Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/64

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


తే.

తనకుఁ గలభూషణాదిసద్వస్తుజాల
మగ్రజాయత్తముగఁ జేసి యంచితనయ
బలలసద్వర్తనలవనీస్థలిని జూడఁ
జాల నని వారితో దయాశ్రయత మెఱయ.

37


తే.

మనవియుక్తితెఱంగు మీకనిన దడవి
నవయ నేటికి మనకరినగరమునకు
నరుగుఁ డని పెదముదుసళ్లు ననుఁగులాడ
వెరవరులు గనికరముతోఁ బెరసి కొలువ.

38


క.

మానవతులారహితస, త్త్వానుగతిన్ శాంతిఁ దనరి యతినైపుణ్య
శ్రీ నెరయ నాత్మసామ్రా, జ్యానుభవము పూనెదయ జనావళి మెచ్చన్.

39


క.

అనిభృతదాక్షిణ్యుం డై
తనయాలోకనవిదూరతకుఁ గుందునిజాం
గనలం గూడి యవని నా
ఘనుఁడు నడపెఁ బెంపు మీఱఁగా మునిచర్యల్.

40

ఆనాల్గుపద్యములకు భారతార్థము. భూషణాదిసద్వస్తుజాలమును, అగ్రజ = జ్యేష్ఠుఁడైన ధృతరాష్ట్రునకు, ఆయత్తముగ = అధీనమగునట్లుగా, "అధీనో నిఘ్న ఆయత్తః” అని అ. చేసి, అంచి = అంపి, సద్వర్తనలన్ = మంచినడకలు గలవారైన, తనయబలలన్ = కుంతీమాద్రులను, వనీస్థలియందుఁ జూడఁ జాలనని, వారితో, దయాశ్రయత = కృపాస్పదత్వము, మెఱయఁగా, అనుమాట. 1. మనవియుక్తి తెఱంగు, మీకనినది = మీరెఱింగినది, అడవినవయ నేటికి మన, కరినగరమునకున్ = హస్తినగరమునకు, అరుగుఁడు, ముదుసళ్లును = పెద్దలును, అనుఁగులు = ఆప్తులును, ఆడన్ = ఆపట్టణమందు, వెరవరులును గనికరముతో, కొలువన్ = కొలుచునట్టుగా, అనిపెదన్ = అంపెదను. అరుగుఁడని క్రిందటి కన్వయము. 2. మానవతులార = సంబోధనము. హితవైనసత్త్వగుణముయొక్క, అనుగతిన్ = ఆవృత్తిచేత, యతినై = తపస్వినై, పుణ్యములయొక్క, శ్రీ = సమృద్ధి, నెరయన్ = ప్రకాశించునట్టుగా - శ్రీశబ్దముమీఁద దెనుఁగునఁగూడ దీర్ఘ మున్నందుకు, క. 'స్త్రీలింగశబ్దవితతికి, నోలిం దుదిదీర్ఘ ముడుప నుండును దెనుఁగై, కోలదియేకాక్షరశ, బ్దాలి విసర్జించి నిర్జితాసురకృష్ణా' యని కవిలోకచింతామణి. ఆత్మబ్రహ్మమనెడి, సామ్రాజ్యముయొక్క, అనుభవమును బూనెదను, యజన = యజ్ఞములయొక్క, ఆవళిన్ = పఙ్క్తిని, మెచ్చను. 3. అని ఇట, భృతదాక్షిణ్యుండై, తనయొక్క, ఆలోకనవిదూరతకున్ = చూడకుండుటకు, కుందుచున్న నిజాంగనలను, కూడియ =