పుట:Neti-Kalapu-Kavitvam.pdf/122

వికీసోర్స్ నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడలేదు


86

పులుముడు ఘటనాధికరణం

    "వ్యంగ్యస్య అస్పుటత్వే అధమం కావ్యం (ప్రతాప)
అని విద్యానాధుడన్నాడు.
"ప్రాధమికానాం అబ్యాసార్ధినాం యది వతం చిత్రేణ వ్యవహార|
ప్రాప్తారిణతీనాం తుద్వనిరేన ప్రాధాన్యేన కావ్యమితి స్థితం"
అని ఆనందవర్ధను డంటున్నాడు.

'అధమం యధా" అని
స్వచ్చందోచ్చలదచ్చకచ్చకుహాచ్చాతేతరాంటుచ్చటా
మూర్చన్మోహమహర్ధిహషవిహితస్నానాహ్నికాహ్నయ న।
భిద్యా దుద్యదుధారనదర్దురదరీదీర్జాదరిద్రద్రుతు
ద్రోహోద్రేకమహోర్మిమేమరమబా మందాకినీ మందతాం (కావ్య)

     (స్వచ్చందంగా పైకిలేస్తూ నిర్మలతీరవివర్త్రి ప్రదేశాల్లో అచ్చిన్న మైన నీటిసమూహంవల్ల పోతూవున్న మోహంగల మహర్షులచేత సంతొషంతో నిహితమైన స్నానాహ్నికాలు గలదీ యెగిరే అద్బుతమైన కప్పలుగల తటాకందనాల్లో విజృంభిస్తున్న గొప్పాలలచే సాంధ్రమైన మరంగలదీ అయిన మందాకిని మామాంద్యాన్ని పొగొట్టునుగాక) దీన్ని యీఅధమకవిత్వానికి ఉదాహరణంగా కావ్యప్రకాశకారుడు మమ్మటుడు కనబరచాడు.

"అపూర్వకర్మ చండాలం అయి ముగ్దే విముంచ మాం
శ్రితాని చ్జందనభ్రాంత్యా దుర్విపాకం వ్చిషద్రుమం" (ఉత్తర)

అని భవభూతి తెలిపిన భావాన్ని

    "ఓ మౌద్ద్యగునవిలసిత అయినా సీతా! నేను చండాలుడు సైతం చేయలేని నిష్కరకార్యాలు ధర్మంకొరకు ఆచరిస్తున్నాను. అట్లాటి నన్ను లౌకికసుఖోసలబ్దికొరకు ఆశ్రయించి తప్పక వ్యర్ధమనోరధ వయినావు చీ! నేను మహాఘోరపాపిని. అవ్యాజప్ర్రేమతో దుర్గుమకాంతారాల్లో నాపాదాలను ఆరాధించిన సీతను విడుస్తున్నాను అహో! సీతా! ధర్మనినిష్టురతచేత కిరాతుడనైన నన్ను నీవు భ్రాంతివశాన