిఁ బోలు ? 370 ననుఁ గూడి క్రీడింపు నాథ ! యిచెంత - నినువంటివానికి నీతి గా దెందుఁ ; 5°àಸಿಸೆ నీ బుద్ధి ప్టోస్డా ? మ్ల్మటంచుఁ . బలిమిఁ దొణంగించెఁ బతికేలు వాలు 16 242 శ్రీ రంగ నా థ రా మా యణము ద్విపద కడు సిగ్గుపడి చాల కలుషించి సీత - కడనున్నదుష్టరాక్షసవధూజనుల నతిదీర్ఘతనుల భయంకరాకృతుల - సతత నిష్టురవాక్యసమరకర్కపల వినత నయోముఖి వికట హేమాస్య - యనుదాని హరిజట యనుదానిఁ దిజట పఘసమహోదరిఁ బాటించి పిలిచి - లఘవృత్తిఁ బలికె నిర్ల జుఁడై నిలిచి

  • s యనయోక్తులచేత బెదరించి యైన . భయదచేష్టల నైన బాధించి యైన మసద్వయంప్న మగువ నా సౌమ్లు - చేసి తెం డిటు మీరు సేయలేకున్న నంతటిమీఁద నయ్యబ్దాక్షీఁ జంపి - యింత లింతలు కండ లిందఱు గొనుఁడు" అని యశోకారామ మాప్రొద్దు కదలి - తననగరికిఁ బోయె దనుజవల్లభుఁడు. 380

\, -: రాతన స్త్రీలు సీతను బెదరించుట * -سبے ఆప్పడు జాసకి దానవాంగన లెల్లఁ - గృపమాలి తమతమ కృతకవాక్యముల బోధించి రావణుఁ బొందు మీ వనుచు - బాధించుతఱి శూలపాణియై యొక్క రక్కసి బెదరించి రాముఁ డీలంక - దిక్కు చూడఁగ లేఁడు తెఱవ ! యాయాస విడు మంచు నొక యింతి వెడనీతిఁ బలుకు - మిడుమలఁ బడియుండ నేల నీ కిట్లు ? వరియించు దానవేశ్వరునిఁ గాదేని - పొరిగొందు నని యొక్క పొలఁతి భర్ణించుఁ దెండు ఖడ్గము తల తెగగొట్టి దీని - కండలు కమ్లుగా గజ్లతో నడ్డి చవిచూత మని యొక్క జంత మారోలయు-నవు నవు నటు సేయుఁడని యోర్తుపదురు సీరీతిఁ బెదరింప నిందీవరాక్షీ - ధారణిత నయ కొందలమంది కుంది కన్నీరు దొరుఁగ గద్దదకంఠ యగుచుఁ - దన్ను గాటించు దైత్యశ్రీల కనియెఁ. “దలఁప మానవులకు దానవులకును - గలుగునే దాంపత్యగౌరవ శ్రీలు 7 390 ఇందఱు దుర్భాష లి ట్లాడనేల ? - చంద్రుని చాయని చంద్రిక S*3 భానుని బాయని ప్రభయును బోలె - నేను శ్రీ రఘురాము నెడబాయఁ జాల ; నానృపాలుఁడు దీనుఁ డైనను రాజ్య - హీనుఁ డైనను నాకు నిష్టదైవంబు జలధికన్యకరీతి శర్వాణిభాతిఁ - బలుకు(దొయ్యలిమాడ్కి బౌలోమిమాడ్కి. రోహిణిసరణి నరుంధతికరణి - స్వాహాంగనాగతి సావిత్రిమతిని రతిచందమునఁ బతివ్రతనిష్ట బొదలి - పతియైన రఘురాము భజియించుదానఁ జంపినఁ జంపఁడు శాతాసి శిరము - తెంపినఁ దెంపుఁడు ధృతి రాముఁ గాని యితరుల నే నొల్ల : నిటువంటికల్ల - మతముల 궁 నొల్ల ; మానుఁ డిం" కనిన మండుచు వార లామాటకు మిగులఁ . గండక్రొవ్వునఁ బెక్కుగతులఁ గాటింప ధూళిధూసరితమై తూలి లోదారి - నీలాహిబోలిన నెఱివేణి చెదర 406) నేలపై బడి వేడి నిట్టూర్పు నిగుడ - “హా లక్ష్మణా ! యంచు హా రామ యనుచు హా యత్త కౌసల్య " యనుచు నెల్లెత్తి . యాయుత్తమాంగన యా_ర్తిమై నేడ్చె. కావ్యము సు o ద ర కా య డ ము 243 —- : త్రిజటాస్వప్నము :— -అంత నా త్రిజటయు నవనితనూజ . సంతాప మటుఁ జూడఁ జాలక తొలఁగి నెలకొని యొకచోట ని ద్రించి లేచి - కలగని రాక్షసకాంతలఁ జూచి “యొక కరిఁ గంటి నే నోయింతులార 1 . ప్రకటించి చెప్పెద పాటించి వినుఁడు రాముఁ డేనుఁగు నెక్కి రాఁ జూడఁ గంటి - సౌమిత్రి భృత్యుఁడై చను దేర 6 గంటి, నామహాగజముపై యవనీతనూజ . కోమలి నెక్కించుకొని పోవఁ గంటిఁ, బట్టాభిషిక్తుఁడై బ్రహ్లాదిసురలుఁ o గట్టిగా గొల్వ రాఘవుఁ డుండఁ గంటిఁ, గమనీయ మగపుష్పకముమీఁదనుండి - ది మసి రావణుఁ డుర్విపై ఁ గూలఁగంటిఁ, గూలిన రావణుఁ గ్రూరాసి యొకతె - నీలాబరమతోడ నెఱిఁ జే గంటి, 410 చేరి రావణుతల ల్చెలు వేది కూల్చి - భూరిగార్దభములఁ బూనినరథము నం దుగ్రమున వైచి యామ్యదిక్కునకుఁ - గొందలపడి యెత్తుకొని పోవఁ గంటి, గురుతరోష్ట్రము నెక్కి కుంభకర్ణుండు - తిర మేది దక్షిణదిశ కేగఁ గంటి, దనరారు తోరణతతులతోఁ గూడ - వనధిలోపల లంక వడిఁ గూలఁ గంటి, నతికాయ మకరాక్ష లాయిం ద్రజిత్తు క్రవక్రు లుర్విపైఁ గూలఁ గంటి, గనకపీఠంబుపై గారుణ్యమూ_ర్తి - యొనర విభీషణుం డుండంగఁ గంటి, రావణుమరణంబు రఘురాముజయము - నీవిధంబున సిద్ధ మిటమీఁద నింక; నటుగాన మీర లీ యవనీతనూజఁ - బటుదుష్టభాషల భర్ణింపవలదు : తొలగి పౌం* డనవుడు దొలఁగి నిద్రించి - యలసి రాక్షసభామ లంద అున్నంత ; నాసమయంబున నవనీతనూజ - గాసిల్లి భయశోకకంపిత యగుచుఁ 420 దన్ను రెజ్నెలలకు దయమాలి చంపు - నన్న రావణుమాట లందందఁ దల(చి శోకంబు గ్రమ్ల నశోకంబుకొమ్ల Io యాకొమ్ల యూఁతగా నటు లేచి నిలిచి — : రాతన శ్రీల బాధలకు జానకి పలవించుట :లోలత నడవులలో నొంటిఁబడిన - బాలికయును బోలెఁ బలవింపఁ దొణఁగె, * అక్కటా దైవంబ : యదయత నన్ను-నిక్కడఁ జెఱఁబెట్టి యిటు లేఁచఁ దగునె ? ఖలదైత్యుచే జావఁ గలవు నీ వనుచు - నలినసూతి లిఖించినాఁడొ నానొసటఁ ? గాకున్న మఱి దండకాననంబునకుఁ - గాకుత్స్థకులుఁడు రాఁ గారణం బేమి ? పైడిమృగంబు నఇ- భ్రమియింప నేల ? - వీఁ డిటు చెఱఁదెచ్చి వెతఁ బెట్టనేల † నా కేమి చింతింప నాకూర్త్మివిభుఁడు - లోకరక్షణకళాలోలమానసుడు రా కేందు వదనుండు రామచంద్రుండు - నాకుఁ గా ఘోరకాంతారమధ్యమున సౌమిత్రియును దాను జాలిమైఁ దూలి - యేమి గాఁ గలవాఁడొ ? యెట్లున్నవాఁడొ ? .యెన్నఁ డాఘనశార్యుఁ డిట కెత్తివచ్చు ? - నిన్నీచదైత్యుల నెన్నఁ డుక్క-ణఁచుఁ ?. 244 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద దుది నన్ను నెన్నఁడు దోడ్కొ-నిపోవు ?-నది యెన్నటికిఁ గూడు నది యెట్లు పొసఁగు ? నీదురా తునిచేత నిటు చచ్చుకంటె - చేఁదు మింగుట మేలు ; చేఁదును నాకు వాలినదయ నిచ్చువా రిందు లేరు . హః లక్షణాగ్రజ పs ధర్త్మనిరత ! నీ కైన యేకపత్నీత్వంబు నేఁడు - చీకాకుపడి హత్యచేఁ జచ్చుననుచుఁ ” గెరలెడుతనదీర్ఘకేశపాశముల - నురి పెట్టుకొని చావ నూహించె నంత. ఆలోన నెడమక న్నద రె నాసతికి - వాలుమీనులచేత వనజంబు వోలె. వలపఁడెమైరచేత వనలత ( దో లెఁ - బొలఁతికి మఱి వామ భుజమును నద రె ; నయ్యెడ మదహ_స్లి హ_స్త్రంబు పోలెఁ - దొయ్యలి దాపలితొడయును నదరె. శుభసూచకంబు లీచొప్పన నడువ - నిభరాజగమన నయ్యెడఁ దెంపు మాని A40 జనకుని శ్రీరామచంద్రుని నతని - యనుజుల నత్తల నటఁ దలంచుచును దనుజులచేతి బాధలఁ జాల నలసి - తనదిక్కులేమికిఁ దరన్గా క్షి వగవ “సుదతిచిత్తములోని శోకంబు మాన్ప - నిది నాకుఁ దఱి"యని యిచ్చఁ జింతించి రవికులక్రమమును రామపౌరుషము - వివిధభంగుల వేడ్క వినుతి సేయుచును మ్రానిమీఁదనె యుండి మారుతాత్తజుఁడు - వానర భాష గీర్వాణ భాషయును ఈనాతి యెఱుఁగునో యెఱుఁగదో యనుచు - మానవభాషల మగువ కిట్లనియె. “ఓమహినందన ! యో పుణ్యసాధ్వి 1 - యీ మెయి శోకింప నేటికి నీవు ? మగువ 1 నీవిభుఁడు సేమముగ నున్నాఁడు - జగదేక నిధి రామజనపాలవిభుఁడు వనధి బంధించి రావణు సంహరించి - నినుఁ దోడుకొనిపోవు నిక్క మీపలుకు ; సహజన్లుడైన లక్ష్మణుఁడు తకాగోలువ - మహనీయమహిమతో మాల్యవంతమున నున్నాఁడు కపిసేన లొగి ననేకములు - త న్నర్థిఁ గొల్వఁగా దశరథాత్త్మజుడు" అనవుడు నిదియొక్క యాకాశవాణి - యని శింశుపావృక్ష మవనిజ చూడఁ బిన్నిన నీలా భ్రపటలంబులోనఁ - గ్రౌన్నెల గతి మెఱుంగును బోలెఁ జూడ సన్నమై యామ్రానిశాఖలనడుమ - నున్నమర్కటరూప మొయ్యనఁ గాంచి కలలోనఁ బ్లివగంబుఁ గంటి నే ననుచుఁ - గలఁగి యాకలకీడు కాకుత్స్థజులకుఁ గాకుండుఁగా ! కంచు ఘనుల దేవతల . నాకాంత గొనియాడి యటఁ దెలివొంది కంటకాసురకోటి గాటించుకతనఁ - గంటికి నిదుర నేఁ గాన రేఁబగలు గాన నిద్దరలేని కల యెందుఁగలదు ? - పూని యింకొకసారి పోలుగ(జూతు నని తనవదనాబ్దమల్లన నెత్తి - హనుమంతుమఱియును నందంద ఁ జూచి "యెందుండి వచ్చెనో యీమ్రానిమీఁది ?