పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/86

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


51

నిదర్శనాదికరణం

   శాస్త్రాల్లో విషయం స్పుటపరచడానికి అవశ్యకత వస్తుంది. వాక్యపదీయకారుడు ద్వితీయకాండంలో

"ప్రమాణత్వేన తాం లోక: సర్వ: సమనువశ్వతి.
సమారంభా: ప్రతీయన్తేతిరశ్ఛామపి తద్వశాత్"(వాక్య)

(ఆప్రత్రిభయే ప్రమాణంగా లోకం చూస్తున్నది ఆప్రతిభావశోననే తిర్యక్క్లకుగూడా ప్రవృత్తిప్రతీతమవువున్నది) అని ప్రతిభను ప్రతిపాదించి

"సర్వప్రవృత్తిం వికురుతే
మధౌ: పుంస్కోకిలస్యక:" (వాక్య)

  (మధుమాసంలో కోకిలకు పంచమస్వరవిరావం యెవడు కలిగిస్తున్నాడు? ప్రతిభయే)
  అని నిదర్శనం చెప్పుతాడు కాని శాస్త్రం గనుక యింకాస్పుటపడడానికి.

"జంత్వాదయ: కులాయాదికరణే కెన శిక్తితా:
ఆహార ప్రిత్యభిద్వేష ప్లవనాదిక్రియానుక:
జాత్యంవ్యప్రసిద్ధాసు ప్రయోక్తా మృతపక్షిణాం"(వాక్య)

   (సాలీడు మొదలైనవాటికి గూళ్లు నిర్మించడం యెవరునేర్పినారు? ఆహారం ప్రీతి ద్వేషం యీదడం మొదలయిన జాత్యన్వయ ప్రసిద్ధక్రియలలో మృగపక్షులను యెవడు నడిపేవాడు) అని నిరూపిస్తాడు. అనాది ప్రతిభావశంవల్ల ఈక్రియలు ప్రేరితమై ప్రతీతమవుతున్న వని వీటికి జన్మాంతరంలోశబ్దశ్రవణం కలిగే యితికర్తవ్యతా రూపమనదే. వాక్యార్ధమ్ని అదే భగవతి ప్రతిభ అని ఆ పంక్తుల అభిప్రాయం శాస్త్రం గనుక మూడనిదర్శనాలు  చెప్పి అభిప్రాయం స్పుటపరచాడు. ఇట్లానే సర్వం స్వభావం చేతనే ప్రవృత్తమవుతున్నది. గాని వేరే నియంత లేడనే చార్వాకసిద్ధాంతం మాధవాచార్యుల వారు సర్వదర్శనసంగ్రహంలో ప్రతిపాదిస్తూ ఉదాహరించిన అభియుక్తోక్తి అభిప్రాయం స్ఫుట పరఛడానికి