పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/216

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


181

శృంగారాధికరణం

(యేదో వొక అంతరకారణాలవల్ల అనురాగం వుత్పన్న మవుతున్నది. అనురాగానికి బాహ్యోపాధులు సంశ్రయంగావు)

(మకరందుడు -మాలతీ.)

"సతాం మీ సందేహవదేమ వస్తుషు

ప్రమాణమంత: కరణప్రవృత్తూయ:"

(శా)


 (సందేహపరమైన విషయాల్లో సాధువుల అంత:కరణం ప్రమాణం)
"కమివహి మధురాణాం మండనం నాకృతీనాం
రమ్యాణి వీక్త్య మధురాంశ్చ నిశమ్య శాబ్దాన్
పర్యుత్సుకో భవతి యత్సుఖితొసి జంతు:
తచ్చేతసా స్మరతి మానమబోధపూర్వం

భావస్ధిరాణి జననాంతసౌహృదాని"

(శాకుం)

(నిజంగా మధురాకృతుల కేది మడనంగాదు? సుఖితంగా వుండిగూడా ప్రాణి రమ్యపదార్ధాలనుజూచి మధురశబ్దాలనువిని పర్యుత్సకం కావడమనేది అనంశయంగా భావస్ధిరాలైన జననాంతర సౌహృదాలను చిత్తంతో అజ్ఞాతంగా స్మరించడేమేను.)అని యిట్లాటి. ఉదాత్త భావాలు ఉన్మిలితంకాగవలవు. యెంకిపాటలు మొదలైనవాటివంటి ప్రాకృతుల శృంగారంలో

"మెళ్లో పూసలపేరు. తల్లో పూవులసేరు
కళ్లెత్తితే సాలు కనకాభిషేకాలు"
"రాసొరింటికైన రింగుతెచ్చేపిల్ల

అని మోటుమన:ప్రవృత్తే వ్యక్తం కాగలదు. యింతకూ చెప్పదలచిందే మంటే ప్రణయగీతాలు ప్రణయసౌధాలు మొదలయినవి. యెంకిపాటలు మొదలయినవి.భారతిలోని "పరీక్ష" సర్ఫదర్శిలోలక్కులు" మొదలయిన కధలు"చెన్నపట్టణములో" మొదలయిన నవలలు ప్రకటించేది