Jump to content

పుట:Gopinatha-Ramayanamu1.pdf/70

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట ఆమోదించబడ్డది

పీఠిక,

lxvii


"మ.

 జలజాతాక్షుఁడు శౌరి డగ్గఱె మహాసౌధాగ్రభృంగారకన్
గలహంసావృతహేమపద్మపరిఖాకాసారకన్ దోరణా
వలిసంఛాదితతారకన్ దరులతావర్గానువేలోదయ
త్ఫలపుష్పాంకురకోరికన్ మణిమయప్రాకారకన్ ద్వారకన్.

"

(భాగ. 1.)

ఎఱ్ఱాప్రగ్గడయు నీనియమములఁ బ్రయోగించియున్నాఁడు.

"క.

ధీమంతు లంతఁ గాంచిరి, గోమంతము విపినకుసుమకుంచితశబరీ
సీమంతము నిర్ఝరకణ, హేమంతముఁ గనకమయమహిమవంతంబున్.”

(హరి. ఉ.)

ఈయలంకారమును మొదట భాస్కరుఁడు కనిపెట్టెనని తోఁచుచున్నది. ఉదా:-

"ఉ.

పాటితదుష్టసత్వఘనవాటక నిద్ధబలావరుద్ధశృం
గాటక గ్రంథిలభ్రుకుటిగాఢలలాటకఁ గ్రూరతారకా
నాటక నాంత్రకాంచిపరిణద్ధశవప్రపతత్క్రమిచ్ఛటా
కీటక రక్తసిక్తపటుఖేటకఁ దాటకఁ గాంచి రయ్యెడన్."

(భాస్కర. బాల.)

దీనినిఁ బోతన యనేకచిత్రగతుల మిగులరసవంతముగాఁ బోషించెను. ఈరామాయణకర్త యగువేంకటకవియుఁ పోతన ననుకరించి యీయలంకారవిశేషమును దనగ్రంథములయందుఁ బలుచోట్ల స్థాపించెను. ఉదా:—

"శా.

 ఆర్తిం దూలుచు రామబాణపతితుం డై యున్నవానిన్ సమి
త్కర్తన్ దుర్లభసర్వకీశవిలసత్సామ్రాజ్యసింహాసనో
ద్ధర్తన్ దుందుభిదానవాదికసమస్తారాతసంతానసం
హర్తన్ భర్తను గాంచెఁ ధార ఘనశోకాల్ఫితస్వాంత యై.”

(కిష్కిం.)

"ఉ.

 రాముఁడు భానుమత్కులలలాముఁడు భూరిభుజాపరాక్రమో
ద్దాముఁడు కీర్తనీయగుణధాముఁడు ఘోరబలాధికాసుర
స్తోమవిరాముఁ డుగ్రరణసోముఁడు వీర్యజితైకసింగసు
త్రాముఁడు భూరిదోర్విజితరాముఁడు సుమ్ము నిశాచరాధమా!”

(ఆర.)

"తే.

అట్టిబలశాలి జయశీలి నబ్జమాలి, నమితతేజోవిశేషజితాంకుమాలి
వాలిని వధించె నమ్మహీవరుని గెల్తు, ననుచుఁ దలపోయు టది వెఱ్ఱితనము గాదె.”

(యుద్ధ.)

"క.

పుణ్యము తపస్విలోకశ, రణ్యము బహుతరుమృగాభిరాజితరమ్యా
రణ్యము ధృతఫలజలలా, వణ్యక మాభూధరం బవారితశౌర్యా!"

(అయో.)

"తే.

తివిరి తపసులకోర్కులు తీర్చుదాత, శ్రితపరిత్రాత భారతీచిత్తనేత
భూతనిర్మాత కుశలసంధాత ధాత, చెలఁగి దీర్ఘాయు వొసఁగి రక్షించుఁ గాత!”

(కృష్ణజన్మ .1.)

"చ.

 పొలుపుగ శక్రువంశమునఁ బుట్టెఁ బ్రతాపజితాంశుమాలి దో
ర్బలపరిపాలితాగచరపాళిదురంతనితాంతవిద్విష
త్కులవనకీలి హైమశతతోయజమాలి యనారతాజిని
శ్చలజయశీలి వాలి దివిషద్గణసన్నుతశౌర్యశాలియై.

(బాల)