Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/99

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది

రామ. తజ్జ్యేష్ఠునిన్ = మారీచుని, ఆశుగాశుగ = వాయవ్యాస్త్రముయొక్క, "ఆశుగౌ వాయువిశిఖా” అని అ. ఆచరితమైన, అధిసముద్ర = సముద్రమందు, అవ్యయీభావము, నిపాతున్ = పాటుగలవానిఁగా, చేసెను.

చ.

అతఁడును నట్ల బాల్యదశయంద కడుం బిరుదైనయాబలా
ద్భుతునిదురంబరిస్ఫురణదూలఁ బ్రవర్తిలువేళఁ గ్రూరచి
త్తతఁ దనమూఁకతోఁ బొదివి తాఁ దదజయ్యతచూచుటన్ భయా
హతమతిఁ గట్టి వైచె వెస నాపగలోన నానారతంబుగన్.

24

రామ. అతఁడును = ఆమారీచుఁడును, ఆబలాద్భుతుని = రామునియొక్క, దురంబు = యుద్ధము, అరిస్ఫురణ = శత్రుసామర్థ్యము, తూలన్ = కొంచెము పడునట్టుగా, ప్రవర్తిలువేళ, తత్ = ఆరామునియొక్క, అజయ్యత = జయింప శక్యము గానివాఁ డౌటను, "క్షయ్యజయ్యౌ శక్యార్థే” అని నిపాతము. చూచుటవల్ల, లోనన్ = మనసులోన, ఆపగ = భ్రాతృవధద్వేషమును, అతఁడు, కట్టివైచెను = అణఁచెను, అని యన్వయము.

భారత. అతఁడును = దుర్యోధనుండును, అట్ల = పూర్వోక్త ప్రకారమున, బలాద్భుతున్ = భీముని, నిదురన్ = నిద్రచేత, పరిస్ఫురణ దూలఁ బ్రవర్తిలువేళ = ఏమఱియుండునప్పు డనుట, ఆపగలోనన్ = నదియందు, 'స్రవంతీనిమ్నగాపగా” అని అ. వారితంబుగ, కట్టివైచెన్ = బంధించి పడవేసెను, కడమ సులభము.

వ.

అప్పుడు.

25


క.

ఘనవిగ్రహజృంభణమున
ననయము దనకట్లు దెగఁగ నవ్వాహిని గ్రీ
డన గెలిచి వచ్చునబ్బా
లుని గని వెఱఁ గంది రాత్మలో నచటిజనుల్.

26

భారత. విగ్రహ = శరీరముయొక్క, “విగ్రహస్సమరే కాయే విస్తారప్రవిభాగయో!” అని వి. జృంభణమునన్ = నీల్గుటచేత, కట్లు దెగఁగా, అవ్వాహినిన్ = ఆనదిని, "స్రవంత్యామపి వాహినీ” అని అ. గెలిచివచ్చు = తరించివచ్చుచున్న.

రామ. విగ్రహజృంభణమునన్ = యుద్ధాతిశయముచేత, అవ్వాహిని = రాక్షససేనను, తనకు, అట్లు = ఆరీతిని, తెగఁగన్ = తెగిపోఁగా.

క.

ఆతఁడు మదిఁ జతురాత్మ
భ్రాతృసహాయతఁ గరంబు రంజిలుచుం ద
ద్జ్ఞాతులయాగస్ఫుటవిధు
లీతెఱఁగున జరుగ నిర్వహించె విజయతన్.

27