పోతన తెలుగు భాగవతము/పంచమ స్కంధము (ప్రథమాశ్వాసము)/సింధుపతి విప్ర సంవాదంబు

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search


(తెభా-5.1-139-సీ. )[మార్చు]

'అంతటఁ గొన్ని హానములు చన సింధు;
భూపాలనము చేయు భూవరుండు
ధీరత నిక్షునదీ తీరమున నున్న;
పిల మహామునిఁ గాంచి తత్త్వ
విజ్ఞాన మెఱిఁగెడు వేడ్క తోడుత శిబి;
కారోహణము చేసి రుగుచుండ
నాలోన నాశిబికావహు లా చేనఁ;
గాపున్న విప్రునిఁ గాంచి తెచ్చి

(తెభా-5.1-139.1-తే. )[మార్చు]

శిబిక మోపింత మీతనిచేత ననుచుఁ
బట్టి మూపునఁ బల్లకిఁ బెట్టి మోపు
నుచు మోపించునంత ధరామరుండు
శిబిక మూఁపున నిడి యందుఁ జింత లేక.

(తెభా-5.1-140-క. )[మార్చు]

మనసు కొలఁది నప్పుడు
ము నుకొని యట్లప్రయత్నమున నడవఁగ నా
పతి నిమ్నోన్నతమై
నుట యెఱిఁగి శిబిక మోచు నులకు ననియెన్.

(తెభా-5.1-141-ఆ. )[మార్చు]

మీర లిప్పు డిచటఁ జేరి మిక్కిలి ప్రయ
త్నంబుతోడఁ దగిలి డచుచుండ
విషమ మగుచు గమనవేగంబు నను బాధఁ
బెట్టుచున్న దనిన బెస్త లనిరి.

(తెభా-5.1-142-వ. )[మార్చు]

"దేవా! యీ విషమగమనంబు మావలన నైనది గా; దీ తురీయవాహకుండు సుఖగమనంబుగా నడవ నేరండు; వీనితోడ మేము నడవ నేరము" యనిన రహూగణుం డను నా రాజు పాసిత వృద్ధజనుం డైనను బలాత్కారంబునం బుట్టిన కోపంబునం గోపించి విమర్శ దప్పి నీఱుగప్పిన నిప్పునుం బోలె నెఱుంగరాని బ్రహ్మతేజంబుగల బ్రాహ్మణునికిం గంటకంబుగా నిష్ఠుర వాక్యంబుల నిట్లనియె.

(తెభా-5.1-143-చ. )[మార్చు]

" సితి; వెంతయున్ ముసలి; వాఁకట డస్సితి; వెన్ను మిక్కిలిం
లుచన యున్న; దీ శిబిక భారము; దూరము మోసి; తే గతిన్
ని లిచెద? వంచు భూవరుఁడు నిష్ఠురముల్దగ బల్క నా యెడం
లుకక మోసె నా శిబిక బ్రాహ్మణవర్యుఁడు పార్థివేశ్వరా!

(తెభా-5.1-144-వ. )[మార్చు]

అప్పు డా విప్రవరుండు దనకుం గడపటి శరీరం బయిన కళేబరంబు నందు నహంకార మమకారంబులం బొందనీక మిథ్యాజ్ఞానరహితుండై బ్రహ్మభూతుండై మౌనవ్రతంబున నా శిబిక మోయుచున్న విషమగమనంబుఁ జూచి యతి కుపితుం డగుచు నా భూవరుండు వెండియు నిట్లనియె.

(తెభా-5.1-145-సీ. )[మార్చు]

"రి! దుర్మద! విన రోరి జీవన్మృత! ;
నా యాజ్ఞఁ దప్పించి డచె దీవు;
వక్రమార్గంబు లిన్నియు విడిపించి;
డపింతు నిన్ను సన్మార్గమందు
ని రాజగర్వాంధుఁ గుచు గుణత్రయం;
బున వృద్ధిఁ బొందిన భూవరుం డ
ద్ధప్రలాపము ల్పల్కుచుండినఁ జూచి;
మదమాదులచేఁ ప్రస్తుఁ డగుచు

(తెభా-5.1-145.1-తే. )[మార్చు]

గతి బ్రహ్మస్వరూపమై కలభూత
ములకునత్యంతహితుఁడైన భూసురుండు
యోగివర్తన దెలియ లేకున్న రాజు
నంత వీక్షించి యల్ల ని ట్లనుచుఁ బలికె.

