శ్రీ రామమోహన ధర్మపుస్తక భాండాగారము - బెజవాడ.
౧౯౧౬ సం. ర వృత్తాంతము.
కొందఱు యువకులుకూడి స్వల్పచందాలు వేసికొని ౧౯౧౧ ౧౯ సంవత్సరమున స్థాపించిన ఈగ్రంథాలయము దినదినాభివృద్ధి నొంది ఉన్నతస్థితికి రాగలుగు టెంతయు సంతోషకరము. ప్రారంభమునందు కార్యనిర్వాహకులు విశేషముగ అంతరాయములకు లోనయినప్పటికిని, పుర ప్రముఖుల యొక్కయు, ధనవంతుల యొక్కయు - అందు ముఖ్యముగ నడిమితిరువూరు జమీందారులగు కీతి౯శేషు లైన శ్రీరాజా వెల్లంకి చినవెంకట్రామారావు బహద్దరు జమీందారు గారియొక్కయు ప్రోత్సాహమువలన, ఈ భాండాగారము నిట్టి యభ్యుదయస్థితికి దేగలిగిరి. ప్రార౦భదశయందు కార్యనిర్వాహకులు పడిన కష్టనిష్ఠురములయొక్క పరిమితినిగూర్చి వ్రాయుటకన్న ఊహించుకొనుటయే సులభము.
౧౯౧౬ సంవత్సరము 93వ జనవరి ఉదయమున నూతన భవనప్రవేశ మహోత్సవమును నైజాము శాసన నిర్మాణసభ్యులగు శ్రీయుత పింగళి వెంకట్రామారెడ్డి దేశముఖ్ గారి యాధిపత్యముక్రింద జరిపితిమి. ఆనాటి మధ్యాహ్నమున రావుబహద్దరు రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు గారి యాధిపత్యముక్రింద ఐదవ వాషి౯కోత్సవము జరిగినది. “ఆంధ్రవాఙ్మయము - దాని ప్రస్తుతస్ధితి” ని గూర్చి రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారును, “దేశభాషల” ను గూర్చి వల్లూరి సూర్యనారాయణరావు గారును, “ఆంధ్రోద్యమము” నుగూర్చి కొండపల్లి శ్రీరామచంద్రరావుగారును ఉపన్యసించిరి. ప్రాచీనకాలమునందు దేవాలయములను మఠములను ఎట్టిభక్తితో మన పూర్వులు ప్రతిష్ఠించిరో అట్టి యుత్సాహముతోడను పట్టుదలతోడను నేడు మనము ధర్మగ్రంథాలయములను ధర్మ వైద్యాలయములను నిర్మింపవలయుననియు, ఆంధ్రదేశ మధ్య భాగమునందున్న ఈ బెజవాడ పదిసంవత్సరముల క్రిందటి వరకును నిద్రావస్థయందుండి నేడు ఇట్టి గ్రంథాలయమును ప్రతిష్ఠింపగల యుత్సాహవంతుల నాకషి౯ంచుట చూడ దేశాభివృద్ధికి శుభసూచకముగ నున్నదనియు, ఈ గ్రంథాలయ నిర్వాహకులు చేయుచున్న పని దేశమునందున్న ఇతరులకు మార్గదర్శకముగ నుండనోపుననియుజేప్పి, ఇట్టి యుత్సాహముతోడనే ముందుగూడ పనిజేయుదురుగాక యనియాశీర్వదించుచు శ్రీ వేంకటరత్నం నాయుడుగారు సభను ముగింపునకు దెచ్చిరి. ఆనాడు మధ్యాహ్నము విజయవాడ అన్నదాన సమాజమువారు మా యావరణయందు ౫౦౦ మంది బీదలకు అన్నదానమొనర్చిరి. మరునాటి ఉదయమున “శ్రీ గోపాలకృష్ణ గోఖలే” మహాశయుని ఛాయాపటమును రావుబహద్దరు కటరత్నంనాయుడు గారు ప్రతిష్ఠించిరి. గోఖలే జీవితమును గూర్చిశ్రీ పేరి నారాయణమూతి౯గారును దాసు త్రివిక్రమరావు గారును ఉపన్యసించిరి. ఈ పటమును శ్రీయుత కోట కృష్ణస్వామినాయుడుగారు స్వయముగా తయారుచేసి మాకొసంగిరి. ఆనాడు మధ్యాహ్నమున అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య గారిచే, నియ్యబడిన మహామహోపాధ్యాయ కొక్కొండ వేంకటరత్నం పంతులుగారి ఛాయాపటమును శ్రీ చిలకమతి౯లక్ష్మీనరసింహముగారు ప్రతిష్ఠించిరి.
హిందూవిశ్వవిద్యాలయస్థాపకులును, స్వార్థత్యాగమునకు మార్గదర్శకులును అగు శ్రీ దర్భాంగామహారాజులుంగారు ౧౯౧౬ సం. జనవరి ౧౫ తేదీ ఉదయమున మాయాహ్వానము నంగీకరించి ఈ గ్రంథాలయమునకు విచ్చేసి, ఈ సంఘమును గౌరవించిరి. మఱియు జూలై నెల ౧౮ు వ తేదీ ఉదయమున, శాసననిర్మాణసభ్యులగు ఆనరబిల్ సర్ పి. యస్. శివస్వామి అయ్యరు గారు మాగ్రంథాలయమునకు విచ్చేసిరి. నవీన కాలమున గ్రం