-కెందును గడుఁజి త్ర మిది యొక్క కోఁతి460 చెలు వొప్ప నరుఁడు భాషించుచందమున - నలినాపు కులము నానాథు సేమంబు నలవడఁ దెలుపుచు నమృతంబు లొలుక - బలుమాఱు ప్రియములు పలుకుచున్నదియు, వానర జాతి కీవార్తలు గలవె - నానావిధంబుల నాకుఁ జింతింప కావ్యము సు 0 ద ర కా ం డ ము 245 కడ (గి రాక్షసమూయ గా (బోలు" ననుచుఁ - బడతి యూరక యుండె బ్రతిభాష లుడిగి ఆనిలనందనుఁ డంత నవనీతనూజ . మనసులోఁ దన్ను నమ్లు మిఁ జూచి యెఱిఁగి యూతరు వటు డిగ్గి యతిభక్తియు_క్తి - నాతికి దండప్రణామము ల్సేసి కరములు మోడ్చి “యోకల్యాణి ! నన్నుఁ - బరికింపు మేను నీపతి గూర్చుబంట జనపతి నీకు విశ్వాసంబుపుట్టు - నని యిచ్చి పుత్తెంచె నంగుళీయకము" అని చూపి మ్రొక్కిన నవనీతనూజ . హనుమంతుఁ గనుగొని యతని కిట్లనియె. "ఆడ రెడు దనుజమాయల నను కరము - నుడుకులఁబడి వ్రేగుచుండుదుఁ గాన 470 ననఘాత్త ! రఘురామునంగుళీయకము - గనియు విశ్వాసంబు గలుగదు నాకు ; నీ వెవ్వఁడవు ? మఱి నీకుఁ జేరేమి ? - భూవరునకు నీకుఁ బొం దెటు లయ్యె ? - ఇనకులాధిప వేష మెట్టిది ? యతని - యనుజండు సౌమిత్రి యతఁ డెట్టివాఁడు ? గాకుత్స్టఁ డిప్ప డెక్కడ నున్నవాఁడు? - నీకు నేమని చెప్పి నిన్నుఁ బుల్డెంచె ? నేచందమున వచ్చి తీవార్ధి దాఁటి ? - నాచిత్త మూరడ నా తోడఁ జెప్ప " మని యొప్ప నడిగిన నవనినందనకు .హనుమంతుఁ డంతయు నటఁ జెప్పఁదొణఁగె. —: హనుమంతుఁడు సీతకుఁ దనజన్మము దెల్పుట :“వనజాక్షి ! వాయుదేవతవరంబునను - ఘనుఁడు కేసరియను కపికులాగ్రణికి నను(బుత్రుగా నంజనాదేవి గనియె - హనుమంతుఁ డను పేర నమరినవాఁడ ; వసుధ సుగ్రీవుఁ డ న్వానరేంద్రునకు - నసమానమతి మంత్రినై మెలంగదును : ఆతనిరాజ్యంబు నాతని పత్ని - నాతనియ గ్రజం డగువాలి గొన్న 480 మద మేది నలుగురుమంత్రులు దాను . నది మొదల్ ఋశ్యమూకాద్రిపై నుండఁ బటు సత్వమునఁ బేర్చి పజ్జ్కీ-కంధరుఁడు కుటిలుఁడై నిన్నెత్తికొని పోవునపుడు. ఒదవినయాక్రోశ మూరక వినుచు - సుదతి నిన్టల లెత్తి చూచుచుండి తిమి. నెలఁత ! యప్పడు మము నీవును జూచి - తొలఁగక నీ మేనితొడవులు వుచ్చి సీవప్రమునఁ గట్టి నేల పై చుటయు - నా వేళ సుగ్రీవుఁ డవి పచ్చి దాఁచి యచ్చుగా రఘురాముఁ డట నిన్ను వెదుక - వచ్చి పంపాసరోవరతీరభూమి దాను తమ్లుఁడు నుండు తఱి నంత నర్క - సూనుండు వారలఁ జూచి రమ్లనుడు నే నేగి రాముని నెఱిఁగి యేతెంచి ? భానుజు రామభూపాలుఁ గాన్పించి యన్నరనాథున కర్కనందనుఁడు - కన్నసౌమ్లలు సూపి కడుభక్తి మ్రొక్కెనా తొడవులఁ జూచి హర్షించి రాముఁ - డాతని నిజశత్రు డగువాలిఁ జంపి 490. యుపకారశీలుఁడై యొప్పసుగ్రీవుఁ - గపిరాజ్యపదమునఁ గర మొప్ప ವಿಠಿವಿ, నతిభక్తి సుగ్రీవుఁ డంత రాఘవునిఁ - బతియుఁ గా నిజభృత్యభావంబు మోచి అక్షీణబలధన్యు లైనవానరుల - లక్షల రెండేసి లక్షలకప్పల woగర్వాంధు లగు దైత్యుకటకంబు లరసి - యుర్వీతనూభవ యున్నచో పెఱిఁA. . 246 శ్రీ ర 0 గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద మసలక నెలలోన మరలిరం డనిన - నసమునఁ గపు లేగి రన్ని దిక్కులకుఁ బటుశ క్తి దక్షిణభాగంబు వెదక - నిటు నంగదుఁడు మొద లేము కొందఱము చనుదెంచి పెక్కు దేశంబులు వెదకి . నినుఁ గాన నేరక నివ్వెఱగంది శోకింప నరుణుని సుత ఁడు సంపాతి - మాకు లంకాపరిమార్గంబుఁ జూపెఁ ; జూపుటయును నిన్నుఁ జూడ నర్ధించి - యేపునఁ బఱతెంచి యే నబ్ది దాఁటి మఱి యంత సూర్యాస్తమయమున నితరు - లెఱుఁగకుండఁగ వచ్చి యీలంకఁజొచ్చి విలసిల్ల నామహా వేషంబు దాఁచి - సౌలవక ని న్నెల్లచోటుల వెదకి యెందును బొడగాన కిటు లేగు దెంచి - యిందు నికా దర్శింప నేర్పడఁ జూచి రవికులోత్తముఁ డైన రామునిదేవి - యవునౌకొకాదొకో యని విచారించి సృష్టిశుచే విన్నచిహ్నంబు లెల్ల to దృష్టించి పిదప సందేహంబు వాసె వల నేది యిప్పడు వచ్చి,రావణుఁడు - తలఁకక మిముఁ బల్కు తఱి నున్నవాఁడ ఘనశ_క్తి వానితోఁ గయ్యంబు చేసి - యని వానిఁ జంపెద నని విచారించి పూని నికా దర్శించి పొందొంద నీకు - నీనాథు సేమంబు నిజముగాఁ జెప్పి దనుజుఁ బివ్రుటఁ జంపఁ దలపోసి కాని .. వనిత ! నాప్రాణము ల్వంచించి కాదు' అని చెప్పి రఘురాము నలవుప్రాయంబు - కనుఁగవచెలువంబు గళముసోయగము నగుమోముకళయును నఖములతీరు - నెగుబుజంబులబాగు నెరికౌనులాగు 510. వెడఁదతొమ్లుబెడంగు వీనుల రంగు - నడలయందంబును నాభిచందంబు ఘనజఘనము పెంపు కరముల కెంపు - తనువులక్షణమును దప్పక చెప్పి యాశార్య మాదైర్య మా బ్రహ్లాచర్య - మాశాంతి యాదాంతి యామహాక్షాంతి యాశక్తి యాయు_క్తి యాపితృభక్తి - యాశీల మాలీల లన్నియుఁ జెప్పి రూపించి లక్ష్మీణు రూపెల్లఁ జెప్పి - యాపుణ్యుఁ డంగుళీయక మప్ప డిచ్చె. యిచ్చినఁ గైకొని యిపుడు ప్రాణములు - వచ్చెఁగా యనుచు నెవ్వగ నూరడిల్లి రాముఁ జూచినకంట రామ రాగిల్లి - సేమ మేర్పడ భద్రసింహాసనమునఁ బ్రేమతోఁ గూర్చుండ బెట్టినకరణి - నామణి ముద్రిక నక్కునఁ జేర్చి యనురక్తి నర్ఘ g్యపాద్యము లిచ్చినట్లు - కనుఁగవ హర్దాత్తుకణములు దొరుఁగ f ధూపంబు దీపంబుఁ దోడ్తోడ నొ సcగి . యేపార సాష్ట్రాంగ మెఱఁగిన పగిది( 520) బులకించి తిలకించి పొలఁతి మూర్చిల్లి - తెలిసి యాహనుమంతు దెసఁ జూచి పలికె6 ళిగఫివంశవర్య ! రాఘవకార్యధుర్య 1 - యుపకార నిరత ! లోకోన్నతచరిత ! పవమానసుత ! నాకుఁ బ్రాణదానంబు - తవిలి చేసితి నీకుఁ దగఁ జేయలేను గాకుత్స్థతిలకంబు కరుణ నీవింక. నాకల్పముగ నుండు" మనుచు దీవించె నలఘువిక్రమశీలుఁ డగు వాయుసుతుఁడు - చెలువ జానకిఁ జూచి చేతులు మొగిచి. “హరునకు వైన నింద్రాదుల కైనఁ - బరమేష్టి కైనను బడయఁ జొప్పడని కావ్యము సు 0 ర ర కా 0 డ మ - 247 నీకృప పడసితి నినుఁ జూడ (గంటి . నాకింత చాల దె ? నలినాయతాక్షీ !" అనిన సీతాదేవి యనియె వెండియును - “మనుజేశు సేమంబు మఱఁది సేమంబు మనమూర నడుగుచు మమత రెట్టింప இ ననఘాత్త 1 రఘురాముఁ డభిరామబలుఁడు నను నెడఁబాసి యున్నాఁడ దైర్యమున ? - ననుజుండు దానును నప్పటప్పటికి 530 దయ నన్నుఁ దలఁతురే ? దండెత్తి యిటకు - రయమున వత్తురే రణకాంక్ష ?' ననిన —: హనుమంతుఁడు సీతతో శ్రీరామలక్ష్మణుల క్షేమము దెల్సి శిరోరత్నము N”ŃSéɔ :– “వినవమ్మ ! నీప్రాణవిభుని సేమంబు - నినుఁ బాసినది మొద ల్నిత్యవేదనల నేలపై బవళించు నిద్ర యెఱుంగఁ - డోలి మాంసాహార మొల్లఁ డెన్నఁడును వాసిమై దండకావనములో నిన్ను - మోసపోవుట లెంచు ; మో మరవాంచు ; నిట్టూర్పు నిగుడించు ; నించుఁ గన్నీరు ; నెట్టన ಮಿಗ್ಸಿ)ಲ್ಲ ! నేలపైఁ డ్రైళ్లఁ : దెలివి మై లేచు ; నల్టిక్కులు చూచు : - గలఁకు నివ్వెఅగందుఁ; గళవళంబందు ; హాసీత , హాసీత ! యని ప్రలాపించు - నా సుమిత్రాపుత్రుఁ డది చూచి వగచుఁ గావున మీర లిక్కడ నుండువా_ర్త - వేవేగ నాచేత విన్నంత ఁ గదలి నాకంటె ఘనులైన నగచరాధిపుల - భీకరాకృతుల నభేద్యవిక్రముల تهیه నగశృంగతరుసంఘ నఖముఖాయుధుల - నగణితబలుల దేవాంశ సంభవుల 540సుగ్రీవనలవాలిసుతు లాదియైన - యుగ్రవీరులఁ గూడి యుదధి లంఘించి యెల్లభంగుల వచ్చు నింతి ! నీవిభుఁడు - తల్లి ! నిన్లోని యయోధ్యాపురి కేగు ; రాముచే రణమున రావణుఁ డీల్గు { . నీమదికోర్కులు నీకు సిద్ధించు : నైన నీతడ వేల యఖిలై కమాత : - యేను నావీపన నిడికొని ప్రీతి నొదవినగడ (కతో నుదధి లంఘించి - యుదయ వేళకుఁ బోదు నుర్వీశుకడకు విచ్చేయు" మనవుడు వెలఁది వాయుజుని - సచ్చరిత్రమునకు సంతోష మంది “యో సమీరాత్త్మజ ! యోపదు వీవు - నీసత్త్వ మిట్టిది నిజము చింతింప ననఘాత్త 1 యేఁబెండ్లి యైనది మొదలు - జనలోకనుత రామచంద్రునిఁ గాని పౌలుపొందఁగా నన్యపురుషాంతరములఁ . గలలోన నైనను గదిసి యేనెఱుఁగ నీనీచమతి నన్ను నిటఁ దెచ్చుచోట . వీని నంటుటకేను వ్రేగుచుండుదును : 550 వెఱవక బలిమిమై వీఁ డం టెఁగాని - మణి యన్యపురుషుల మది నంట నేను ; నానాథునకు నీవు నమ్మినబంట - వైనను నిను నెక్కి యరుదెంచు బొల్ల ; తనదేవి వ్రుచ్చిలి దైత్యుండు చనిన . నినకులుం డారీతి నేతెంచె నండ్రు : ఇది విచారము గాదె ? యినకులేశ్వరుఁడు . కొదలేక మునుచిత్రకూటంబునందు నొకనాఁడు తనతొడ నొఱిఁగి నిద్రింపఁ . గ్రకచోగ్రముఖ మొక్క కాకంబు చేరి చంచుపుటంబునఁ జనుఁగవ నడుమ - పౌంచి చించిన రక్తపూరంబు దొరుఁగఁ 248 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద గాకుత్స్థతిలకుఁ డొక్కఁడ నిద్ర (దేరి - కాకంబుపై