(తెభా-5.1-146-వ. )[మార్చు]

"నరేంద్రా! నీవు చెప్పునది సత్యంబు; భారం బీ శరీరంబునకే కాని నాకుం గలుగనేరదు; ఐనను స్థౌల్యకార్శ్యంబులు వ్యాధులు నాధులు క్షుత్తృష్ణలు నిచ్ఛావిరోధభయంబులు జరామరణంబులు రోషనిద్రాజాగరణంబులు నహంకార మమకార మదశోషణాదులు దేహంబుతోడన జనియించుం గాని నాకుం గలుగనేరవు; జీవన్మృతుండ నేన కాదాద్యంతంబులు గలుగుటం జేసి యందఱి యందును గలిగి యుండు; స్వామిభృత్య సంబంధంబులు విధికృతంబు లగుచు వ్యవహారంబులం జేసి శరీరంబులకుం గలుగుంగాని జీవునికి లేక యుండును; అదియునుంగాక రాజాభిమానంబున నీవు నన్నాజ్ఞాపించెదవేనిం బ్రమత్తుండవైన నీకుం బూర్వస్వభావం బెట్లుండె; అట్లుగాక యేనేమి చేయుదు? నెఱింగింపుము; ఉన్మత్త మూకాంధ జడులు బోలె సహజస్వభావంబునుం బొందిన నాయందు నీ శిక్ష యేమి లాభంబుఁ బొందింప నేర్చు. అదియునుం గాక స్తబ్దుండు మత్తుండు నైన నాకు నీ శిక్ష వ్యర్థంబగు" నని పలికి యుపశమశీలుండైన మునివరుండు పూర్వకర్మశేషంబున గల్గు భారవాహకత్వంబుం దలంగం ద్రోయుటకు భారంబు వహించి శిబిక మోచుచుం జనునెడ నా రాజవల్లభుండు దత్త్వజ్ఞానాపేక్షితుండై చని యెడివాఁ డగుటం దన హృదయ గ్రంథి విమోచకంబులును బహు యోగగ్రంథ సమ్మతంబులును నగు బ్రాహ్మణవాక్యంబులు విని యా శిబిక దిగ్గన డిగ్గనుఱికి యావిప్రునికి సాష్టాంగదండప్రణామంబు లాచరించి సర్వ గర్వవర్జితుండై ముకుళిత హస్తుం డగుచు ని ట్లనియె.

(తెభా-5.1-147-సీ. )[మార్చు]

రణీసురులలోనఁ లఁప నెవ్వఁడవు నీ;
వధూతవేషివై వనియందు
నేమిటికై చరియింపంగ వచ్చి? తి;
ట నొక్కఁడవు నొంటి నుట నేఁడు
నుఁ గృతార్థునిఁ జేయ నుకూలుఁ డగుచున్న;
ట్టి యా కపిలమహామునీంద్రుఁ
వొ? నీ మహత్త్వంబు విలి విచారింప;
నెఱుఁగక చేసితిఁ; గరుణఁ జూడు

(తెభా-5.1-147.1-తే. )[మార్చు]

ప్పుసైరింపు; నే యమదండమునకు
రుని శూలంబునకును వజ్రాయుధమున
నల చంద్రార్క ధనదశస్త్రాస్త్రములకు
వెఱవ విప్రుని కే మది వెఱచినట్లు.

