పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/229

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


194

వాజ్మయ పరిశిష్టభాష్యం - నేటికాలపుకవిత్వం

మగజింకకొమ్ములతొరాచింది; ఆడయేనుగు సంకజరేణుగలది. అయిన గుండూషబలాన్ని మగయేనుగకిచ్చింది; చక్రవాకం సగం కొరికిన తామర తూడును ప్రియురాలికి ఆదరంతో యిచ్చింది.)

    అని కాళిదాసు యీసాధితిర్యకి ప్రకృతిప్రేమను చిత్రించాడు. క్రౌంచద్వంద్వంయొక్క నిరతిశయానందం వాల్మీకికి సంతొషం కలిగించింది గనుకనే దానికి విఘాతంకల్పించిన బోయ ప్రేమద్రోహిగా కనబడ్డాడు.
   "అంతస్సంజ్జా భవన్త్వేతే సుఖదు:ఖసమన్వితా::       (మను)
    (వృక్షాలు అంతస్సంజ్జగలవి అయి సుఖదు:ఖసమన్వితాలుగా వున్నవి) అని మనువు ప్రబోధించినట్లు వన్యప్రకృతిసుఖాదులను కనుగోగలిగిన భారతీయులు అమాయికమైన తరుగుల్మాదులయందు చూడగలిగినారు.

      "లతా వధూభ్యస్తవోప్యవాపు:
       వినంరశాఖా భుజబంధనాని"
       ఎట్లుగూడా లతావధువులవలన వినమ్రశాఖాభుజాశ్లేషాలు
      పొందినవి (కుమా)

అని మధుమాసంలో ఆ ప్రకృతి వికాసాన్ని కాళిదాసు ప్రసంసించాడు.

    ఈతీరుగాఅ అర్ధ్రనేత్రాలతో తరూతాదులవాద్ద నుండి ప్రకృతి శిఖరమైన ధర్మనాయకుడివరకూ అనున్యూతమైన జీవసౌందర్యా విచ్చిన్నతను దర్శీంచి కావ్యప్రస్థానాన్ని ఔచిత్య విలసితంజెసి ఒక అవకాశం లేదోమో ననిపించేటంత మహావికసిత దశను ప్రాపింపజేసిన భారతీయుల విజ్ఞానపరిపాకం అమేయమై వున్నది. కేవలం ముగ్ధప్రకృతిని చిత్రించే ఖండకావ్యాలను సయితం ఋతుసంహారంవంటి వాటిని