నిషీకము ప్రయోగింప నదియు బ్రహ్లాప్రమై యఖిలలోకైక - విదితో గ్రశక్తిమై వెనువెంట నంట నాకాకి యేకాకి యై యెందుఁ దిరిగి - కైకొని తనుఁ గావు కావు మటంచు మరలి క్రమ్ల అఁ దనమరుఁగఁ జొచ్చుటయు . శరణాగతత్రాణచరితుండు గా న 560 దానినేత్రము నిజాస్త్రమున కిప్పించె - నా నిమితంబుగా నలినా ప్తకులుఁడు నాటి నాపై ఫ్రేమ నాటి యస్రంబు - నేటికి మఱచెనో ? యిది హెచ్చరింపు ; పదివేలభంగుల బాధలకోర్చి - పది నెల ల్గడపితిఁ బతిఁ బాసి యేను ; నాయున్కిఁ జూచితి నాపాటు గంటి - యే యుపాయంబుల నిం దోర్వరాదు ; ఉడుగనివగలతో నొక్కొక్కదినము . గడచు బొక్కొకవార్షి గడమట నాకు నరనాథు మదిలోన నామీఁదఁ జాలఁ - గరుణ పబ్లైడునట్లుగా విన్నవింపు మాతండ్రి జనకుండు మహిమీఁదఁ దన్ను - నేతెఱంగున వీరుఁ డితఁ డని నమి తనకు నిచ్చినఁ దెచ్చి తగదు న న్విడువ - నని యేను బల్కితి నని పల్కు- మీవు నిలసిల్ల కల్యాణ వేదిపైనుండి - వలనొప్ప నగ్ని దేవర సాక్షి గాఁగఁ గర మొప్ప నన్నెల్ల కాలంబు విడువ - నరసి రక్షించెద నని తెచ్చి నన్ను 570 నరయ కు పేక్షించి యనదఁగాఁ జేసె - పరికింపుఁ డని విన్నపము సేయు మనఘ ! తనయింతి నొకనిచేఁ దాఁ గోలుపోయి . మన నిచ్చఁజేయుట మగపాడి గాదు అటుగానఁ దన కిది యపకీర్తి గాన - ఇటు విన్నవించితి నింతయే కాని కలఁగక నామనోగతులఁ బ్రాణంబు - లొలసి త న్నెడఁబాయ కున్నది యనుము చతురాత్త 1 మఱి నీవు సౌమిత్రిఁ జేరి - యతనితో నొక్కమా టాడుము తెలియ నను దల్లిగాఁ జూచు నాపాటుఁ జూడ - తన కెన్నిభంగులఁ దగ దని చెప్ప వావిరి దండకావనములోఁ బరము - పావనుఁ డగు తన్ను పలికినఫలము కుడిచితి నని చెప్ప కొదువ లేకుండ - తడయకు మని తెల్ప దయ బుట్టఁ జెప్ప నవసరోచితముగా నంగదుతో డ . రవిజుతోఁ దక్కు- మర్కటకోటితోడ నినయము ల్వలికి యొవ్విధి నైన వారి - నినకులులను వేగ నిటకుఁ దో డైమ్లు : 580 మిక్కిలి తెగువమై మీరాక తెలిసి - యొక్కమాసము చూతు నుండ లే నవల ; ఈ లోన రఘురాము నెబృంగి నైన - వాలాయముగఁ దెమ్లు వడి నింకఁ బొమ్లు" ఆని సీత పల్కు వాక్యము లెల్లఁ దెలియ - విని హనుమంతుండు విమలుడై పలికె. “ఆవుఁ గాక ! చెప్పెద నన్ని కార్యములు . నువిద ! నీ మదిలోన నూరడు మింక నచ్చుగా రఘురాము నంగుళీయకము - తెచ్చి యొప్పించితి దేవి ! నీకర్ణి ధరణిజ ! రిక్తహస్తంబులతోడ - మరలుట దూతధర్మము గాదు నాకు : ఆతివ మద్రారత్న మూ న తి"మ్లనిన - నతనితోఁ దెలియ నయ్యవనిజ పలికె. “నీవు విచారింప నిసుమంత గాని - లేవు ; సముద మే లీల దాఁటితివి ? కావ్యము సు o ద ర కా ం డ ము 249 యారూఢబలవిక్రమాస్పదం బయిన - నీరూప మెట్టిదో నిజముగాఁ జూపు: మేను నీ నిజరూప మేర్పడఁ జూచి . కాని నా తలమానికము నీకు నీను ;" 590 అనిన నాహనుమంతుఁ డాకాశ మెల్ల - దన మేను నిండ నుద్దండుఁడై పెరిగి మాలతీమల్లికామాల్యమై మెడకు . నాలోలతరతారహారమై కటిని గలగౌతమయఘంటికాదామ మగుచు - దళుకుచుక్కలపిండు తన మేన నలమ నతిభీషణాకారుఁ డై నిల్చుటయును . నతివచ్చిత్తములోన నతిభీతిఁ బొంది "యసమానగాత్ర యోయంజనాపు త్ర 1 - విసువక నీరూపు వెస దాఁచు" మనుచు హనుమంతుఁ గొనియాడి యతని దీవింపఁ - దనవిశ్వరూపంబు తగఁ జూచి సురలు వినుతింప నది దాఁచు వెన్నుండు వోలె - ననిలజుఁ డెంతయు నలఁతిమై నిలిచె. నిలిచిన హనుమంతు నెమి మై జేరఁ . బిలిచి లోఁగొంగున బిగియంగఁ గట్టి యున్న శిరోరత్న మొయ్యన విడిచి - యన్నా(తి ప్రీతిమై నపు డొసంగుటయు వనితశిరోమణి వలనొప్ప నంది - కొని మైక్కి సీత వీడ్కొని వేడ్క నరిగి 600 పంతంబు తా నింకఁ బం_క్తికంఠునకు - నింతటఁ దనరాక నెఱిఁగింతు ననుచుఁ T “దల్లి నే నాకొంటిఁ దనరఁగ వనము - నెల్లెడ ఫలములు నేను గైకొందు" ననవుడు సీత యాహనుమంతుఁ జూచి - యనె “రాక్షసావళి యల్ల కాపుండుఁ గ్రమి రాలినపండ్లు క్ర మముతో నమలి - ವಿವ್ರು వేగ" యటంచుఁ బొందుగా ననుప దనమదిఁ గొండొకతడవు చింతించి - వనభంగ మొనరించువాఁడునై పెరిగి తొడలందు బొడము వాతూలఘట్టనల . బడుగుఁ బేకయుఁ బోలెఁ బడ ي محمكة نعمتة هكة -: హనుమంతుఁడు అశోకవ సమును జెఱుచుట :ఆనిత్యమతి యశోకారామభూమి - మాన్పైనహర్త్యము ల్లహిఁ గూలఁ దన్ని యొనరకేశీగృహంబులు నుగ్గుఁ జేసి - వనమహీరుహములు వడి నేలఁ గలిపి కొమ్లలు ఖండించి కుసుమము బ్రాల్చి - కమ్లతేనెలు చల్లి కాలువ ల్చెఱిచి పూవు (దీఁగెలు దైంచి పొదరిండ్లు చదిపి - వాపులు గలఁచి దోర్బలకేళిఁ దేలి 610 కలకంఠ బకబిసకంది కా కౌంచ . కలహం సశుకశారికా మ5యూరాది వనపక్షు లార్తరావములతో బాఱ - వనపాలకులు భీతి వడి మేలుకాంచి హనుమంతు సే (తకు నగ్నులై మండి - యనుపమ కరవాలహస్తులై కదియe దన పేరు తనరాక తనపరాక్రమము - వినఁ జెప్పి శ్రీరామవిభు కూర్త్మిబంట నొక్కొక్క రాక్షసు నుద్దండవృత్తి o నొక్కొక్కతరువుతో నొగిఁ గూలనేసి ప్రథమసంగరకళాపారంభ డగుచుఁ - బృథివిపైఁ బీనుఁగు (బెంటలు గాఁగ భూరిసత్వంబులఁ బొలుపొందువారి - వీరుల నెనిమిదివేల రాక్షసులఁ బవమూనతనయుఁ డప్రతిముఁడై పేర్చి - యవలీలఁ దెగటార్చి యార్చినఁ జూచి యేపటి ధృతిదూలి యినవంశుదేవి - కాపన్న ఘోరరాక్షసభామ లరిగి 250 శ్రీ రంగ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద రావణు లోకవిద్రావణుఁ గాంచి - "దేవ ! నేఁ డొక కోతి తెగువమై వచ్చె. 620, తొలి తొలి వైదేహితో మాటలాడి - కలగొన వన మెల్లఁ గాసిలఁ బెణికి వినుఁ దన్ని యెనిమిదివేల రాక్షసుల - వనపాలకులఁ జంపి వ్రాలుచున్నాఁడు. వాఁడు రాఘవుఁ డంప వచ్చినవాఁడు - కాఁడేని యాసీత గాపుగా నున్న తరువొక్కటియుఁ దక్క తావకవనము - కర మల్లి పెఱుకంగఁ గారణం బేమి ? వాని తెఱం గేమి ? వైదేహి నడుగఁ - దా నెఱుంగ నటంచు దాఁచుచున్నదియు ;" నావుడు నల్గి దానవలోకవిభుఁడు - రావణుఁ డు గ్రని గ్రహదృష్టిఁ జూచి దీపాగ్ర నిర్గతదీప్తతైలంబు - లై పావకజ్వాల లక్షలఁ దొఱుఁగఁ దన కింకరులఁ బంచె దండిరాక్షసుల - నెను బదివేవుర నిద్ధవిక్రముల బనిచినఁ బని బూని బలియులై వారు - ధనురస్రశూలముద్దరభిండివాల ఘనగదాకరవాలకలితులై పేర్చి - యనికి సన్నద్ధులై యార్చుచు వెడల 636, వంత సూర్యోదయం బయ్యె నౌటయును . నెంతయుఁ గడఁకతో నే పగ్గలించి యకలంకగతిఁ బర్వతాకారుఁ డగుచు - మకరతోరణ మెక్కి మారుతాత్త జుఁడు తనుcదా (కి శస్త్రాప్రతతుల నొప్పించు - దనుజవీరులఁ జూచి దర్పించి పలికె. *నోరి ! రాక్షసులార ! యుర్విపై నేను . శూరత విలసిల్లా సుగ్రీవుదింట రామునిదూత నారాము సేమంబు - భూమిజతోఁ జెప్పి పోవుచున్నాఁడ ; | హనుమంతుఁ డనువాఁడ నతిబలాధికుఁడ - నినతనూజుని మంత్రి నే వాయుసుతుఁడ పూని లంకాపురంబున నున్నమగల - కే నంతకుండనై యిట వచ్చినాఁడఁ జెడఁగోరి నన్నేల చెనకెద" రనుచు . వడి( బేర్చి యాభీలవాలంబునందుఁ విదుల నూఱుల వేల బలియుఁడై పట్టి [... త్రిదశారివరుల దింధించి బంధించి యారూఢవిక్రమాహవకేళి దేలి - తోరణ స్తంభంబుతో వ్రేసి వ్రేసి 640. పూని యొక్కని నైనఁ బోరిలో బ్రిదికి - పోనీక నిశ్శేషముగఁ జంపివైచె. నంతలో ఫణిహారు లమరారికడకు - నెంతయు భీతులై యేతెంచి మ్రొక్కి*దనుజేశ 1 విను కోఁతి తనదు వాలమున - నెను బదివేవుర నేపు మైఁ జO పి మలయుచునున్నాడు మకరతోరణము - తలదన్ని రణబలోదగ్రుడై" యనిన ఆపం_క్తిముఖుఁడు కాలాంతకు పగిది - కోపించి పింగళాక్షుని దీర్ఘజిహ్వ వక్రనాసుని నళ్లవకుని వైరి - చక్ర భీకరుఁడైన శార్దూలముఖుని వేవేగ రప్పించి వీరులై మీర - లావానరునిఁ దెగటార్చి ర"మ్లనుచు బనిచిన నేవురు ప్రబల సైన్యములు - కొని రథారూఢులై క్రూరులై వెడలి పరువడి నార్చుచుఁ బవనజుఁ దాఁకి . శరవృష్టి బొదవినఁ జలియింప కాతఁ # డాతోరణంబుపై నార్చుచుఁ బేర్చి - వాతూలస్తుతుఁ డేఁచి వాల మంకించి 650 రథముల విఱిచి సారథుల నుగ్గాడి రథకరంగంబుల రణవీథిఁ ద్రుంచి కావ్యము సు o ద ర కా ం డ ము 251 వారణంబులఁ గూల్చి వాజుల గెడపి - యారాక్షసుల సేన నట రూపుమాపి ధరణికి లంఘించి తనదువాలమున - నురుశ_క్తి గళముల కులగా బిగించి యురువడి కనుగుడ్లు, నుఱకంగఁ దిప్పి - సురుఁగక వక నాసుని వేసి చంపెఁ