(తెభా-5.1-148-వ. )[మార్చు]

మఱియు నిస్సంగుండవయి జడుండునుంబోలె నిగూఢ విజ్ఞానంబు గలిగి చరియించుచు నున్నవాఁడవు; నీ వచనంబులు యోగశాస్త్ర సమానంబులై వాఙ్మనసంబులకు నభేద్యంబులయి యున్న; వే నవ్విష్ణుకళావతీర్ణుండు సాక్షాద్ధరియు నగు కపిలమహాముని వలన బ్రహ్మవిద్య దెలియం గోరి చనుచున్నవాఁడ; నీవు లోకనిరీక్షణార్థం బవ్యక్తలింగుండవై చరియించుచున్న కపిలమహామునీంద్రుండవు గాబోఁలుదువు; మందుండైన గృహస్థుండు యోగీశ్వర చరిత్రంబు లెట్టు లెఱుంగనేర్చు? కర్మవశంబున దృష్టంబైన భ్రాంతి వహించుచు నడచుచునున్న యీ యాశ్రమంబు నాకునుం బోలె నీకు నగు నని తోఁచుచున్నది; అది యెట్లనిన ఘటంబు లేక జలంబు దేనేరని తెఱంగున లేనిది గలుగనేరదు; గావునం బ్రమాణమూలం బయిన లోక వ్యవహారంబు సత్పథంబున సమ్మతంబై యుండుటం జేసి నీ వాడు వాక్యంబులు నాకు సమ్మతంబు గానేర" వని సింధు దేశాధీశ్వరుండు వినిపించిన నా విప్రుండు లోకవ్యవహారంబునకు నిత్యత్వం బౌపాధికం బగుంగాని నిత్యంబు గానేరదని దృష్టాంత నిదర్శనంబుగా నిట్లనియె.

(తెభా-5.1-149-సీ. )[మార్చు]

పావక శిఖలచే భాండంబు దాఁ దప్త;
గుఁ; దప్త ఘటముచే నందు నున్న
లము తపించు; నా లముచేఁ దండులం;
బులు తప్త మొంది యప్పుడు విశిష్ట
మైన యన్నం బగు; నా చందమునను దా;
దేహేంద్రియంబులఁ దెలివితోడ
నాశ్రయించుక యున్న ట్టి జీవునకు దే;
హంబునఁ బ్రాణేంద్రియాదికమున

(తెభా-5.1-149.1-తే. )[మార్చు]

రుగుచుండు నిట్లు సంసారఘట వృత్తి
దుండు నయిన రాజు దుష్టమైన
ర్మములకుఁ బాసి కంజాక్షపద సేవఁ
జేసెనేని భవముఁ జెందకుండు.

(తెభా-5.1-150-ఆ. )[మార్చు]

నుచు ధారుణీసురాత్మజుఁ డీ రీతి
లుకుటయును రాజు రిణమించి
వినయవాక్యములను వినుతించి క్రమ్మఱఁ
బుణ్యుఁ డైన సింధు భూవరుండు.

(తెభా-5.1-151-వ. )[మార్చు]

"మహాత్మ! నేను రాజ ననియెడి యభిమాన మదాంధుండనై మహాత్ములం దిరస్కరించిన నన్నుఁ గరుణింపుము; నీ వార్తబంధుండవు; నీ కృపాదృష్టింజేసి మహాత్ముల నవమానంబు చేసిన దురితంబువలన విముక్తుండ నయ్యెద; విశ్వసుహృత్త వైన నీకుం గోపంబు గలుగనేరదు; అసమర్థులయిన మాబోఁటి వారలు మహాజనావమానంబున శీఘ్రంబె నశింతురు; గావున నీవు దయాళుండ వయి నన్ను మన్నింపు" మనిన నా విప్రుం డిట్లనియె.

(తెభా-5.1-152-క. )[మార్చు]

డు వేడ్క నీ వవిద్వాం
సుఁ వై యుండియును మిగులఁ జోద్యము విద్వాం
సుఁ డుఁ బోలెను బలికెద వి
ప్పు డు మేలనవచ్చుఁగొంత పురుషులలోనన్

(తెభా-5.1-153-ఆ. )[మార్చు]

రఁగఁ బెద్ద లీ ప్రపంచమంతయుఁ దథ్య
నరు; నీవు తథ్య నుచుఁ బలికి;
ట్లుగాన నిన్ను ధికుండ వని పల్క
రాదు నాకుఁ జూడ రాజచంద్ర!

(తెభా-5.1-154-సీ. )[మార్చు]

జ్ఞాదికములందు నామ్నాయములయందుఁ;
ఱచుగాఁ దత్త్వవాదంబు లేదు
స్వప్నంబునందుల సౌఖ్యమాకారంబు;
నందుల నిత్యమై యంతలేని
ట్టి చందమున వేదాంత వాక్యంబులు;
త్త్వంబు నెఱిఁగించి లఁగుఁగాని
నిత్యంబులై యుండనేరవు; పురుషుని;
చిత్తంబు గుణములఁ జెంది యెంత

(తెభా-5.1-154.1-తే. )[మార్చు]

కాలముండును మఱి యంత కాలమందు
రయ విజ్ఞాన కర్మేంద్రిములచేత
రగి ధర్మంబులను నధర్మంబులట్లు
గిలి పుట్టించుచుండు నత్యంత మహిమ.

(తెభా-5.1-155-వ. )[మార్చు]

మఱియు ధర్మాధర్మవాసనాయుక్తంబు విషయానురక్తంబు నైన చిత్తంబు గుణ ప్రవాహంబులచేత వికారంబు నొంది దేవతిర్యఙ్మనుష్య రూపంబు లయిన దేహంబులం బుట్టించుచుఁ గాలప్రాప్తంబులైన సుఖదుఃఖ తదుభయ ఫలంబు లననుభవించుచు ననవరతంబు జీవునికిం బ్రత్యక్షం బగుచు స్థూల సూక్ష్మరూపంబుల నుండు; స్వాంతంబు గుణరహితంబైన ముక్తి కారణంబగు; ఘృతవర్తులుగల దీపంబు సధూమ శిఖలం బుట్టించు; ఘృతవర్తులు నాశంబు నొందిన స్వరూపంబుఁ బొందు; నీ తెఱంగున మనంబు గుణకర్మానుబంధంబైన జన్మాదులం బుట్టించు; గుణకర్మంబులం బాసెనేనిం బరతత్త్వంబు నొందు; జ్ఞానేంద్రియంబు లేనును విషయంబులమీఁదఁ దోఁచు; బుద్ధు లేనును నభి మానంబును నను నేకాదశవృత్తులం గూడిన మనంబు జీవునికి నసంఖ్యంబు లయిన జన్మంబుల బొందించు; మనోవృత్తుల నతిక్రమించిన జీవుండు పరంజ్యోతియైన నారాయణ స్వరూపంబుగా నెఱుంగుము; స్థావర జంగమంబు లయిన జీవులకుం బవనుండు ప్రాణంబై యున్న చందంబున నీశ్వరుండు సర్వభూతాంతర్యామి యగుచు జీవాత్మ స్వరూపంబున నుండు; జీవాత్ముండు జ్ఞానోదయంబునం జేసి మాయ నెంతకాలంబు గెలువకుండు నంతకాలంబు ముక్తసంగుండు గాఁడు; అరిషడ్వర్గంబును జయించి పరతత్త్వంబు నెఱింగిన నీశ్వరుం డగు; చిత్తం బెంత కాలంబు విషయాసక్తం బగు నంతదడవు సంసారచక్రంబు నందు సంచరించుం గావున మహావీరుండైనను దనకు శత్రువైన మనంబు నప్రమత్తుండయి యుపేక్షాబుద్ధింజేసి యిచ్ఛావిహారంబున జరగనీక పరమ గురుండైన శ్రీహరిచరణోపాసనాస్త్రంబునం జిత్తంబు గెలిచినం బరతత్త్వంబు నొందు" నని విప్రుండు పలికిన నతని మహిమకు వెఱఁ గంది బ్రాహ్మణునకు నమస్కారంబుచేయుచు భూవరుం డిట్లనియె.

(తెభా-5.1-156-ఉ. )[మార్చు]

కా ణ విగ్రహంబు నురుకాయము నీ యవధూతవేషమున్
భూ రిధరామరత్వమును బూర్వసమాగమ మాత్మభావముం
జా రువిహార మత్యతుల శాంతి గుణంబును గూఢ వర్తనం
బా యఁ గల్గు నీకు ననయంబును మ్రెక్కెదఁ బెక్కు భంగులన్.

(తెభా-5.1-157-మ. )[మార్చు]

జ్వ రితార్తుం డగు రోగి కౌషధ మతీష్టంబైన చందంబునున్
లో నాతపతప్త దేహి గడు శీతంబైన తోయంబునున్
రిమం గోరినరీతి నెంతయు నహంకారాహి దష్టుండనై
రఁగున్ నాకును నీ వచోమృతము దప్పన్ మందు వేఱున్నదే?

