పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/202

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


167

శృంగారాధికరణం

     కేవలం కామిని అగ్నివర్ధుణ్ని అంత:ఉరంలోవుండి ప్రజలకు దర్శనం సయితం ఇయ్యక కాలుమాత్రం చూపి స్త్రీలొలుడై వున్నవాణ్ని చిత్రించి అతడు చివరకు క్షయపుట్టి చచ్చినాడని ముగించాడు. పడకటింటిలో ఆకస్మికంగా స్త్రీ కనబడగా నీకొంగురాచుతున్నది. నాకు నిద్రపట్టదని అనిపించక ధర్మదేవతను ఆరాదిస్తూ.

    "కా త్వం శుభే కన్య పరిగ్రహో నా
    కిం వా మదభ్యాగమకారనం తే.
    ఆచక్ష్య మత్వా వశినాం రఘుణాం
    మన: పరస్త్రీవిముఖప్రవృత్తి" (రఘు)

   (ఓకల్యాణీ నీవెవరు? నీ వెవరిభార్యవు? రఘువంశరాజులు పరస్త్రీనిముఖులైన విజితవిషయులని తెలిసిగూడా నీవెందుకు వచ్చావు?) అని కుశుడిచేత కాళిదా సనిపిస్తాడు.
    కామాన్ని దహించిన పిమ్మట బ్రహ్మతేజస్సుతో వ్చెలిగే పరమేశ్వరుడిచేత, సంయోగం కొరకు కామాన్ని అతిక్రమించి తపస్సు చేస్తున్న పార్వతిని పవిత్రురాలిని కాళిదాసు చేయిస్తాడు. శాకుంతలంలో శృంగారనాయకుడైన దుష్యంతుడి ధర్మారాదనను.

   "ధర్మ్యా: తపోధనానాం
    ప్రతిహతవిఘ్నా: క్రియా: సమాలోక్య
    జ్ఞాస్యసి కియద్బుజో మేరక్షతి మౌర్వీ కిణాంక ఇతి"(శాకుం)

   (తపోధనులయెక్క ధర్మవిహితమైన క్రియలు ప్రతిహతవిఘ్నాలైవుండడం చూసి "నామౌర్వీకిణాంకమైన భుజ మెంతదూరం రక్షిస్తున్న దనే సంగతి తెలుసుకోగలవు)

     "సాఖలు విదిత భక్తిం మాం
     మహర్షే: కధల్యివ్యతి" (శాకుం)