  • الساحة أسسها لبسة بي (صهي ليبيا

జంపి యంతటఁ బోక సమయని కినుక - దెంపు సౌంపును బెంపు సౌంపు దీపింప6 బెడపెడ నార్చుచుఁ బిడుగునకంటె - బెడిదమై కనుపట్టు పిడికిటిచేతఁ బుడమిపై నురురక్తములు గ్రక్కి- కూల - వడి నశవకుని వక్షంబు పొడిచే పొడిచి బాహాగర్వమున మాఱు లేక - కడఁకఁ గనుంగొని కఱకురాక్షసుల మొగి ద్రుంచి శార్దూలముఖు లలాటంబు - పగులంగ గద దిప్పి పడవైచి చంపె నటు చంపి క్రోధాగ్ను లందందఁ నిగుడఁ - గుటిల రాక్షసకులక్షోభంబు గాఁగ 66C) గ్రూరుడై పింగళాక్షునితోఁకఁ గట్టి - కారాకు సుడిగాలి గడువడిఁ దిప్ప السح\ க )& سیاه همسابها తీరున వాని దిర్దిర మింటఁ ద్రిప్పి - తోరణ స్తంభంబుతో ప్రెసి చం పె వాని నిమైఁ జంపి వరశ_క్తియు_క్తి - పూని దానవసైన్యములఁ జొచ్చి కలఁచి యురవడి దీర్ఘజిహ్వని వచ్చి తాఁకి - యురముష్టిసంహతి నుర్విపైఁ గూల్చి యాలోనఁ బవనజుఁ డసమాన విజయ - లోలుఁడై వానినాలుక పీకి చంపె. -: హనుమంతుని విూఁదికి ర_క్త రోముఁడు మొదలైన రాత సుల రావణుఁడు పంపుట :నంతఁ దక్కి-నదైత్యు లటఁ బాలటి పోయి - యంతయుఁ జెప్పిన నద్దశాననుఁడు సోమించి నిజమంత్రిసుతులైనరక్త . రోముని శతజిహ్వ రుధిరలోచనుని స్తనితహస్తుని శూలదంష్టు దుర్త్ముఖుని - ఘనుఁ డగు నవ్యాప్రకటెళునిఁ ඞඕණ්ඩු * “యిది యొక్క-వానరుఁ డేచిరాక్షసులఁ - బొదివి పెక్కం డఁ జంపుచు నున్నవాఁడు ఆమర్కటునిఁ జంపు" డని పూనిపనుప - నామహాబలగర్వు లార్చుచు వెడలి 670 చతురంగబలము లసంఖ్యలు గొలువ . నతులరథారూఢు లై పేర్చి వచ్చి మకరతోరణముపై మాఱు లే కిట్లు - నకళంకుడై యున్న హనుమంతుమీఁద వరదివ్యశస్త్రాప్రవర్షము ల్లురియఁ . బరమపావనుఁడైన పవమానసుతుఁడు అప్ప డా దైత్యులయ స్రశస్త్రములు - దప్పించుకొనుచును దను దాఁకకుండc దననఖాగ్రంబుల చంతకంతముల - ఘనపాదకూర్పరకరఘట్టనములఁ జెలరేఁగి వడి మహాశిలల వృక్షముల - బలముల నలుగడఁ దిఱపి నుగ్గాడి కంఠీరవంబును గజములపైకిఁ - గుంఠితగతిఁ దాకిఁ కుప్పించుకరణిఁ బిటుమాంసమస్తిష్కవారముల్చెవర - కుటిలోగ్రనఖములఁ గుంభము ల్వచ్చి లేళ్లపై బులి చౌకళించినపగిది . ద్రుళ్లగుఱ్ఱములఁ దోడ్తో రూపు మాపి . . VL/ ^^ 89 ...) జంతుపారణ సేయు జముని కైవడినిఁ-బంతంబుతోఁ గ్రాలు బలము మాయించి 68 3 252 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద مصطلصد కులశైలములఁ దాఁకి కలిశాయుధంబు - పెళపెళధ్వనులతో భేదించినట్లు బలువిడి రథముల పైకి లంఘించి - పౌలుపార రథరథ్యములు నేలఁ గలపి రథులఁ జెండాడి సారథుల నుగ్గాడి - పృథుశక్తి యుక్తిమై బెణికి వేటాడి మును మున్ను రక్త రోముని నేలఁ గూల్చి-స్త్రని తహస్తునిఁ ద్రుంచి శతజిహ్వ నణచి రుధిరాక్షుఁ జంపి దుర్త్ముఖు విదారించి . కదనవిక్రము వ్యాప్తుకబళు ఖండించి శూలదంషు వధించి శూరత మించి - కాల పాశాభీలకరవాలుఁ డగుచు నురవడి సేబృంగి నొక్కక్క తెగువ - తరమిడి పెలుచ నుద్దండరాక్షసుల బలములతోఁ గూడ భస్త్మంబుఁ జేసి . తలఁకక మారుతాత్తజు డున్నఁ జూచి పోరిలో నిలువక పోయినవారు . వారిచావులు చెప్ప వడి కోప మెచ్చి యటఁ బ్రిహస్తునిపుత్రుఁ డగు జంబుమాలి - చటుల ప్రతాపసంచలితాంశుమాలి 690 కుటిలారిపర్వతమ్రారరంభోళి . బటుబాహుబలశాలిఁ బనిచె రావణుఁడు పనిచిన నా దైత్యపతికి سنانك نتنة చును - ఆనుర క్తి రక్తమాల్యాంబరోదగ్ర సమరోగ్రశస్త్రాస్త్రసన్నద్ధుఁ డగుచు - నమితరథారూఢుడై యేగి యపుడు శింజినీటంకారసింహనాదములఁ . గంజశాండము హల్లకల్లోలముగను హరిఁ దా c కు నున్నత్తహస్తిచందమున - నరుదైనకడిమిమై హనుమంతుఁ దా (కి కెరలి మేఘము మహాగిరిఁ బోలె దివ్య - శరవృష్టి గురిసిన జలియింప కతఁడు పెనుశిల దైత్యుపై ఁ బెఱికి వైచుటయుఁ గని దాని శరదశకంబుచేఁ దునిమి హనుమంతు వదనాబ్దిమర్ధచంద్రాప్ర - మున నొంచి పది బాణముల బాహుయుగము నాటించి యొకశ_క్తి నడునెత్తి పగుల - మేటియై యేసిన మిగుల రోషించి పవమానతనయుండు బాహుదర్సమున - నవలీల నొకసాల మగలించి వైవ 700 నాలుగముల దాని నడుమనె త్రుంచె . నాలోన హనుమంతుఁ డాదైత్యురథము పదములఁ బడఁదన్ని పట్టి దంష్ట్రములఁ - గదిసి విదారించి గర్జించి ప్రేసి పొదివి మహావాలమున నశ్వసమితిఁ - జదిపిన విరథుఁడై జంబుమాలియును :బలకయు నడిదంబు బలువిడిఁ గొనుచు - నలవు పెంపును గూడ నార్చుచు వచ్చి పవమానతనయునిఫాలంబు ప్రేయ . నవళు దై మూర్ఛిల్లి యంతలోఁ దెలిసి పిడుగుతో సరిపోలు పిడికిటఁ బొడిచె - పొడిచి భంగముఁజేసి పోనీక కదిసి యొడిసి కైదువఁ గొని యుగ్రుడై కదిసి - తడయక యాదైత్యుతలఁ డ్రైవ్వ నేసె. ధృతి దూలి యతఁ డుర్విఁ దైళ్లే డ్రైళ్ళుటయు-హతశేషు లతనిపా టంతయుఁ దెలుపఁ గడుబోద్య మంది రాక్షసమంత్రివరులఁ - దడయక పిలిపించి తగఁ గొలు విచ్చి దనుజనాథుఁడు గొంత తడవు చింతించి - యనిమిషేంద్రుని నైన నాజి గైకొనని 710 యలఘువిక్రము విరూపాక్ష యూపాక్షుఁ . గలహదుర్ధరు భాసకర్ణాఖ్య బ్రఘసు :వదయులఁ దించసేనాగ్రనాయకులఁ - గదనకర్కశుల నొక్కటఁ జూచి పలికె కావ్యము సు o ద ర కా ం డ ము 있5 “ఏలోకమున నైన నిలమర్కటులకు - నీలావు గలదె ? వీఁ డెవ్వఁడో తెలియ. రాదు మీ రేవురు రణబలోదగ్రు to : 한 దర్ప మేర్పడ నాత్త నేమఱక యగణిత సైన్యసహాయులై వానిఁ - దెగువమై నిటఁ బట్టి తెంకు పాం* డన్సిన వారును బహురథవారణతురగ - వీర దైత్యులతోడ వే వేగ కదలి ప్రారిపై నుండు భానుండు పోలె . దిగ్గగనాంతరతీర్ణ తేజమునఁ దోరణం బెక్కి బంధురదైత్యవరుల( . దోరణం బొనరింప దొరకొనువాని ననిలసూనుని దాఁకి యవనియు దిశలు - చినుగంగఁ గూయుచు సింహ నాదముల నందఱు దివ్యశస్త్రాప్రము ల్గరియ - నందులో దుర్ధరుం డను పేరువాఁడు 720. ఐదు బాణంబుల ననిలజనురము - భేదించుటయు రోషభీషణుం డగుచు కపివీరుఁ డార్చి యాకసమున కెగయ - నపుడు దుర్ధరుఁ డంత నునితో నెగసి విలునారి సారించి విలయకాలోగ్ర - జలదంబు కైవడి శరవృష్టి గురియ నాయు గ్రశరవృష్టి నడచి వాయుజుఁడు - నాయెడఁ దొడవుగా నట మింటి కెగసి వడివడి( బఱతెంచి వానిపై బడిన - బొడిపొడి యై కూలెఁ బుడమి రక్కసుఁడు. అది చూచి యావిరూపాక్షయూపాక్ష - లదయులై ముద్గర హస్తులై కదిసి యాకసంబున నిల్చి యార్చి పేర్చుటయు - నా కరువలిపట్టి యటఁ దాను నెగసి వారితోఁ బోరాడ వారును నతని - ఘోరముద్గరములు గొని ప్రేయుటయును జగతిపై ( బడి లేచి సాలభూరుహము - నగలించి మఱియును నార్చుచు నెగసి చిక్కనిభుజశ_క్తిఁ జిరచిరఁ ద్రిప్పి - యొక్క దెబ్బనె వారి నుర్విపై ఁ గూల్చె. 730 భాసకర్ణుండును బఘసుండు నంత - నా సమీరాత్తజు నదరంటఁ దాఁకి పటశూలపట్టస ప్రహతుల నొంప - నట రక్తసిక్తాంగుఁడై వాయుసుతుఁడు కోపించి మిక్కిలి కులశైలసదృశ - మౌపర్వతం బె_ర్తి యసురులమీఁద ప్రక్క-క వై చినఁ జూర్ణమై పడిరి. - కొక్కులు వడి గంటఁ గూలుచందమున వాయునందనుఁ డంత వారి సైన్యముల - నాయంతకుఁడు వోలె నణఁగించె నపుడు. పడుకరు ల్చెడు.హరు ల్పఱచుకాల్బలము - కడతేరు తేరులు కలఁగశూరులను మడియు మహారథు లగ్గుసారథులు - పొడి యైన శస్త్రము ల్పొలియున స్త్రములు కడి ఖండలైన చక ప్రాసములును - మడిసిన గుఱ్ఱము లగ్గుకాల్బలము కూ లెడుమూవుతు ల్లంగురావతులు - తూ లెడు గొడుగులు త్రుంగుపడగలు పఱచు నెత్తుఱు పేర్లు బహుమాంసములును - నురు గ్రమ్ల భూతంబులై రణం బొప్ప క్షణమాత్రమున వారిఁ జంపి వాయుజుఁడు-రణకాంక మఱియుఁ దోరణ మెక్కియుండెఁ బంచసేనాగ్రగు ల్పంచత్వ మొంది - రంచును హతశేషు లయ్యెడఁ దెలుప _: హనుమంతుసిమియోఁదికి అకకువూరుఁడు వచ్చుట : سده రాక్షసపతి యంత రణబలోదారు . నిక్షుచాపాకారు నిద్ధవిచారు 254 శ్రీ రంగ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద

నక్షీణదోస్పారు నసహాయళూరు - నక్షకుమారు మహావీరుఁ జూచి

