పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/199

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట ఆమోదించబడ్డది


164

వాజ్మయ పరిశిష్టభాష్యం - నేటికాలపుకవిత్వం

మనుష్యప్రకృతి

కాని; ఇట్లాటి ధర్మా ధర్మప్రేవృత్తిలేని స్థాచ్వరప్రకృతికంటె మనుష్య ప్రకృతి సంస్కారేవంతుడైన కవి సమీపించేటప్పటికి, లోకస్థితికి హేతుభూతమైన ధర్మం. దానికి విఘాతం కలిగించే అధర్మం. తప్పించుకో వీలులేనంత అఖండాకృతిలో సర్వస్థలాల గొచరిస్తుంన్నవి. ప్రవృత్తి మార్గంలో వున్నంతవరకు సత్యరజస్తమస్సుల ప్రవృత్తులలో శబళితమైన యీమనుష్యప్రకృతి నుండి దుష్ఠత్వాదుష్టత్వజదులను, సుగున దుర్గుణాలను ధర్మాధర్మాలను, అపహ్నవింపలేము. అని వేంతవంటి అగ్నికి ఉష్ఠగుణం వలె వుంటునేవున్నవి కనుకనే వాటిని అపహ్నైంచలేమంటున్నాము. అందువల్ల మనుష్యప్రకృతిని విషయంగాచేసిన కవి, శిల్పకళ ఆనందఫలాలైనప్పటికీ మనుష్య ప్రకృతివంటివున్నధర్మాధర్మాదులను అపహ్నవింప లేడంటున్నాను. శిల్పానికి శిల్పస్థితే ప్రయోజనంగాని వేరే ప్రయోజనం లేదంటారా? అది అసంబద్ధం యెవరికో ఒకరికి శిల్పసృష్టియే ప్రేయోజనం అయితే కానియ్యండి ఆశిల్పసృష్టికి హేయత్వం ఉపాదేయత్వం ఆనాందారిఫలాలవల్లనే సిద్ధిస్తున్నవి. కోకిలపాడుతున్నది. గదా అని యెవడూ వినడు. అది ఆనందజనకంగా వుండడం వల్లనే వింటాడు. అట్లానే కవి వ్రాశాడు గదా అని మొగమాటంచేత యెవడూ కావ్యాలను చదవడం, నాటకాలను చూడడం, ఆనందం కొరకు చద్వుతాడు. శిల్పం ఆనంద ప్రదమైనప్పుడే ఉపాదేయమవుతుందంటున్నాను. శిల్పానికి శిల్పస్థితే ప్రయోజనమనేమాట అంగీకతించవీలులేదు. దాని గ్రాహ్యత్యాగ్రాహ్యాత్వాలు ఆనందప్రభృతి ప్రయోజనాంతరాలను ఆక్షేపించివున్నవి. ఆనందం ధర్మాధర్మవ్యవస్థితమని యిదివరకే విశసపరచాను. ఇంతకూ చెప్పదలచిందేమంటే శృంగాతస్థితే శృంగారప్రయోజన మనేమాట అసంబద్ధమని, శృంగారం మధురం గనుకనే గ్రాహ్యంగాదని, అదిమధురమైనా వుపాధి దూష్యంగా నప్పుడే గ్రాహ్యమని, చెప్పుతున్నాను.