| | పడఁతి భవద్విహారవనపద్మసరఃకుముదాలయంబులన్ | 61 |
టీ. పడఁతి = వరూథినీ! భవ...యంబులన్ - భవత్ = నీయొక్క, విహారవన = శృంగారవనమునందలి, పద్మసరః = తమ్మిపూగొలఁకులందలి, కుముద = కల్వలను, ఆలయంబులన్ = ఇండ్లలోనుండి, వెడలు మిళిందబృందములు = బయలుదేరు తుమ్మెదల సమూహములు, వీఁపు పిశంగిమకైతవంబునన్ = వీఁపుయొక్క పసిమి యనుమిషచే, అడరు...అనలము - ఆడరు = అతిశయించు, నవీనభాను = బాలభాస్కరుని, కిరణానలము = కిరణాగ్ని, అంటినన్ = అంటఁగా, కూడుకొన్న, పుప్పొడి కొలుచు = పుష్పరాగ మనుధాన్యము, ఎల్లన్ = అంతయు, సంభ్రమము = తొట్రుపాటు, ఒప్పన్ = ఒప్పఁగా, మోచికొని = ఎత్తుకొని, పోయెడిన్ = పోవుచున్నవి, కంటివే = చూచితివా? తుమ్మెదలు మేనంతయు నల్లఁగా నుండి వీఁపున మాత్రము పచ్చఁగా నుండును. ఆపసుపురంగులతేంట్లు ఇండ్లకాపులు ధాన్యము మోసికొను రైతుగ నుత్ప్రేక్షింపఁబడెను. తుమ్మెదవీఁపులు పచ్చగా నుండు ననుటకు —
ఉ. “తుమ్మెదద్రిమ్మరీఁడు పయిఁదోఁచు పిశంగిమ పద్మినీనిశాం,
కమ్మదితాఁ బరాగవటిఁ గప్పి”
(వసు. ఆశ్వా. 3-138)
తా. వరూథినీ! నీయుద్యానవనమున యందలి తమ్మికొలఁకులలో సూర్యకిరణములు ప్రసరింపఁగా నచటికల్వలలోని తేంట్లు వానిపుప్పొడి యంటి పచ్చనైన వీఁపులతో వెల్వడిపోవుట, నిప్పంటుకొని తగులఁబడుచున్న యిండ్లలో నుండి నిల్వఁజేసి యుంచుకొన్న ధాన్యమును వీపులపై మోసికొని వెల్వడు సంసారులవలె నున్నవి చూచితివా? ప్రొద్దు క్రుంకఁగనే తమ్ములను వదలి రాత్రియంతయుఁ గలువపూలలో విహరించి కొంచె మాగిన నవి ముకుళించునేమో యని యందుఁ జిక్కక వీఁపునఁ బరాగ మంటుకొనఁ దుమ్మెదలు బైటికి వచ్చుచున్న వని భావము.
అలం. ఉత్ప్రేక్షారూపకాపహ్నవములు.