“యలపు మై నాకోఁతి ననిలోనఁ జంపి - తలగోసి తోరణ _స్తంభంబునందుఁ గట్టి ర" మ్లనవుడు గడఁకతో నతఁడు - నెట్టన శస్త్రాస్రనిచయంబుతోడ దురగాష్టకముతోడ ధ్రువగతితోడ - బిరుదు టెక్కెముతోడ బృథుకాంతి బొదలి యుదయార్కనిభ మైన యొకరథం బెక్కి - కదలి భూభాగంబు గంపింప నడచె నరదంబు మ్రో c Co హయ హేషితములు.కరిబృంహితములు రక్క-సులయార్పులును దనమహాకార్తుకధ్వనియు నొండొండ - ఘనములై యా శావకాశము ల్నిండఁ 750 దోరణారూఢుడై తొలఁగక చెలఁగు - మూరుతి నక్షకుమారుండు దాఁకి త్రి జగము ల్భీతిల్ల దిశలు మూర్ణిల్ల o భుజశ_క్తి పుంభానుపుంఖంబు గా ఁగ ఘనబాణతతుల నక్క జముగాఁ బొదువ - నని మొన మఱి బాలుఁ డని యెంచరాదు ఘనపరాక్రనుకళాఖని వీఁ డటంచు - హనుమంతుఁ డచలుఁడై యాబాణతతుల వాలముఖంబున వడి ఁ దుంచి వైవ - మే లని హనుమంతు మెచ్చుచు వాఁడు బాణ త యంబునఁ చావనిశిరపు . శోణితంబులుగార సూటి నేయుటయు కీలాల్ ధారలు కిరణము ల్లాగ . చాలభానుఁడు వోలె బరఁగఁ జూపట్టి యూలోనఁ బ్రళయకాలాగ్నియై మండి - తాలవృక్షమున రథ్యములు ద్రుంచుటయు నేలపదాతియై నిలిచి వాఁడత ని . ఫాలంబు శరముల ఁ బదియింట నొంపఁ నవశుఁడై తెప్పిరి యతఁడు వాలమునఁ - దవిలించి యక్షుని తనువు నొప్పింప 760 నక్షుండు గదగొని యనిలతనూజు - వక్షంబు ప్రేసిన వడిఁ దూలి తెలిసి కదిసి యగ్లదఁ బుచ్చి కడువడి నేయ - బెదరి వాఁ డొక వింటఁ బెట్టినరించి తప్పించుకొని వియత్తలమువ కెగసె - నప్పడు పలుకయు నడిదంబుఁ గొనుచు నలవమై నంతలో నా వాయుసుతుఁడు - తొలఁగక నా దైత్యుతోడనే యెగసి గద వ్రేయుటయుఁ జూచి ఖడ్గ మంకించి - గద రెండుతునుకలుగా ప్రేసి డాసి తొడలు వైయుటయు వాతూలనందనుఁడు . పుడమిపై ఁ బడినభంబునకు బిడ్డెగసి ఖగనాథుఁ డురగంబు కబళించినట్టు . తొగి వాని చరణంబు లొ డిసి రాఁ దిగిచి తెగువ గుమ్లరసారె తీరునఁ ద్రిప్పి - జగతిపై ప్రేసిన జవ మెల్లఁ దూలి పౌలుపరి తలనున్న బొమిడిక మూడి - కలభూషణము లుర్విఁ గనుకని చెదరఁ గుండియ పగిలి ప్రేగులు వాత దొట్టి - కండ లెల్లెడరాలి కనుగ్రుడ్లు చెదరి 770 యగలి యద్దానవునంగంబు లెల్లఁ - బగిలి నెత్తురు గ్రక్కి- ప్రాణము ల్విడిచె. పానిచా వటు చూచి వాసవాద్యమరు - లానందభరితాత్తు లై తన్నుఁ బొగడ సంత నాహనుమంతుఁ డసమానవిజయ - వంతుఁడై యార్చి దుర్వారుఁడై యుండె, చెదరినదనుజు లచ్చెరువుగాఁ బాణి - త్రి దళారిసభఁ జొచ్చి దీనులై నిలిచి *బిలియుఁ డావానరపతి బాహుబలము - తలఁప నచ్చెరు వెందు దానవాధీశ ! కావ్యము సు 6 ద ర కా ం డ ము 255 పొలిసిరి వనపాలపుంగవు ల్లింక - రులు గీటణంగి రారూఢవిక్రములు శతజిహ్వఁడును గూలె శార్దూలముఖుడు - గతజీవుడయ్యెఁ బింగళనేత్రుఁ డీల్లె స్తనితహస్తుఁడు చచ్చె శార్బలకబళుఁడని ద్రుంగె మృతుడయ్యె నట జంబుమాలి పోమించి వక్రనాసుఁడు వ్రుగై రక్త - రోముండు లయమయ్యె రుధిరాక్షుఁ డణఁగె దిళములతో కూలదంష్టుడు మడిసెఁ . జెలు వేది మదిదీర్ఘజిహ్వండు దెగియె 780 రూపఱిపోయె దుర్తుఖుఁడు దుర్ధరుఁడు so ప్రాపించె మరణంబు ప్రఘసుఁడు పడియో నుఱమయ్యె భాసకర్ణుండు యూపాక్ష . డొరిగె విరూపాక్షుఁ డుసురుతో బాసె నమండు దెగటారె హతుఁడయ్యె నళ్ల - వశుండు మడిసె దుర్వార సైన్యములు ఇంక నావానరు నిందాదిసురలు - శంకింప కనిపెయిన సాధింపలేరు ప్రళయాంతకుని నైన బట్టి నిర్దింపఁ - జల మెకి - యసమానసత్త్వఁ డైనాఁడు" నావుడు వెఱఁగలది నా కారి వగల . భావించి యక్షునిఁ బలవింపఁ దొడఁగె “హా కుమారక ! యక్ష ! హా వీరవర్య 1 - హా ! కపిచే నీవు నణఁగితే ?" యనుచుఁ దల (కుచుఁ బలవించు తండ్రిని జూచి తొలఁగక యింద్రజిత్తుఁడు చేరి పలికె -: 8ර, ධී జిత్తు తండ్రి, నూ రార్చి హనుమంతునిపై కిఁ బోవుట :" దేవ 1 నీకేటికి ధృతిదూలి వగవ . నా వానరాధము నవలీలఁ దాఁకి వారక యటc జంపి వచ్చెద నొండె ? - ధీరత నిటఁ బట్టి తెచ్చెదనొండె ?" 790 నా విని తనయ గ్రనందనుఁ జూచి - రావణుఁ డనియె ధైర్యస్ఫూర్తి నిగుడ *ణిరకాల మమరేంద్రు చెఱఁబెట్టినావు T. పరమ మాయారణ ప్రొడుండ వీవు నాకంటె విక్రమోన్నతి మించినావు ? - నీకెదు రెవ్వరు నిఖిలలోకముల ? నసమున నటులయ్యు నావానరేంద్రు - నసదుగా వదలక యాత్త నేమఱక బహుదివ్యబాణప్రభావముల్ చూపి - సహజశౌర్యంబున జయముఁ గైగొనుము" అనఁ దండ్రి వీడ్కొని యా మేఘనాదుఁ - డనలార్కసంకాశ మగురథం బెక్కి యగణిత నిజధనుర్ధ్యా ఘోషమునకుఁ - బొగిలి దిగ్గజకర్ణపటములు పగుల జగములు బెదర దిక్చక్రబంధములు - పగుల నార్చుచు వచ్చి పవనజుఁ దాఁక నా సమయంబున నమరులు మునులు - వాసవప్రముఖదిగ్వరులు కిన్నరులు నుప్పరంబుననుండి యొదిగి వీక్షింప - నప్పం_క్తికంధరు నగ్రనందనుఁడు 800 నడరి యాతనిదేహ మణుమాత్రమైనఁ - బొడవడకుండ నద్భుతశితాస్త్రములు గురియ నయ్యప్రము రవాలమునఁ - దరమిడి చదియుచుఁ దప్పించుకొనుచు శరవేగలక్ష్యగోచరుఁడు గా కిట్లు - దుర మొనరించె నద్భుత పౌరుషమున రావణి నిర్జితైరావణి యంతఁ - బావని యసమానబల వేగమునకు నరు దంది మఱియు దివ్యాస్త్రంబులేయఁ - బరువడి ఖండించి పవనజుఁ డతనిఁ దరు శైలముల వైవ దర్పించి యతఁడు - శరముల నాటి జర్టరితము ల్పే సెc 256 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద జేసినఁ గని యింద్రజిత్తుపై నలిగి - యాసమీరాత్త జుం డవలీలఁ దన్ని మొనయుచు రథరథ్యముల నుగ్గు సేయ - నని మొన విరథుఁడై యాయింద జిత్తు گیبسس- سیاست హనుమంతుకడిమికి నచ్చెరు వంది - వినుతో గ్రబలవాయువీర్యాస్త్ర మేయ వాయుపుతుఁడుగాన వానరాధీశుఁ to- డాయస్త్రమునఁ దూల కచలుఁడై యన్న 810: నరు దైన రౌద్రాస్త్ర మతనిపై నేయ . పెరిగి యాతcడు రుద్రబీజంబు గానఁ గదలక నిలిచినఁ గని యింద్రజిత్తు - మదిలోనఁ గోపించి మారుతి మీఁద సురసిద్దసాధ్యులు చూచి నిందింపఁ - బరమదుర్ణయమైన బహ్లాస్త్ర మేయ


ارب ساسانه ن2 نیک నాయస్త్రరాజంబు నవనియు మిన్ను - రాయుచుఁ దనమీఁద రా వాయుసుతుఁడు బహాస్రమునఁ బాణభయము లేకుండ - బహచే వరములు పడయుట ఁ జేసి 3 - لیبی، للسبا مسدس ليبيا బలువిడిఁ బఱతెంచు బ్రహ్లాప్రమునకు - దలఁకక బ్రిప్తమంత్రము లుచ్చరింప నది చంపఁజాలక యతని బంధించి - కుదియించి పడవైచెఁ గుంభిని మీఁదఁ బడిన వూరుతిఁ జూచి పట్టుఁడు 8 ಜ್ಜು - డడవుఁడు పొడుఁ డంచు నఖిలరాక్షసుయి సుట్లు ముట్టి కరోరసూతజాలములఁ - గట్టిగాఁ గట్టిరి కట్లల్క నిగుడ

Q 30 SJ لمحا نم& تا నంత నాహనుమంతుఁ డవశుఁ డై యున్న - నెంతయు రయమున నింద్రారిఁ ਝੰ8890; నలువబాణంబుచే నాశంబు కాక - బలియుఁడైయటు పట్టువడియున్నయపడె “యెనయ నీవానరుం డెవ్వఁడో వీని - నని మొనఁ జంపరా" దని నిశ్చయించి అమిత సత్త్వోన్నతుఁ డై పట్టి తెచ్చి - తమతండిముందఱఁ దడయక పెట్లఁ نات لسحا يبيا బ్ర صابسته نشستదనమంత్రివరులును దాను వేర్వేఱఁ - దనయు లావునకుఁ దద్దయు సంతసించి కనుఁగవఁ బళయాగ్నికణములు దొరుగ. హనుమంతుఁ జూచి యిట్లనియె రావణుఁడు. “ఓరివానరుఁడ నాయున్నపట్టణము - శూరత నొంటిమైఁ జొచ్చుట ಮೆಲ್ಲು నీ వెవ్వఁడవు ? మఱి నీకుఁ బేరేమి 7 - యే వెరవున వచ్చి తీవార్ధి దాఁటి ? హరుఁడు పంచినవా (డొ ? హరిపంచినాఁడొ ? . పరమేష్టి నిన్నిటఁ బంచినవాఁడొ ? సురగరుడోరగాసురవియచ్చరులు - నరసిద్ధసాధ్యులు నా పేరు విన్న వెఱతురు ; నీవిట్లు వెఱవక వచ్చి - తెఱఁగంటిదొరకైన దృష్టింప రాక 830; వఅలెడు నాపురి వంచనఁ జొచ్చి - పెఱికితి వన మెల్ల : బీఱంబు మెఱసి బడుగురక్కసుల దుర్బలులఁ గొందఱిని - మడియించితివి మేటిమగవాఁడవోలె ; నిప్ప డీనేరంబు లిన్నియుఁ గొతుఁ - డప్పక నీరాక తగఁ జెప్పితేని ?” యనిన నా హనుమంతుఁ డద్దశకంఠుఁ . గనుఁగొని యెంతయుఁ గనలి యిట్లనియె, —: హనుమంతుఁడు రావణునితో తన రాక యెఱింగించుట :*నోరిరాక్షస ! వినరో 8 వీచాత్త ! 