(తెభా-5.1-158-ఆ. )[మార్చు]

విప్రవర్య! నేను వేడ్కతో నా సంశ
యంబులెల్ల నిన్ను డిగి తెలియఁ
లఁచి యున్నవాఁడ; ప్పక యెఱిఁగింపు
ముచితవృత్తిఁ దత్త్వయోగమెల్ల.

(తెభా-5.1-159-వ. )[మార్చు]

అని యడిగిన యా రాజునకు విప్రుం డిట్లనియె.

(తెభా-5.1-160-తే. )[మార్చు]

కాన వచ్చిన ఫలములు ర్మమూల
ము లగుటను జేసి సంసారములను జిత్త
మెపుడు వర్తించుచుండఁగా నెఱుఁగ లేవు
త్త్వయోగంబు మిగుల నిత్యం బటంచు.

(తెభా-5.1-161-వ. )[మార్చు]

మఱియు నీ వసుంధర నున్న చరణంబులకు నెక్కుడు జంఘ లా మీఁద జానువు లా పొడవున నూరువు లందులకు నుపరిప్రదేశంబున మధ్యం బట మీఁద నుర మందులకు నెక్కున కంఠం బటమీఁద స్కంధం బందుల దారు వా దారువున శిబిక శిబిక యందు రాజ ననియెడి యభిమానంబుగలిగి నీవున్నవాడ విట్టి చోద్యంబయిన కష్టదశంబొందిన నీవు ప్రజాపాలనంబు చేయుచున్నవాఁడ; నను గర్వంబున మా వంటి మహాత్ముల సభలలోనం బూజ్యుండవుగాక యున్నవాడవు; ఈ స్థావర జంగమంబులకు నివాస స్థానంబు వసుంధర యైన చందంబున సత్క్రియలచేత నెఱుఁగం దగిన జగత్కారణంబైన తత్త్వంబు నెఱింగించెద; పరమాణు సముదయం బీ ధరిత్రియైన చందంబున నవిద్యామనంబులచేతం గల్పితం బయిన కృశస్థూల బృహదణు సదసజ్జీవాజీవ ద్రవ్య స్వభావాశయ కాల నామ బుద్ధిరూపంబైన మాయచే జగత్తు రెండ వదియై కల్పింపంబడియె; బాహ్యభ్యంతరంబులం గలిగి స్వప్రకాశంబై భగవచ్ఛబ్దవాచ్యంబును విశుద్ధంబును బరమార్థంబును జ్ఞానరూపంబును నైన బ్రహ్మంబు బొకటి సత్యంబు; జగత్తసత్యం బగును;" అని పలికి మఱియును

(తెభా-5.1-162-సీ. )[మార్చు]

రలోన బ్రహ్మంబుఁ పమున దానంబు;
ను గృహధర్మంబును జలాగ్ని
సోమసూర్యులచేత శ్రుతులచే నైనను;
రమ భాగవతుల పాదసేవఁ
బొందిన మాడ్కిని బొందంగ రాదని;
లుకుదు రార్యులుఁ రమమునులు
నతపోబాహ్య సౌఖ్యములకు విముఖులు;
నై పుణ్యులు హరిగుణానువాద

(తెభా-5.1-162.1-తే. )[మార్చు]

మోదితత్ములు నగు బుధపాదసేవ
నుదినంబును జేసిన నంతమీఁద
మోక్షమార్గంబునకును బద్మాక్షునందు
ట్టుపడి యుండు నెప్పుడుఁ రఁగబుద్ధి.

