జయప్రౌఢిన్ = జయప్రౌఢిచేత, మించుట = చలింపఁజేయుట, ధరిత్రిం దేటతెల్లంబుగ విజృంభించెను. క్రియ.
రామ. యజమానత్వ = సోమయాజిభావమందుఁ గల, రసప్రకర్షమహిమవ్యాప్తిన్ = రాగాతిశయమహిమయొక్క వ్యాప్తిచేత, నితాంతసంయమితన్ = మంచియతిత్వముచేత, విశ్వామిత్రమౌనీశబుద్ధి - కర్తృపదము, జయప్రౌఢిని మించుట = సర్వోత్కర్షమున నొప్పుట, తపోవ్యయము చేయకయ రాక్షసుల సంహరించి యజ్ఞము సేయ యత్నము చేయుట యని ఫలితార్థము. తేటతెల్లంబుగ, విజృంభించెను. క్రియ.
| వ. | అప్పుడు. | 8 |
| మ. | అనయము మ్రోల నేకతమహార్దగతిం దనచిన్ని రామచం | 9 |
రామ. ఏకతమ = మిక్కిలి ముఖ్యమైన, హార్దగతిన్ = స్నేహవర్తనచేత, చిన్ని = ముద్దు వచ్చుచున్న, రామచంద్రునియొక్క నగుమోముతామరసిరులు, చెలంగఁ గాంక్ష నరయు, పాండు = శుభ్రమైన, రాజిత = మనోహరమైన, యశస్కుఁడు = కీర్తిగలవాఁడు - దశరథుఁడు, అవారిత = నివారింపఁబడని, అతనువిభవ = అనల్పవిభవముగల, అధిరాజ్య = సామ్రాజ్యముచేత, సముదగ్ర = ఉన్నతమైన, మనోధృతియై = మనస్సంతోషము గలవాఁడై, “ధృతిర్యోగాంతరే ధైర్యే ధారణాధ్వరతుష్టిషు" అని వి. ప్రవర్తిలఁగా, చేరెనని ముందటిపద్యమునఁ గ్రియ.
భారత. అనయము = మిక్కిలియు, మ్రోలన్ = సమీపమున, ఏకతమ = ఏకాంతమున, తనచిన్నిరామ = తనచిన్నపెండ్లామైన మాద్రియొక్క, చంద్రుని నగుమోముదామరసిరుల్ = చంద్రుని నవ్వెడుముఖపద్మకాంతులు, కనుపండువుగాఁ జెలంగ, పాండురాజు, ఇత = పొందఁబడిన, యశస్కుఁడు = కీర్తిగలవాఁడు, అతనువిభవమున = మన్మథవిభవముచేత నైన, అధి = మనోవ్యధయొక్క, రాణి = శ్రేణిచేత, అసముదగ్ర = అల్పమైన, మనోధృతియై = మనోధైర్యము గలవాఁడై, ప్రవర్తిలఁగా, ఆయమ చేరెనని ముందరిపద్యములోఁ గ్రియ.
| క. | ఆయమనియమైకనిధి మ | 10 |
