పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/186

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట ఆమోదించబడ్డది




                          శృంగారాధికరణం                   151
                            శృంగారం. 
        కుమారస్వామి    అన్నట్లు   సర్వప్రాణులకు    ఆనందజనకమైన 
  మాన్మధానురాగంమీద   ఆధారపడివున్నది   గనుక   శృంగారం   మనకు 
  ఉపాదేయ మవుతున్నది.
        "స్త్రీతీ  నామాపి  మధురం" అని అభినవగుప్తపాదులంటున్నారు.
        "శృంగార ఏవ మధురః పరః ప్రహ్లాదనో రసః"         (ధ్వన్యా.) 
  అని  ఆనందవర్ధనుడు.  వాల్మీకి  కాళిదాసాదులు  ఆశృంగారాన్ని   ప్రతి 
  పాదించి  ఉత్తమకావ్యాలను   మనకు  ప్రసాదించారు. కనుక   శృంగారం 
  ఉపాధ్యం .
                        తటస్థాక్షేపం. 
       శృంగారం   గ్రాహ్యంకాదు.  అది   ఆనందజనకం  గనుక    గ్రాహ్య 
  మంటారా! భోజనాదులు సయితం ఆనందజనకమే. భోజనాన్ని ఆధాగంచేసి 
  యేందుకు కావ్యం రచించరాదు.?
       ౧. "అన్నం   బ్రహ్మేతీ   వ్యజానాత్"                (తైత్తి.భ.) 
       ౨. "అన్నేన   జాతానీ   జీవంతి"                   (తైత్తి.భ.) 
       ౩. "అదిత్యో  హ  వై  ప్రాణేరయిరేవ  చంద్రమా!"         ప్రశ్నో) 
       ౪. తసై  సహోవాచ  ప్రజా  కామోవై   ప్రజాపతిః  స  తపోతప్యత
          సతపస్తస్త్వాస   మిధున   ముత్పాదయతే   రయిం చ.(అన్నం)
          ప్రాణం చేత్యేతామే బహుధాప్రజాః కరిష్యత ఇతి.        (ప్రశ్నో) 
       ౫. "యోయో   హ్యన్నమత్తి   యోరేతః   సిగ్బవతీ  తద్భూయ  ఏవ
          భవతి"                                 (ఛాందో) 
       ౬. సోపోభ్యతపత్   తాభ్యోభితపాభ్యో    మూర్తి   రజాయత   యావై
          సామూర్తి రజాయతాన్నంవైతత్.              (ఔతరే)