(తెభా-5.1-163-వ. )[మార్చు]

నరేంద్రా! యేను బూర్వంబున భరతుం డను రాజను; సర్వసంగపరిత్యాగంబు చేసి భగవదారాధనంబు చేయుచు మృగంబుతోడి స్నేహంబు కతన మృగంబనై పుట్టియు నందును హరిభక్తి దప్పకుండిన కతంబున నిప్పుడు మనుష్యుండనై మనుష్య సంసర్గంబును బాసి యేకాకి నై చరియించు చున్నవాఁడ; నరుండు వృద్ధసంసేవం జేసి సంసార మోహంబును బాసి హరిధ్యానకథలచే లబ్భజ్ఞానుండై పుండరీకాక్షునిం బూజించుచుం బరలోకంబునుం బొందు" నని పలికి విప్రుండు మఱియు నిట్లనియె

(తెభా-5.1-164-సీ. )[మార్చు]

'రణీశ! మాయచేను దాఁటఁగారాని;
దమునఁ బుట్టంగఁట్ట జీవుఁ
డెలమిమై గుణకర్మములఁ జేయుచును లాభ;
మాశించి తిరుగు బేహారి మాడ్కి
ల మపేక్షించుచుఁ బాయక జీవుండు;
సంసారగహన సంచారి యగుచు
నవరతము నుండు నా మహావనమందుఁ;
గామ లోభాది తస్కరులుగూడి

(తెభా-5.1-164.1-తే. )[మార్చు]

రణి విజితేంద్రియుఁడు గాని రునిఁబట్టి
ర్మ మనియెడి యా మహానమునెల్ల
రసి గొనిపోవుచుండుదు నుదినంబుఁ
గాన సంసారమందు నాకాంక్ష వలదు.

(తెభా-5.1-165-క. )[మార్చు]

యఁగ సంసారాటవిఁ
లక యా పుత్రమిత్ర దారాదు లనం
రఁగుచు నుండెడు వృకములు
రువడి నరబస్తములను క్షించు వడిన్.

(తెభా-5.1-166-త. )[మార్చు]

సి సంసృతి ఘోరకానన మందిరంబుల నెల్లనుం
జె లఁగి గుల్మలతాతృణాదులచేత గహ్వరమైన ని
శ్చ నికుంజములందు దుర్జన సంజ్ఞలంగల మక్షికం
బు నిరోధము దన్ను సోఁకినఁ బొందుచుండు విపద్దశన్.

(తెభా-5.1-167-ఆ. )[మార్చు]

ఱియు నీ గృహస్థమార్గంబునం దెల్ల
విషయములను బొంది విశ్వమెల్లఁ
డఁకతోడ నిట్లు గంధర్వలోకంబుఁ
గాఁ లంచి మిగుల మోదమందు.

(తెభా-5.1-168-ఆ. )[మార్చు]

మఱచి కాననమునఁ గొఱవిదయ్యముఁ గాంచి
గ్నిఁగోరి వెంట రుగుమాడ్కిఁ
గాంచనంబు గోరి లవారియిండ్ల పం
లను దిరుగు నరుఁడు లనమంది.

(తెభా-5.1-169-ఆ. )[మార్చు]

హుకుటుంబి యగుచు హుధనాపేక్షచే
నెండమావులఁగని యేగు మృగము
కరణిఁ బ్రేమఁజేసి గురువులు వాఱుచు
నొక్కచోట నిలువకుండు నెపుడు.

(తెభా-5.1-170-ఆ. )[మార్చు]

ఱియు నొక్కచోట త్తుఁ డై పవన ర
జోహతాక్షుఁ డగుచుఁ జూపు దప్పి
దిక్కెఱుంగ కొండుదిశ కేగు పురుషుని
రణిఁ దిరుగు నరుఁడు రవరేణ్య!

(తెభా-5.1-171-వ. )[మార్చు]

