Jump to content

పుట:Manu Charitra.pdf/264

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


బరివేషమిషమునఁ బాశంబు దాల్చుటఁ
          గప్పు దేహమునందుఁ గానఁబడుటఁ
గాలవశంబునఁ గాని తోఁపక యుంట
          సతతనిష్ఠురగదాన్వితతఁ గనుటఁ
బూని పాండుక్షేత్రమునఁ బ్రవర్తించుటఁ
          బ్రకటానురాగతారకుఁ డగుటను


తే.

నంతరం బెద్ది యాత్మలో నరసి చూడ
రాజ నీకును నలధర్మరాజునకును
బ్రాణిలోకంబు బాధలఁ బఱుచునపుడు
ధర్మపద మొక్కఁ డెక్కు డా ధన్యునందు.

37

టీ. (ఈపద్యమునందు యమునకును జంద్రునకును సమత్వము తెలుపఁబడినది. కావున రెండుపక్షముల నర్థముఁ జూచుకొనునది.) తొలుదొల్తన్ = మొట్టమొదట, కమలమిత్రునివంక = సూర్యునివలన, రూపౌటన్ = స్వరూపము చెందుటచేతను, (సూర్యకిరణములు సోఁకి రూ పేర్పడుటచే నని చంద్రపరమునను, సూర్యునకుం గొడు కగుటచే నని యమపరమునను సరిచూచుకొనునది) సూర్యకిరణములు సోఁకగాఁ గళలం వృద్ధినొంది చంద్రునకు స్వరూప మేర్పడుట శాస్త్ర సిద్ధము.

సీ. “చండదీధితికరజ్వాలమండలములోఁ బ్రోదిబొందినమహోగ్రుండు వీఁడె”

(శృం.నై.)

చంద్రునివృద్ధిక్షయములకు సూర్యుఁడే కారకుఁడు.

    “కలాః షోడశ సోమస్య శుక్లే వర్ధయతే రవిః
    ... ... .... .... .... ... .... ...
    కలావశిష్టో నిష్పీతప్రవిష్టః సూర్యమండలం
    అమాయాం విశతే రశ్మౌ అమావాసీ శతఃస్మృతా.
    ఏవం సంక్షీయతే సోమః క్షీణస్యాప్యాయతే పునః
    తస్మాత్ సూర్యః శశాంకస్య క్షయవృద్ధివిధే ర్విభుః."

(దేవీపురాణము)