蟠 దూరీకృతాచార ! దుష్టమానసుఁడః విశదకీర్తులు మున్ను విశ్వంబు నిండ - దశరథేశ్వరునకుఁ దనయుఁడై పుట్టి. యురిగి విశ్వామిత్రు యూ గంబు గాచి - హరవిల్లు విఱచి మహాశ_క్తి మెఱసి కావ్యము సు o ద ర కా ం డ ము 257 పరశురాముల బట్టి భంజించి విడిచి - ఖరదూషణాదుల ఖండించె మఱియు నీ పెంప గుదియించి నినుఁ దోఁకఁగట్టి - యేపున ని న్నద్ధి నీడ్చిన వాలిఁ బొలుపార నొకబాణమునఁ గూలనేసి - బలియుఁడై సుగ్రీవుఁ దిట్టంబు గట్టి 840 యక్షీణశ_క్తిమై నతులకోదండ - దీక్షాగురుండనఁ దేజంబు మెఱసి తగిలి రాక్షసకులాంతకుఁ డైనరామ - జగతీశునిజదూత చతురమానసుఁడ ; హనుమంతుఁ డను వాఁడ నర్క-జుమంత్రి - నినవంశనిధిరాముఁ డిట నన్నుఁ బనుప ముద మొప్పఁ బ్రతివ్రేలి ముద్రిక గొనుచు - నొద వినకడిమిమై నుదధి లంఘించి వచ్చి నీపరిఁ జొచ్చి వైదేహి నరయ - నెచ్చటఁ బొడగాన కెంతయుఁబోక యవనిజ వనములో నారసి కాంచి - యవనీశుల డిచ్చిన యానవా లిచ్చి దేవి నీ పురి నున్కి తెఱఁగొప్పరామ - భూవరునకుఁ జెప్పఁ బోవుచునుండి యొనసి నారాక నీ కెఱిఁగింపఁ గోరి - పెనిచినవన మెల్లఁ బెఱికి పో వైచి వనపాలు రగుదైత్యవరులఁ గింకరుల - నెనుదిదివేవుర నేపమైఁ గడఁగి మడియించి మునుమిడిమంత్రినందనుల-మడియించి యత్ని మడియించి పిదపఁ 850 దగిలి నీయున్నచందము లెల్లఁ జూచి - మగిడి పోయెద నని మఱి పట్టుపడితి నారామునిజభృత్యుఁ డైన సుగ్రీవు - భూరి సైన్యములలోఁ బొలుపుదీపింప నలవు మై నాకంటె నతిబలాధికులు . కొలఁది బెట్టఁగరాని కోటు లున్నారు ; అదిమి బ్రహ్లాదుల నైన సాధించు - మదయుత ల్నీవన్న మండుచుండుదురు ; గొనకొని యావీరకోటులతోడ - వననిధి బంధించి వచ్చి రాఘవుఁడు లంకపై విడిసి చలంబు పెంపెక్కి - కిన్క-మై నసురుల గీటణంగించి నీతల ల్నుగ్గాడి నిను సంహరించి - సీత ఁ దోడ్కొని పోవు సిద్ధ మీపలుకు ; నెలకొని నీవింక నీతిమార్గమునఁ - దొలఁగక బుద్ధిమంతుఁడ వైన వినుము, సీత నొప్పించి యాత్రిత లోకపారి - జాతంబు రఘురాము శరణంబుఁ కారుమ వలవదు వైరంబు వసుధేశుచేతఁ . బొలియక నీప్రాణములు గాచి కొనుము * 860 అని బుద్ధి చెప్పిన హనుమంతుఁ జూచి - కనలుచుఁ బెంపుమొక్కలమును గదుర ఘనఘనాఘన మేఁచి గర్జించినట్లు - తనియక భర్ణించి దశకంఠుఁ డలిగి *వెఱవక చను దెంచి వీఁడు నాయెదుట - నఱు గ్రమ్లీ దుర్భాష లాడుచున్నాఁడు కొనిపోయి చంపుఁ డీ కోఁతికీటంబు" - నని ప్రహస్తుని బింప నసురేళుఁ జూచి వినయభాషణుఁడు వివేకభూషణుఁడు - ననఘ పోషణుఁడు మ త్తారిభీషణుఁడు నా విభీషణుఁడు కార్యము దీర్ఘ చింత - భావించి చూచి యేర్పడ విన్నవించె; "మగువల బ్రాహ్లాల మఱిబాలకులను - దగదు దూతలఁ జంప దనువాధినాథ వలనొప్పఁ బతిపను ల్వచ్చినదూత - లలవు మై 였 మైన నాడుచుండుదురు ; ఆది దూతలకు ధర్మ మది విచారించి - మదిలోనఁ గోపంబు మట్టు గౌవింపు : 17 258 శ్రీ ర 0 గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద తుద దూత లెందు వధ్యులు గారు గానఁ - బొదివి యీ కోఁతిఁ జంపుట పాటిగాదు చలము కోపము రామసౌమిత్రులందు - వెలువరింపుము వీని విడిచి పోనిమ్లు: మగుడక కిన్క సీమది నుండునేని - దగినదండము కొంత దండించి పుచ్చు" మని నీతి చెప్పిన నతనివాక్యములు - విని రావణుఁడు దైత్యవీరులఁ జూచి కోఁతుల కెల్లను గుఱుతు వాలంబు - బ్రాతిగా నటుగానఁ బ్రజలెల్లఁ జూడ వీనివాలము గాల్చి వీథులఁ ద్రిప్పి - పో నిండు నావుడుఁ బొదివి రక్క-సులు బలు మోకు లొగి దెచ్చి పవనజఁ గట్టి - బలిమిచేతులుకాళ్ళు బంధించి తెచ్చి మనవారి పెక్క-ండ్ర మడియించినట్టి - చెనఁటికీటము లెస్స చిక్కెరా ! యనుచు బురవీథులందుఁ ద్రిప్పచు నంతకంత - వరుసతూర్యంబులు వాయించి కొనుచు నెల్లెందు మెలఁగ నయ్యేడ వాయుసుతుఁడు - కల్లరిదనుజుల కలయఁ గ్రే గంట గనుఁగొంచు మఱియు లంకాపురం బెల్లఁ . గనుఁ గొను తలఁపున గాసికి నోర్చి 880 హీనసత్త్వఁడు పోలె నిటునటు దిరుగ - నానా విధంబుల నగుచు రేఁగుచును, ఆబాలగోపాల మతని వెకా దగుల - నాబూ మొలకుఁ బుణ్యు లాత్త్మలో వగవఁ దలకొని యెంతయు దైతేయవరులు - చలమునఁ జీర లసంఖ్యము ల్జెచ్చి కాలసర్పాకృతు ల్లా తిరు ల్లాల్చి . లోలత నవి నూనెలో దోఁచి తోఁచి యిది యశోకారామ ಮೆಲ್ಲ ఖండించే - నిది దానవేంద్రుల నెందఱఁ జంపె దీనికిఁ దగు శిక్ష దేవారి పెట్టె - దీని గాల్పుఁ డటంచుఁ దెగువ నొండొరులు నొదవిన లంకలో నుత్పాత హేతు - వుదయించే నని పేర్చుచున్నవాలమున నచ్చలంబునఁ జీర లన్నియుఁ జుట్టి - చిచ్చుఁ దగిల్చి రచ్చెరువుగా మండ దనుజులు సింహనాదములు సేయుచును - వెనువెంటఁ దగుల నావృత్తాంత మెల్ల తప్పక దనుజకాంతలు చూచి పోయి - చెప్పిన నప్పడు సీత శోకించి, 890. “యక్కటా ! నీతిజ్ఞ డైన నీకిట్టి LĮ యిక్కు పాటును ×ತ್ಥಸೆ * తండ్రి t' యనుచు జలములు దడవి సుస్థలమున నిల్చి - చెలువొప్ప నగ్నికి జేతులు మొగిచి * యూరామవిభుఁడు ధర్షాత్తుఁ డౌనేని ? . వారిధి నాకుఁగా వడి దాఁటు నేని ? యీరావణుని రాముఁ డిలఁ గూల్చునేని ? - వారక నేపతివ్రత నౌదు నేని జనకభూపతి సర్వసముఁ డగు నేనిఁ ? - దనరు వేదములు సత్యము లగునేని ? పవమానమిత్ర f యోపరమపవిత్ర ! - నవకేకి శరద ! దోషాభోజద్విరద ! వరద ! వైశ్వానర ! వానరోత్తముని ol పరమశీతలుఁడవై పాలింపవయ్య 1” యని సీత ప్రార్ధింప ననిలసూనునకు - ఘనవాల మను పేరి కాలాహితలను గనుపట్టు మాణిక్యకళికన మెఱసి - యనలుండు కడుఁ ಜಿಲ್ಲ నైయుండె నంత. ఆవిధంబునకుఁ దా నాశ్చర్య మంది - పావని తమతండ్రి పావకసఖుఁడు 900 గావున న్ద న్నగ్నికరుణించె నొక్కొ- ? - దేవత లెల్లఁ బ్రార్ధించిరో ? రామ కావ్యము సు 0 ద ర కాం డ ము 259 దేవువిక్రమ మొ ? యేదియుఁ గాదు ; సీత - దీవెన యిది ; యంచు తెలివి మై నుండి ప్రవిమలసత్వైకపరులైన జనుల - భవపాశములు వీడు భావనదోఁప బ్రిప్త మంత్రములు తప్పకయుచ్చరింప - బ్రహ్లాపాశము లూడెఁ బవనసూనునకు. అంత నాహనుమంతుఁ డసురేశలంక . యంతయుఁ గాల్పఁగ ననువు చింతించి యలవడఁ దనకునై యగ్నిసూక్తములు - జలములలో గ్రుంకి జపియింపవలయు నని పోయి మునిగిన ట్ల పరాంబురాశి - నినుఁ డస్త్రమించిన నేచి వాయుజుఁడు కనకమహీధరాకారమై యొప్ప - తన మేనుఁ బెంచి బంధము లెల్లఁ ద్రుంచి కీ డాచరించుచు గేలి సేయుచును - వేడుకతోఁ దన వెనువెంటఁ దిరుగు —: హనుమంతుఁడు లఁకఁ గాల్చుట : దనుజుల నిర్జించి దనుజేశుఁ డున్న - ఘనమైన మేడ కుత్కటముగా నెగసి 910 తనవాలవహ్ను లంతటఁ దరిగొల్పఁ - దనివి యంతంత కుదగ్ర ంబు లగుచు భుగు బునఁ బొగ లొప్పెఁ బొగలకు మున్నె - నిగిడి పెన్ష్మంటల నిండెనాకసము ; నాకసమున మంట లడరి మండుటయుఁ - బైకొని యుటమున్నె పర్వె నుల్క-ములు అడరునయ్యల్కల కటమున్నె తొలగి - వడి దిక్కులకుఁ బాఱు వరవిమానములు నప్పడు హనుమంతుఁ డడరి యొండొండ - గుప్పించి మఱికొల్వుకూటము ల్లాల్చి వరశస్త్రశాలలు వడి నీలు చేసి - యిరవంద భండార పిండ్లును గాల్చి పరువడి సౌధము ల్భస్తంబుఁ జేసి - సౌరిది చప్పరములు చూర్ణంబుఁ జేసి మణిచంద్ర శాలలు మసిగా నొనర్చి - ప్రణుత శయ్యాగేహపటలి దహించి రమణీయగజవాజి రథశాల లోగి - కమలిచి దగ్ధము ల్లాజేసె నపుడు ఎడపక యొగసిన యెఱమంటతునుక-లుడుగక నుడువీథి నోండొండఁ దిర్వి 920 ఖచరోరగామరగణవిమానములు - ప్రచురవిభాగైకపరతఁ జలింప సౌరిది మై రావణాసురుచేటుదెల్ప - దొరగునుల్కల యట్లు దోఁచెఁ బెల్లగను, రాజన్యుఁ డగు రఘురామభూపాలుఁ - డోజమై దండెత్త నుద్యుక్తుఁ డగుచు బలువిడి లంకలోపలఁ బ్రతాపాగ్ని - యెలమిమై నిర్గమ మిడియెనో యనఁగ దహనుండు నిర్భర ధ్వనుల బ్రహ్లాండ - కుహరంబు నిండి మిక్కుటముగాఁ బర్వె, రావణుఁ డట ఘోర రణకళాకేళి - కావసఁ డగుచు దిక్పాలుర నెల్ల పఱచినతొల్లింటి భంగము ల్లా అు - పఱపక పో డను భంగి ని నెగసి బలసి విభీషణు భవన మొక్కటియ - వెలిగాఁగ పుర మెల్ల ప్రేల్మిడిలోన దరికొని మండు నత్తరి దైత్యవరులు - కరము భయభాంతిఁ గంపించువారు, తలలును జీరలు దరికొని మండ - బలమేది నలుగడఁ బాతెడువారు ; 930తమతమవారలు తమ బంధుజనులు - కమలుటఁ జూచి శోకము నొందు వారు ! -شي 260 శ్రీ రం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద హాహానినాదంబు లడరించువారు - నాహనుమంతుపై నలిగెడివారు ; నావిష్ణుఁ డారాముఁ డతనికి నెగ్గు - గావించె నీపాపకర్త డన్వారు : అట్టికీ డొనరించి నట్టి రావణుని - కిట్టియాపద వింతలే ? యనువారు ; ననుచుండ నెంతయు నత్యుగ్రుఁ డగుచు - వనచరవీరుండు వడిఁ జెలరేగి యొకచోటఁ దప్పక యుండ నాలంక - సకలంబుగాల్చి యుత్సవ కేళిఁ దేలి యెడపక పె వాలు నెఱమంటతునుక - లుడుగక మో యుచు నొగి దూలి తూలి ’’سہ^ لیستی احساس گ సోలి సురాపానసుఖసు పి మునిఁగి - కాలుట యెఱుఁగక కాలెడు వారు నాయెడ మృదులశయ్యల్యందు నిదుర - పోయి పోయినయట్లు బొందులు నమలి తెలివికి నెడమీక తీవ్రాగ్నిశిఖల - మెలఁగి మిడుగలేక మృతిఁబొందువారు 940, తమతమ బంధులఁ దమవధూమణులఁ - దమతమబిడ్డలఁ దమ ప్రాణసఖులఁ దమతమవారలఁ దగఁ దోడుకొనుచు - గుమురులుగట్టి యేగుచున్దుగ్గువారు . తెగి యిండ్ల సరుకులు దిగిచి తేఁబోయి - మగిడి రా నేరక ప్రథ్లెడువారు : సతులఁ గౌగిటఁ జేర్చి సరి తెచ్చి తెచ్చి - ధృతి దూలి వాకిండ్ల ఁ డ్రైళ్ళెడువారు : 3. లంక ఘూర్జిల్ల నంతంతఁ గలయ - నాలోకభయదంబు 한 మీఱిమీఱి ; యురుసింహములఁ బోలె ను గ్రతఁ బట్టి - కరికుంభవిదళనగతి మండిమండి; యోజ పెంపారు నాహుతులచందమున - వాజులమీఁదికి వడి దాఁటి దాఁటి తగిలించు వరవిటోత్తములచందమున - మొగి కామినీకుచంబులఁ ద్రాకి ప్రాకి ; భావించి యన్యులఁ బ్రహసించువారు - కై వడి. నాలుక అచియు గఱచి తగిలి సంతాపంబుదలకొన్నవారు ; - మిగిలి యుబ్బెడుగతి మిన్నంది యంది 960) బెలాకులకి పఱతెంచు భీతులపగిది - తొలఁగక నిగుడి గొందుల దూరి దూరి వాలుచు నిబ్బంగి వాయు నందనుని - వాలాగ్ను లొగి లంక వడి చుట్టఁ గాల్చె; గాల్చిన నుబ్బి దిక్పతులు దేవతలు - మేల్చట్ట మితఁ డని మెచ్చి తన్పొగడ హనుమంతుఁ డంతట నంతరంగమున - జనకజభీతిమై శంకించి బెదరి "యీలంకతోఁగూడ నినవంపదేవి - గాలిచితిని గన్నుగానక క్రొవ్వి యేనింక రఘురాము నేమని కాంతు ? - జానకి సేమ మే సరణిఁ దెల్పుదును ? దప్పెఁ గార్య" మటంచుఁ దల్లడం బంది - యప్పడు తనమది నట వివేకించి యేతల్లిదీవెన నీ ఘోరవహ్ని - నాతోఁకరోమ మైనను గాల్ప వెఱచె నట్టి సీతాదేవి కగ్నిచే భయము - పుట్టునే యిది యేటి బుద్ది యటంచు ధరణిజ మదిలోనఁ దాపాగ్ను లార్చు . వెరవున వాలాగ్ని విషధిలో నార్చి 960 వెస నశోకారామ వీథికిఁ బోయి - యసురకాంతలు భయమంది వీక్షింప దనుజకాంతలచేతఁ దనసేమ మెల్ల - విని మున్నె సంతోషవివశ యైయున్న జనకపత్రికి ప్రెక్కి- సన్నిధి నిలిచి - తనపౌరుషములెల్లఁ దగ విన్నవించి, కావ్యము సు o ద ర కా ం డ ము 261 -اساط “యిడె పోయి తెచ్చెద నినకులేశ్వరుని . మదిలోన నీకు నుమ్లలికంబువలదు" అని “యింకఁ దినివిందు" ననుచు సీతకును-వినయంబుతో మ్రొక్కి వీడ్కొని కదలి తడయక పశ్చిమద్వారంబునందు - వెడలుచు పావని వెస నేప మిగిలి తలుపులు పడఁదన్నఁ దలుపులు విఱిగి - యిలఁ గూలె రాక్షసు లెల్ల భీతిల్ల నురవడి నాలుకయొకటఁగంపింపఁ . బరవసంబునఁ బేర్చి పదిలుఁడై వెడలి వరుసతో నట్టళ్ళు వడి గూలఁ దన్ని - యలరి సువేలాద్రి నవలీల నెక్కి- # కలయ లంకాపురిఁ గల దైత్యు లెల్ల - బెలకురి భీతిల్ల బెల్లార్చి యార్చి 970 కడఁగి పానుప్పలు భగ్నంబులై యద్ధి - చెడి కూల వడి మహాశిల లెల్ల డుల్ల నంగద మైఁ బెంచి యద్రి శృంగములు o క్రుంగి కుంభినిఁ గ్రుంగఁ గప్పించి దాఁటి యటుదాఁటి బలువిడి యాకాశవీథి ఁ - బటు సత్వదేహసంపద వచ్చి వచ్చి యరుదైన పేర్తితో నల్టిమధ్యమునఁ - బరగు మైనాకుఁ డకా పర్వతాధీశుఁ గని, యందుఁ దన మేనఁ గల దప్పిఁదీర్చు - కొని పర్వతుని వీడుకొని యట వచ్చి పొలుపొందు తనజవంబును పెంపుసొంపు - తలకొని జలధియు త్తరతీరభూమి నతిస్పత్త్వసంపన్నుఁ డై వచ్చి నిలువ - నతని సంతోషచిహ్నము లెల్లఁ జూచి యంగదుఁ డాదిగా నగచరాధిపులు . సంగతి నెదురుగాఁ జని కౌ (గిలించి, ప్రకటించి యందంద పరిణామ మరసి - యొకచోట నందఱు నోలిఁగూర్చుండి, పోయిన కార్యంబు పొలుపొంద నడుగ - నాయన్నతోన్నతుం డందఱఁ జూచి 980 “కపులార ! యేను మీ కరుణమైఁ జేసి - యుపమింప నరుదైన యుదధి లంఘించి యగణిత వైభవం బగులంక జొచ్చి - తగిలి శోధించి సీతాదేవిఁ గాంచి యి నకులాధిపుఁ డానతిచ్చినత్రోవ - జనకనందనతోడ సకలంబుఁ జెప్పి యింతికి ముద్రిక నిరవంద సిచ్చి - యింతిశిరోమణి యిదె పుచ్చుకొనుచు వచ్చితి " నన్న వనచరాధిపులు - నిచ్చలో హర్షించి యింపు సౌం పొంది హనుమంతు నందఱు నన్నిచందముల - గొనియాడి కొనియాడి గోర్కులఁదేలి యున్నచో నంగదుఁ డురుపరాక్రముఁడు - క్రన్నన నుత్సాహకలితుఁడై పలికె. “జనకజ మన మింక సాధించి తోడు - కొనిపోయి రఘురాముఁ గూర్చుట లెస్స యటు గాన నిప్ప డీయంబుధి దాఁటి . పటుపరాక్రముఁ డైన పట్ట్కీ-కంధరుఁడు సుతులతో హితులతోఁ జట్లాలతోడ.నతిరయంబునఁ జంపి యవనిజఁ గొనుచు 990 వత్తము లెం"డను వాలిసూనునకుఁ - నత్తఱి ఋక్షేళుఁ డనియె భావించి, “మనల సుగ్రీవుండు మైథిలి వెదుకఁ. బనిచినపనులెల్లఁ బావనివలన ననఘాత్త ! సఫలంబు లయ్యె నీమీఁద - నినకులాధిపునితో నీవార్త జెప్పఁ టోవుట తగు’ నన్నబుద్ధి నొండొరులు - భావించి దాని కేర్పడ సమ్మతించి వనచరు ల్నాఁ డెల్ల వనధితీరమున - ననిలసూనుఁడు దాము నర్ధితో నుండి బహుమూలఫలములఁ బరితృప్తిబొంది - మహితసత్త్వాదికు ల్మైఅునాఁడు కదలి ధరణిపై మేరుమందరములకంటెఁ - బరపైన దర్ణరపర్వతంబునకు జనుదెంచి యరిసానుదేశముల - వనమూలఫలములు వడి నాస్వదించి యాయదిపతిమీఁద నారాత్రి నిలచి - యాయతభుజబలు లంత వేగుటయు .شد 262 శ్రీ ర ం గ నా థ రా మా య ణ ము ద్విపద —: అంగదాదులు మధువనంబునకు వచ్చుట :

  • మన మింక సుగ్రీవు మధువనంబునకు - నెనసినకడఁకతో నేగి యందఱము 1000 తనివోవఁ దేనియ ల్ట్రావక యున్న - మనదప్పి పో" దని మది విచారించి యునకులాధిపుపను లెల్ల సాధించి - చనియెద మటుగాన జలజా_ప్తసుతుఁడు మనమీఁదఁ గోపించి మర్షింప వెఱచు - నని నిశ్చయముఁ జేసి యందఱుఁ గూడి హనుమంతు నంగదు నపుడు ప్రార్థించి - యనుకూలముగ వారి యనుమతి వడసి యూతతబలులు మధ్యాహ్నంబు కొలఁది - నేతెంచి మధువనం బేపమైఁ జొచ్చి దిక్కుల వెదచల్ల తేనెతావులకు - గ్రుక్కిళ్ళు మ్రింగుచు గునిసి యాడుచును గొనచెవు ల్నిక్కించి కొక్కరింపుచను - గినిస్ యొండొరులఁ దర్కింపుచు వేడ్కనెనయంగ దమతము కిష్టంబులైన - వనభూములకు వారి వనచరాధిపులు ధీనిధు ల్లటి పువ్వుతేనియ ల్టంటి - తేనియలను బుట్ట తేనెలా నైన o పలు తేనె లొగి ద్రావి ఫలములు నమలి.కలయఁ బువ్వలు రాల్చి కాయలు డుల్చి 1010 తలిరుకొమ్లలు ద్రుంచి తరుకోటి వంచి - మలయుచు గొప్తకొమ్లకు సూటి దాఁటి యొలసి పూఁదీగెల నుయ్యెల లూగి - కొలఁకులఁ గ్రీడించి గూడి వర్తింప నాలోన దధిముఖుఁ డనఁగ నావనము - పాలింపుచుండెడి ప్లవగుఁ డొక్కరుఁడు ఆసమానకోపుడై యందఱఁ గినిసి - వెసఁ దమ్లు భర్ణించి వెడలిపొ మ్లనుచు వనపాలకులచేత వరుసఁ ద్రోయింప - వనచరు ల్వెసఁబాటి వారి వారించి వడి నంగదుండును వాయునందనుఁడు - తడయక దధిముఖు ధరణిపై లీల గెడపి పెట్టుక మోము క్రిందుగా నీడ్చి - పొడిచి త్రోచుటయును బొలుపూది వాఁడు కోపించి మొఱపెట్టుకొనుచును బోయి - యాపద్ద్నహితసూను నడుగుల కెఱఁగి “దేవదానవులకు దృష్టింపరాని - దేవ ! నీవన మెల్లఁ దేజంబు మెఱసి పెనగొని వనచరు ల్పెక్కండ్రతోడఁ - జనుదెంచి యసమానసత్వులై కూడి 1028 యామరుత్తనయుండు నావాలిసుతుఁడు . నీ మధుపనములోనికి నేగుదెంచి తగిలి మ్రాకులు ప్రాకి తరుశాఖ లలమి - తిగిచి పండులు తిని తేనియ ల్లోలి యిది రాజవన మని యిచ్చ భీతిలక - కుదియక యంతఁ గైకొన కున్నఁ జూచి యెడపక జంకించి యేను మీయాన - బొడిచి త్రోచుటయును బొడిచిరి నన్ను" నని వాఁడు మొఱ యిడ నలిగి సుగ్రీవుఁ - డెనసి మర్షింప నూహించినఁ జూచి యంత నావృత్తాంత మంతయు నెఱిఁగి - సంతతజయశాలి సౌమితి పలికెఁ. “దొలఁగక యంగదాదులు మహాకపులు . నెలకొని సు గీవ ! నీ యాక వనము తల(క కింతయు లేక తమయంతఁ జొచ్చి - నలి తేనె ద్రావుచున్నారేని ? వినుము. ఆతతబలసత్వు లగువారిచేత - సీతాధిపతిపను ల్సిద్ధింప నోపుఁ గాకున్న సీయాజ్ఞ గడవ నోపదురె - గైకొని పిలిపింపు కడకతో వారి" 1080 నని బుద్ధి పెప్పిన నర్క-నందనుఁడు - తనబుద్ధి గైకొని దధిముఖుఁ జూచి శ్రీరాముకార్యంబు చేసిరి గాన - వారిచేసిన సేత వారికిఁ ಪತ್ತೆ నూరక యీశోక ముడిగి నీవింక . వారిఁ బు తై"మ్లన వాడంత నరిగి