మఱియు నొక్కచోట నులూక ఝిల్లీ స్వనంబులతోడ సమానంబు లయిన శత్రురాజి తిరస్కారంబులకు దుఃఖపడుచు, నొక్కచోట క్షుధార్దితుండై యపుణ్య ఫలవృక్షంబుల నాశించు మాడ్కిఁ బాపకర్ములు ద్రవ్యహీనులు నగు వారి నాశ్రయించుచు, నొక్క యెడం బిపాసాతురుండై జలహీనం బయిన నదికిఁ జనిన రీతి నిహపరదూరు లైన పాషండుల సేవించుచు, మఱియు నొక్క ప్రదేశంబునం దగ్నిచేతం దప్తుడయిన వాఁడు దావాగ్నిం జేరి వ్యధ నొందురీతి, నన్నార్థి యగుచు దాయాదులం జేరి దుఃఖించుచు, మఱియు నొక్కచోటఁ బరబాధం జేసి మున్ను గానక రాజ్యాభిలాషం బ్రాణసఖులైన పితృపుత్రభ్రాతృ జ్యేష్ఠుల నైనను వధియిం చుచు, మఱియు శూరులచేతం గొట్టుబడి సర్వధనంబును బోనాడి చింతాపరవశుండై దుఃఖించుచు నున్నంత గంధర్వనగర ప్రాయంబైన సంసార సుఖంబు ననుభవించి మోదించుచు, మఱియు నగారోహణంబు చేయు నరుండు గంటక పాషాణాదులవలనం బాదపీడితుం డగుచు దుఃఖించు చందంబున గృహాశ్రమోచిత మహానుష్ఠానంబునకు నుపక్రమించి వ్యసన కంటక శర్కరాపీడితుండై దుఃఖించుచు, నొక్కచోటన్ జఠరాగ్నిపీడితుండై కుటుంబంబు మీఁద నాగ్రహించుచు, వనంబున నజగరగళితుండై జీర్ణితుండైన చందంబున రాత్రి గృహాటవి యందు నిద్రాపరవశుండై యెఱుంగక వర్తించుచు, మఱియును వనంబునఁ దృణచ్ఛన్న కూపపతితుం డగుచు సర్పదష్టుండైన తెఱంగున సంసారి యై దుర్జనులచేత వ్యధితహృదయుం డగుచు నంధుండై యజ్ఞానాంధ కూపంబునం బడుచు, నొక్క యెడ జుంటితేనియకునై మక్షికాబాధ నత్యంతదుఃఖితుం డయిన మాడ్కిని సంసారకాముండై పరదార ద్రవ్యా భిలాషి యగుచు భూపాలకులచేతనైనను గృహపతిచేతనైనను దాడితుండై నరకంబునం బడుచు యౌవనంబున సంపాదించిన ద్రవ్యంబులు పరులచేతం బోనాడిన విధంబున శీతవాతాద్యనేక ప్రయాస లబ్దంబైన ధనంబు బోనాడి సంసారి యతిచింతాక్రాంతుం డై యుండు; మఱియును వనంబున లుబ్దకులు సంసృష్టంబయిన యల్పామిషంబునకు నన్యోన్య వైషమ్యంబునం గలహించిన విధంబున సంసృష్ట వ్యవహారియై యల్పద్రవ్యంబులకుం బోరాడుచుండు" నని భూపాలు నకు విప్రుండు సంసారాటవి తెఱం గెఱింగించి వెండియు నిట్లనియె.

(తెభా-5.1-172-ఆ. )[మార్చు]

ల్పధనుఁడు విశ్రమాస్థానములఁ దృప్తిఁ
బొంద కొరుల ధనముఁ బొందఁ గోరి
రిగి వారివలన వమానములఁ బొంది
ధికమైన దుఃఖ నుభవించు.

(తెభా-5.1-173-ఆ. )[మార్చు]

అంతఁ గొందఱల్ల న్యోన్యవిత్తాది
వినిమయమునఁ గడుఁ బ్రవృద్ధమైన
వైరములనుబొంది పోరాట మొందుదు
రాత్మచింత లేక నుదినంబు.

(తెభా-5.1-174-సీ. )[మార్చు]

సంసారమార్గ సంచారుఁడై యధిక ప్ర;
యాసంబునన గూర్చు ర్థములను
విహరించుచును గొంద ఱిహలోక ఫలములఁ;
గోరుచు మోక్షంబు గోర కంతఁ
జెడిపోవుచుందు; రెపుడు గాని యందుకుఁ;
డపటి యోగంబుఁ గానలేరు;
మానవంతులు నసమానశౌర్యులు నగు;
వారు మిక్కిలియైన వైరబుద్ధి

(తెభా-5.1-174.1-తే. )[మార్చు]

నాహవంబున మడియుదు; రంతె కాని
మోక్షమార్గంబు గానరు మూఢవృత్తి
నుచు సంసార గహన విహార మెల్లఁ
దెలిపి క్రమ్మఱ ననియె ధాత్రీసురుండు.

