Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/86

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది

రామ. ధర్మజ = వింటివల్లఁ బుట్టిన, "ధర్మః పుణ్యే యమే న్యాయే స్వభావాచారయోః క్రతౌ, ఉపమాయామహింసాయాం చాపే చోపనిషద్యవి" అని వి. భీమ = భయంకరమైన విజయము గలవారు - అనఁగా, క్రాలు = ఒప్పుచున్న, నృపసుతులు, కవలు గూడి = జోడు గూడుకొని, మనసుయొక్క మైత్రిచే రామలక్ష్మణులయొక్క, చరితము = నడకయు, సనయ = నీతిసహితులైన, భరతశత్రుఘ్నులయొక్క, ఖేలనము = విహారమును, మెఱయ వెలసిరి.

భారత. ధర్మజభీమవిజయు లనఁగ = ధర్మరాజభీమార్జును లనునట్టుగా, కవలు గూడి = నకులసహదేవులను గూడి, సుమైత్రిచే, మనన్ = ఒప్పఁగా, రామ= మనోహరమై, లక్ష్మణ = లక్ష్మీవంతమునైన, చరిత్రమును, సనయభరతన్ = నయాతిశయముతోఁ గూడినవా రౌటచేత, శత్రుఘ్న = శత్రుసంహారకమైన, ఖేలనమును మెఱయ వెలసిరి.

ఉ.

అంత వసంత మొప్పెఁ జరమాగ్రిమభాగచరాఖిలర్తుసా
మంత మనంతజాలకసమంజసరంజితకుంజకుంజరో
ద్వాంతనితాంతసాంద్రమధుదానవిజృంభితబంభరస్వనా
త్యంతనిరంతరీకృతదిగంత మతాంతలతాంతకుంత మై.

4

రెంటికి సమముగా వసంతవర్ణనము. చరమాగ్రిమభాగ = పశ్చాత్పూర్వభాగములయందు, చర = వర్తింపుచున్న, అఖిలర్తువులును, సామంతము = సరిదొరలుగాఁ గలిగినది, సకలఋతుసౌభాగ్యము గల దనుట. ఆనంత = అసంఖ్యములైన, జాలక = మొగ్గలచేత, "క్షారకో జాలకం క్లీబే” అని అ. సమంజస = యుక్తమౌనట్టుగా, “దృశ్యరూపం సమంజసం, యుక్తమౌపయికం లభ్య" మ్మని అ. రంజిత = ఒప్పిన, కుంజ = పొద లనెడి, కుంజర = ఏనుఁగులవల్లనుండి, ఉద్వాంత = వెడలి వచ్చుచున్న, నితాంతసాంద్ర = మిక్కిలి దట్టమైన, మధు = మకరంద మనెడి, "మధు మద్యే పుష్పరసే” అని అ. దాన = మదముచేత, “దానం గజమదే త్యాగే" అని యా. విజృంభిత = గర్వించిన, బంభర = తుమ్మెదలయొక్క, “బంభరశ్చ మిళిందశ్చ హిందోళభసలౌ సమా” అని యా. స్వన = ధ్వనిచేత, అత్యంతమును, నిరంతరీకృత = నిబిడముగాఁ జేయఁబడిన, దిగంతములు గలది, అతాంత = అలయిక లేని, లతాంతకుంతమై = కుసుమాయుధుఁడు గలదై, అంత వసంత మొప్పెను.

సీ.

అచ్చంపులేఁజిగురాకుజొంపము కెంపు
            మేలిచెందిరపుఁగెంధూళి గాఁగఁ
గ్రుచ్చినట్టుగ జాదుకొన్న మొగ్గలగుంపు
            ప్రకటపాటలబిందుపాళి గాఁగ