«گاحیح హనుమంతు నంగదు నాజాంబవంతుఁ - గని మ్రొక్కి “నాతప్ప గాచి మన్నించి - أسس حلا కావ్యము సు ం ద ర కా ం డ ము 265 వనచరోత్తములార ! వడి నేగుఁ డింక - వనములోపల నుండ వలవదు మీరు మిమ్లు బుత్తెమ్లని మిహిరనందనుఁడు - నిమ్లుల నాకాన తిచ్చి పుత్తెంచె" ననువా_ర్తఁ జెప్పిన నందఱు నుబ్బి - యినసూనునాజ్ఞకై యెదకొన్నవాలి తనయుని నూరార్చి తడయక పేర్తి . వనచరాధీశులు వనభూమి వెడలి యుప్పొంగుకడకల నుప్పరం E5K窓) - యప్పడు మేఘంబు ಲಲ್ಲಿ హైయుచును వారక చనుదెంచువారి చిహ్నములు . దూరంబులందు సంతోషించి చూచి 1040 యినజండు కపిసేన నెదురుగాఁ బంచి - యనురక్తి రప్పింప నర్ధితో వచ్చి జగదీశుఁ డగు రామచంద్రునండ్రులకు - నగచరు లండ ప్రణామము ల్చేసి తదనంతరంబునఁ దగ లక్షణనకుఁ . బిదప నర్కజనకుఁ బీతితో మొక్కి, -t; صبہ" لميا ” -: హనుమంతుఁడు సీతను చూచిన శైఆం గెఱింగించుట : యందఱుఁ గొనివచ్చి హనుమంతు నపుడు - ముందఱ నిడికొని ముదము దీపింప శ్రీరామచంద్రుని సింహాసనంబు - చేరువ నోలి యాసీనులై యుండ వలనొప్పఁ దేమ పోయి వచ్చిన తెఱఁగుఁ - దలకొని వినఁగోరు ధరణీశుతలఁపు హనుమంతుఁ డెంతయు నాత్తలో నెఱిఁగి - ఘనమైనభక్తితో గరములు మొగిచి “కమలా ప్తకులనాథ 1 కంటి వైదేహి - ప్రమదాశిరోమణిఁ బరమకల్యాణి ధరణీశ ! మీయాజ్ఞ తల పెూచికొనుచు . నరు దైనదేశంబు లన్నియు వెదకి చిరభక్తి సంపాతిచే ద్రోవ యెలకి cగి . యురిగి సముద్రమే నవలీల దాఁటి 1050 యొనర దక్షిణదేశమున మహామహిమఁ - దనరుత్రికూటాద్రి దద్దయు నొప్పి దానవకులపాలితం బైనలంక - యే నొక్కరుఁడ చొచ్చి యెల్లచో 宮シ5 ధరణిజc గానక తద్దయు గగచి - యరిగి రావణుని యుద్యానంబు గాంచి పరికించి రాక్షసభామలు దన్ను - తిరిగి చుట్టుచునుండ దేవ మీదేవి యుపవాసముల డస్సి యొకమానికి 0ద - విప్పలదుఃఖంబుల వెల్లిలో δώδαλ చెక్కిటఁ జెయ్యూది చిత్తంబు చూపు - నెక్కొన్నవగలతో నీయందె చేర్చి దనుజాండు చను దెంచి తనుఁ దెచ్చు తెఱఁగు . తనదిక్కులేమికిఁ దలపోసి చూచి యుడుగని కన్నీరు లున్నంత పొద్దు - బడియునిట్లూర్పులు వడి ( బుచ్చిపుచ్చి Q دع سب మాసినచీరతో మఱి మైనధూళి - ధూసరితాంగియై తూలికై వ్రాలి తలయూచి తల యూచి తలకొన్నవగలఁ - బలుమాఱు ప్రేగుచుఁ బలవింపఁ జూచి మీనాక్షీచిహ్నము ల్మీరు నా తోడ . నానతిచ్చిన త్రోవ లన్నియుఁ జూచి క్రమమున మరి సీతగా నిశ్చయించి - కమలాక్షిఁ బిదప దగ్గఱఁ బోయి ప్రెక్కితామరసాక్షి తోఁ దగుమాటలాడి - లేమకు మీయంగుళీయక మిచ్చి మగుడ శిరోమణి మఱిఁ బుచ్చుకొనుచు . మగుడక యూరామ మంతయుఁ బెఱికి కమలాకరంబులఁ గలఁచి ని న్జలఁచి కమలా ప్తసుతునాజ్ఞ గడుమది నెంచి కరిబృందములఁ బట్టి కలఁచుసింహంబు . తరి వనపాలకతతి రూపుమాపి తరమిడి తమతండ్రి తలఁపు దీపింప - నరుదెంచినట్టి యాయక్షయుఁ ద్రుంచి చెలఁగి రాక్షసవీరసేనలఁ జంపి - యల యింద్రజిత్తుతో నచటఁ బోరాడి 264 శ్రీ రం గ నా థ రా మా య ణము ద్విపద حہ سے రావణిచేఁ జిక్కి రాక్షసేశ్వరుని - కొవర మణఁచంగఁ గడఁగి నే వాని వరమందిరముఁ జేరి వలయు వాక్యములఁ - బరువడి నేఁ దెల్ప వాడు న ప్షనలి 1070 వాల మగ్నిఁ దగిల్చి వడి నేగు మనినఁ - గాలిచి లంకను గడువడిఁ గదలి యగణిత్రం బ్చైనట్టి యంబుధి దాఁటి . మగుడ నికా గాంచఁగ మదిఁ దలపోసి వచ్చితి నే" నని వసుధాధిపతికి . నచ్చగా నతివియోగాగ్నికీలలకు మచ్చిది యన నొప్ప మాణిక్య మిచ్చె; . నిచ్చిన నారత్న మేర్పడఁ జూచి యనురాగమున దాని నల్లనఁ బుచ్చు . కొని డెందమునఁ జేర్చుకొని మూర్చబోయి యొకకొంత ప్రొద్దున కొయ్యనఁ దెలిసి - ప్రకటదైర్యంబునఁ బ్రాణము ల్నిలిపి నృపతిబాష్పాకులనేత్రుడై చూచి - కపినాథు ననిలజుఁ గరమర్థిఁ బలికె. *భానుజ ! నా ప్రాణపద మైనయట్టి - మూ నినీమణి శిరోమణి ( జూచినపుడె నామది గరఁగుచున్నది లక్కవోలె ; . నీమణి మామామ కిచ్చె నింద్రుండు. యాగసంతృపఁడై యఖిలంబు నెఱుఁగ - నాగుణనిధి జనకావనీవిభుఁడు 1080 నట్టి యీమణి సీత యూదలవేడ్కఁ . గట్టి పెండ్లి యొనర్చెఁ గరమర్థినాకు నన్నులతలమిన్న యైన యాసీత - నెన్నఁడు నెడబాయ దీమణి నేఁడు నాతిని నన్ను మన్ననఁ గూర్పవచ్చు - దూతిక యన సిరు ల్దలకింపవచ్చె." నని యని యందంద యక్క నఁజేర్చి.హనుమంతు మఱియును నటఁ జూచి పలికెఁ. “బరమపుణ్యాత్త్మక : పవనజ ! నీవు - మరలి యేతెంచుచో మగువ యే మనియెఁ ? జెప్ప మేర్పడ" నన్న శ్రీరాముఁజూచి - చెప్పంగఁదొణఁగె నంచిత సత్త్వధనుఁడు. “ఎడపనివగలతో నేనొక భంగిఁ . గడపితిఁ బది నెల ల్కా-కుత్స్థుఁ ూసి చల మూఁది రెండుమాసములకుఁ బిదపఁ - బెలుకుర నన్నుఁ జం పెద నన్నవాఁడు రావణుఁ డటు గాన రామభూపతికి - నేవిధంబునఁ బ్రాణ మిటమీఁద నిల్వ దని విన్నపము సేయు మనఘ ! నాతండ్రి - తను సత్యధనుఁ డని తగ నిచ్చె నన్ను, విలసిల్దకల్యాణ వేదిపై నుండి - వలనొప్ప నగ్నిదేవత సాకిగా గఁ గరమర్ధి నన్నెల్ల కాలంబు విడువ - కరసి రక్షించెద నని తెచ్చి, నన్ను నరయ కు పేక్షించి యనదగాఁ జేసి - పరికింపఁ డని విన్నపము సేయు మనియెఁ దక్క-(గఁ జనుదెంచి తనధర్మపత్ని - నొక్క-ఁ డెత్తుకపోవ నూరక యునికి మహిలోన వీరధర్మము కాదు గాన - విహిత మంతయు విన్నవించితిఁ గాని వలనొప్ప నామనోవాక్కాయకర్త - ములు పూని తనయందె పొంది వర్తించు నెనయంగ నాయొడ లెం దుండెనేని - యని విన్నపము సేయు మనియె మీదేవి. తనుచిత్రకూటాదిఁ దగ నొక్క కాకి - చెనకుటయును మనశ్ళిలచేత మీరు లీలతో మకరిక ఖియించుటయును - శీలించి గుఱుతుగాఁ జెప్పి నన్నియును నీతి దప్పినలోక నియతులు దప్ప . నీతియే తొడ వగు నిఖిలనృపులకు, 1100 నని విన్నపము సేయు మనియె నాదేవి . యినవంశుతో ఁజెప్పి యిప్పడే దండు ఆనువొంద వెడలింపు మని విన్నవించె" - నని లక్ష్మణునితోడ నర్క జుతోడ జనకజపలుకులు సకలంబుఁ జెప్ప - ఘనశోకమును మానె ఘనుఁడు రాముండు చెప్పినఁ గపివీరసింహంబు లెల్ల - నప్పడు దములోన హర్షించి రంతఁ, కావ్యము సు 0 ద ర కా ం డ ము 265 గర మొప్ప సుందరకాండంబు నతుల . ధరఁ బర్వి టోకసుందర మయ్యెఁ గృతుల నని యాంధ్రభాషభాషాధీశవిభుఁడు - వినుతకావ్యాగమవిమలమానసుఁడు పాలితాచారుఁ డపార ధీశరది . భూలోక నిది గోనబుద్ధభూవిభుఁడు తమతండ్రివిట్టల ధరణీశుపేర - గమనీయగుణదైర్య కనకాద్రి పేర బనిఁబూని యరిగండ భైరవు పేర - ఘను పేర మీసరగండని పేర నాచంద్రతారార్క మై యొప్ప మిగిలి - భూచక్రమున నతిపూజ్యమై వెలయు 1110 నసమానలలిత శబ్దార్థసంగతుల - రసికమై చెలువొందు రామాయణం బు పరఁగ నలంకార భావన ల్నిండఁ - గరమర్ది సుందరకాండంబు సెప్పె. నారూఢి నార్డేయ మై యాది కావ్య - మై రసికానంద మై యెల్లనాఁడు నివ్వసుమతి నొప్ప నీపుణ్యచరిత - మెవ్వరు చదివిన నెవ్వరు వినిన సామాదిబహు వేదచయధామ రామ - నా మచింతామణి నవ్యభోగములు పరహి తాచార ముల్ ప్రభువిచారములు 疊 పరిపూర్ణ శక్తులు ప్రకటరాజ్యములు ని_లకీ మైలు నిత్యసౌఖ్యములు - ధరైకనిష్టలు దానాభిరతులు سینما నాయురారోగ్యంబు లైశ్వర్యములును - పాయని శుభములు పాప క్షయంబు వరపుత్ర లబ్దియు వైరినాశనము - సరి నొప్ప ధనధాన్యచయసమృద్దియును ఏవిఘ్నములు లేక యిండ్లలో నధిక - లావణ్యవతు లైన లలనల పొందు c 1 120 గొడుకులతో నెప్టఁ గూడి యుండుటయు - నెడగాగ నాపద లెల్లఁ బాయుటయు సమ్మదంబున బంధుజనులఁ గూడుటయు - నిమ్లుల కామ్యంబు లెడపకుండుటయు సతతంబు దేవతాసంతర్పణంబు - పితృగణతృ_ప్తియుఁ బెంపారు చుండు వ్రాసినవారికి వరకు భోన్నతులు . వాసవభోగాధివాసము గలుగు నెందా c క కులగిరు లెందాఁకఁ దార - లెందాఁక రవిచంద్రు లెం దాఁక దిశలు నెందాఁక వేదంబు లెందాఁక ధరణి - యెందాఁక భువనంబు లేపుదీపించు నందాఁక నీకథ యక్షరానంద - సందోహదోహళాచారమై పరఁగు. సుందరకాండము సంపూర్ణము