పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/197

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట ఆమోదించబడ్డది


162

వాజ్మయ పరిశిష్టభాష్యం - నేటికాలపుకవిత్వం

కనుకనే
   "పరస్య న పరస్యేతి మమేతి న మమేతి చ.
    తదాస్వాదే విభావాచే: పరిచ్చేదో న విద్యతే (సాహి)

ఇది పరుడికి సంబంధించినది. ఇది పరుడికి సంభందినదిగాదు. ఇది నాకు సంబందించినది ఇది నాకు సంబంధించినది కాదు. అని కావ్యంలో విభావాదుల పరిచ్చేదమే వుండదు.

   "సాధారణ్యేన రేత్యాదిరపి తద్వత్ ప్రతీయతే" (సాహి)
   "రత్యాదులు సాధారణ్యభావనవల్ల ప్రతీతమవుతున్నవి." అని సాహిత్యదర్పనకారుడన్నాడు. కనుక విభావాదులకు దుష్టాందుష్టత్వం మేమొప్పుకోము. ఆ విచారణే సాహిత్యంలో అసంబద్ధం. అది ధర్మ శాస్త్రంలో చేస్తే చేయండి అని అంటారా?

సిద్ధాంతం


వినిపిస్తున్నాను; మధువు ఆస్వాదింతమయ్యేటప్పుడు తద్బావన తప్ప ఇది గిన్ని. ఈగిన్నె వడల్పింత, దీన్ని యీలోహంతో చేశారు అనే విచారణ వుండదు. మధుమాదుర్యమే ఆనిమిషంలో మనో వ్యాప్తమై వుంటుంది. అని తెల్పడం యెట్లాటిదో రసాస్వాదనసమయంలో విభావాదులపరిచ్చేదం వుండదనడం అట్లాటిది. మధువు తియ్యగావున్నా దాన్ని కుష్టి పులినీళ్ల చేతితో తాకి విషలిప్తమైన గిన్నెలో బోశాడు అని తెలిసినప్పుడుగూడా, మధ్వాస్వాదనసమయంలో మధుమాధుర్య భావనతప్ప మరేమి వుండదనేమాటల ప్రేరణవల్ల అకుష్ఠి స్వృశించి విషపుగిన్నెలో పోసిన మదువును తాగము. మధువు మధురమనుగాక దాన్ని అస్వాదించేటప్పుడు అన్యవిచారనవుండకపోవుటనుగాక కాని దాని వుపాదిదుష్టమని తెలిసినప్పుడు తప్పక అది ఆగ్రాహ్యమే అవుతున్నది. తెలియక అట్లాటిదుష్టశృంగారకావ్యం పఠిస్తామా? మన:కాలుష్యం మొదలైన నాంతతీయకఫలాలు తప్పక సిద్ధిస్తున్నవి. ఇంతకూ