పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/162

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట ఆమోదించబడ్డది



                                వ్యతిక్రమాధికరణం                       127
            పొడుగైనఒక్క  పాదంతో  వున్నవి.  ఇట్లా పాదభంగంచేత  పాదసౌందర్యం
            లుప్తమయి  పద్యం  వికృతమైంది.
                                వళిప్రాసల అనర్థాలు.
           వళిప్రాసలు   శబ్దాలంకారాలకు    చేరిన   అస్థిరధర్మాలు. ఇవి  పద్యానికి 
           అవశ్యకంగావు.   వీటిని   నన్న   యాధికరణంలో   వివరించాను.  వీటిని 
           ఆవశ్యకనియమంగా     స్వీకరించినప్పుడివి    పద్యానికి    పనికిమాలినవే
           గాకుండా  అనర్ధహేతువులుగూడా  అవుతున్నవి. యతిభంగం   పాదభంగం
           అనేకస్థలాల్లో  యీవళిప్రాసలవల్లనే  సంభవించి  దండగ్గణం. భూమిగణం,
          గుంపుగణం,  ప్రకాశగణం,   సంబోధనగణం  అధికవిశేషణగణం  ఆపతితమై 
         పద్యం  భ్రష్టమైంది.  యతిభంగ   పాదభంగా  సౌదీవరకే  వివరించాను.
               గోనకొని.  పన్నుగ,  మానుగ, ఓలి, ఒగి,  మదినెంచ, మతీనూహించ 
         మొదలైనవి   దండగణం.   అవలీ,  సమూహం , నీకరణ,  పిండు. తతి, 
         వ్రాతం  మొదలైనవి  గుంపుగణం.  యేసను . యెసకమేసరు, చెన్నలరారు,
         చేన్నుమిరు.   విలసిల్లు,  రాజిల్లు,   విలసత్,  రాజత్,  భాజత్, లసత్.
         ఉజ్వలతో మొదలైనవి ప్రకాశగణం, ఇలన్, ఇమ్మహిన్.  ఇద్దరన్,  అవనిన్,
         మొదలైనవి  భూమిగణం.  అనఘా.  ఇద్దతేజ మొదలైనవి  సంబోధనగణం. 
         ఉద్యత్, ప్రోద్యత్,  అతుల, అమలిన,  అనుపమ, సార.  స్ఫార, అమల
         మొదలైనవి    అధికవిశేషణగణం.    వక్ష్యమాణమైన     శబ్దవాచ్యశాదోషం 
         సయితం యీ   అధికవిశేషణగణంలో     చేరుతున్నది.    ఈ    గణాలు
         కొన్ని   చోట్ల   ఛందోవ్యతిక్రమంవల్ల   కొన్ని  చోట్ల  వళిప్రాసల  నిర్బద్ధమే 
         పాదం    పూర్తిగాక,    వళీప్రాసలు    పైనబడవలసివుండి,  అటునాలుగు
         యిటునాలుగు    అధికవిశేషణాలు   వేసి   వ్యంగ్యసౌందర్యం   రూపుమాపి
         పైగా     దండగ్గణం,   గుంపుగణం   మొదలైన   వాటినిదింపి   పద్యాన్ని 
         పెంటబుట్టనుచేశాము.   ఇట్లా    పద్యాలు  వ్యంగ్యశూన్యమై   పిచ్చిదండగ
         మాటలతో   నిండడంవల్లను.  వీటిని   సవిచారణగా  చదవడం  అవసరం