డనుట) యవ...టాక్ష - యవనక్షోణీధవ = తురకరాజుయొక్క, స్థాపన = ప్రతిష్ఠించుటయందు, అమందీభూత = తగ్గని, కృపాకటాక్ష = దయగలచూపు లవాఁడా, అన...సమాటీకనా - అనకృత్ = మాటిమాటికి, మాద్యత్ = పొగరుకొను, కళింగ = కళింగరాజుయొక్క, అంగనా = స్త్రీలయొక్క, బందీగ్రాహ = చెఱగాఁ గొనివచ్చుటయందు, విగాహిత = ప్రవేశింపఁజేయబడిన, ఉత్తరకకుప్ = ఉత్తరదిక్కునందలి, ధాటీ = దాడియొక్క, సమాటీకనా = ప్రయత్నము గలవాఁడా (అని కృష్ణరాయనికి సంబోధనము.)
తా. ఆదిశేషునివలె హిందూదేశరాజ్యభారముఁ దాల్చి కీర్తిగన్నవాఁడవును, లోఁబడిన తురకరాజును దిరిగి దయతోడ రాచఱికమున నిల్పినవాఁడవును, పలుతడప లుత్తరదేశమునకు దండెత్తి కళింగరాజుమద మడచి వానిస్త్రీలను జెఱపట్టి తెచ్చినవాఁడవును (అగు కృష్ణరాయా)!
అలం. ఉపమాలంకారము.
| క. | తిరుమలదేవీచరణో | 143 |
టీ. తిరు...విహారీ - తిరుమలదేవీ = తిరుమలదేవి యనురాణియొక్క, చరణోదర = అఱకాళ్లయందు, (పాదముల యడుగుప్రదేశమునందు) లాక్షాకల్ప = లత్తుకచేఁ జేయఁబడిన యలంకారముచే, కల్పిత = కలుగఁజేయఁబడిన, స్థలకమల = మెట్టతామరలందు, స్ఫురత్ = ప్రకాశించు, ఇందీవర = నల్లగల్వలవలెనే, బంధుర = దిట్టమయిన, హరిహయమణి = ఇంద్రశీలమణిమయ మయిన, వలయ = గుండ్రని, కూటహర్మ్య = యంత్రాలమేడయందు, విహారీ = విహరించువాఁడా!
తా. ఇంద్రనీలమణి కుట్టిమమందుఁ దిరుమలదేవియొక్క లాక్షాసక్తములయిన పాదములాని లత్తుక యంటినప్రదేశములు మెట్టదామరలవలెను
