పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/302

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


శ్రీ గ ణే శా యా న మ:

వాజ్మయపరిశిష్టభాష్యం.

సంస్కారాధికరణం

     నేటికాలపు కవిత్వాన్ని విచారణచేసి అదిప్రాయుకంగా వృద్ది సంకోచంచేత హీనంగా వున్నదని పులుముడు అయోమయం శబ్దవాచ్యతమొదలైన దోషాలతో దూషితమైనదని నేటికాలపు కృతులు ప్రాయికంగా చిల్లరశృంగారమని క్షుద్రాలని కావ్యంపతితదశలోవున్నదని విశదపరచాను. పాతవాహనముల కాలం శతశతాబ్దులకింద దడిచింది. తరువాత అంధులు భారతవర్షంలొ అజ్ఞాతసీమల్లో అణగిపోయినార్. దక్షిణాన కంచి, మధుర, ఉత్తరేఅదిన ఆంధ్రప్రస్ధం, ఉజ్జయనీ, కౌశాంబి, పాఠలీపుత్రం విదిశ, దార మొదలైన నగరరాజులవలె సర్వభారతవర్షాన్ని ఆకర్షించిన మహాభారాజధానులకుగాని రామేశ్వరం ప్రయాగ, అయోద్య ద్వారకమొదలైన పట్టణాలవలె సర్వభారతవర్షం సన్నివిష్ఠమయ్యే మహాక్షేత్రాలకుగాని, నవద్వీపం కాశి, కాశ్మెర, శారదాపీఠంమొదలైన పవిత్రస్ధలాలవలె సర్వభారత్వర్ణాన్ని పాదాక్రాంతం జేసిన మహావిద్యాస్ధానాలకుగాని ఆంధ్రదేశం ఆకరంగాలేదు. రెడ్లకింద కొంచెంతలయెత్తనారంభించితిరిగి దైవోపహతమయింది. వెనుక చాళుక్యుల చేతిలోవలె రాజ్యాలగతులు క్షణక్షణం వ్యత్యస్తమయి క్షుద్బదవస్దయందున్న దశలో విదేశీయులైన విజయనగరరాజుల వశమైనాము. పురాణేతిహాసాల చాయల్య్, సంస్కృతచ్చందస్సుతో పులుముడు భాషావ్యతిక్రమం చందోభంగం మొదలైన  ఘోరదోషాలతో నిర్బద్దచశిప్రాపల అనర్ధాలతో నిండిన మను, వసు, చరిత్రలవంటి క్షుద్రకావ్యాలే మనకు సర్వభారతీయసంస్కారమై పద్యం వ్రాయడమే కవిత్వమయింది. అదే పరమవిద్య అయింది. ఆ పద్యంసయితం అశాస్త్రీయమైన మురికిలక్షణాలతొ