(తెభా-5.1-175-వ. )[మార్చు]

"మఱియుం గాలచక్రనియంత్రితుండై చక్రాయుధునిం గొల్వక కాక గృధ బకసమానులైన పాషాండులతోడి సఖ్యంబునం జేసి వారలచేత వంచితుండై బ్రాహ్మణకులంబునంజేసి శ్రౌత స్మార్తకర్మానుష్టానపరుం డై విషయసుఖంబు లందుఁ దగులుబడి కాలంబు తుద నెఱుంగక వృక్షంబులుం బోలె నైహికార్థంబులయందుఁ దృష్ణ గలిగి మైథున నిమిత్తంబు సుతదారాదులయందు స్నేహంబు చేయుచుఁ బథికుండు మాతంగంబుల యందు భయంబున దీర్ఘనిమ్నకూపంబునం బడిన తెఱంగున సంసారమృత్యు గజ భయంబున గిరికంధరప్రాయం బయిన యజ్ఞాన తమంబునం బడుం గావున మాయచేత సంసారమార్గం బైన రాజ భావంబు విడిచి సర్వభూతమైత్రి గలిగి జితేంద్రియుండవై జ్ఞానాసిచే మార్గంబు కడపల గను" మని పలికిన భూపాలుం డిట్లనియె.

(తెభా-5.1-176-క. )[మార్చు]

క్కట! మానుష జన్మము
పె క్కువయై యుండు నెపు డభేదమతిం బెం
పె క్కిన యోగిసమాగమ
క్కజముగఁ గలిగెనేని ఖిలాత్ములకున్.

(తెభా-5.1-177-క. )[మార్చు]

ణీసురవర! నీ శ్రీ
ణాంబుజ యుగళ రేణు సంస్పర్శము నా
దు రితంబు లడఁచె; నింతట
రిభక్తియు నంతకంత ధికం బయ్యెన్.

(తెభా-5.1-178-వ. )[మార్చు]

మఱియు విప్రవరులయందు యోగీశ్వరు లవధూత వేషంబునం జరియించు చుందురు; గావున విప్రులు పిన్న పెద్ద లనక యందఱకు నమస్కారం" బని స్తుతియించిన నా యోగీశ్వరుండును సింధుపతికిఁ గరుణాన్వితుం డగుచుఁ దత్త్వజ్ఞానం బుపదేశించి యారాజుచేత వందిత చరణుండై పూర్ణార్ణవంబునుం బోలె సంపూర్ణకరుణారసపూరిత స్వాంతుండై వసుంధరం జరియించుచుండె; సింధుభూపతియును సుజన సమాగమంబున లబ్ధతత్త్వజ్ఞానుండయి దేహాత్మభ్రమం బాసె;" అని పలికిన శుకయోగీంద్రునకుం బరీక్షిన్నరేంద్రుం డిట్లనియె.

(తెభా-5.1-179-చ. )[మార్చు]

యఁగ మక్షికంబు వినతాత్మజుఁ గూడఁగలేని రీతి యీ
తుని సచ్చరిత్రములు ప్రస్తుతి చేయఁగ నీ వసుంధరన్
పతు లెల్ల నోపరు మనంబున నైనను నెంచ; నింక నా
తుని పుణ్యవర్తనముఁ బ్రస్తుతిచేయఁగ నాకు శక్యమే?

(తెభా-5.1-180-వ. )[మార్చు]

నరేంద్రా! భరతుండు సుతదారరాజ్యాదులను బూర్వకాలంబునంద విడిచి భగవత్పరుం డగుచు యజ్ఞరూపంబును ధర్మస్వరూపంబును సాంఖ్యయోగంబును బ్రకృతిపురుష స్వరూపంబును నైన నారాయణునకు నమస్కారం బనుచు మృగరూపంబును బాసె; నట్టి భరతుని చరిత్రం బెవ్వరు చెప్పిన నెవ్వరు వినిన నట్టివారలఁ బుండరీకాక్షుండు రక్షించు; ఆయు రభివృద్ధి యగు; ధనధాన్య సమృద్ధియు నగుచుండ స్వర్గోపభోగంబులం బొందుదురు; అని.

21-05-2016: :
గణనాధ్యాయి 09:49, 16 సెప్టెంబరు 2016 (UTC)