Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/293

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


డై విమతుఁ డడఁగ జయమున
వైవస్వతసంతతి నృపవర్యుఁడు మించెన్.

249

భారత. భీమునియొక్క, ఆశు = తీవ్రమైన, గదా = గుదియయొక్క, అవహతి = మొత్తుటచేత, కృతమైన, ఊరుభంగతా = తొడలు విఱుఁగుట గలవాఁడౌట యనెడి, ఆపత్ = ఆపదలచేత, జ్వలితుండై = మండుచున్నవాఁడై, విమతుఁడు = దుర్యోధనుఁడు, అడఁగఁగా, వైవస్వతసంతతి = యమపుత్త్రుఁడైన, నృవవరుఁడు = ధర్మరాజు, మించెను.

రామ. చేవచెదరి, భీమ = భయంకరములైన, ఆశుగ = బాణములనెడి, దావ = దవానలముయొక్క, హతి = కాల్చుటచేత, కృతమైన, ఉరు = అధికమైన, భంగ = పరాజయములచేతనయిన, తాపముచేత జ్వలితుండై, విమతుఁడు = రావణుఁడు, అడఁగన్ = డీలు పడఁగా, వైవస్వతసంతతి = మనువంశమందుఁగల, నృపవర్యుఁడు = రఘునాథుఁడు, మించెను.

తే.

భీష్మగురుకర్ణశల్యరణోష్మనమర
ఘోర మగుయుద్ధ మతనితో వైరి సలుప
ననుపమప్రౌఢిమం బదిదినము లైదు
రెండు నొండు విఘ్నంబు లేకుండ జరిగె.

250

రామ. భీష్మ = భయంకరమునై, గురు = అధికమునై, కర్ణ = కర్ణములకు, శల్య = ములుకులవంటిదైన, రణ = ధ్వనియొక్క, ఊష్మన్ = ఉగ్రత్వముచేత, అమర = దేవతలకు, ఘోరమగు = భయంకరమైన, యుద్ధము = జగడమును, తే. 'ప్రాణిపదములు వెలిగాఁగఁ బ్రథమలెల్ల, నరయ నొక్కొకచో' ద్వితీయార్థ మిచ్చు' ననులక్షణమువల్లఁ బ్రథమకు ద్వితీయార్థము. అతనితోన్ = రామునితో, వైరి = రావణుఁడు, చలుప, అనుపమ = సరిలేని, ప్రౌఢిమంబు = ప్రౌఢిగల, అది = యుద్ధము, దినములైదురెండును = ఏడుదినములు, ఒండువిఘ్నంబు లేక = ఒకవిఘ్నమును లేక, జరిగెను.

భారత. భీష్మగురుకర్ణశల్యులయొక్క రణమందుఁగల, ఊష్మన్ = ప్రతాపముచేత, అమరన్ = ఒప్పఁగా, ఘోరమగుయుద్ధమును, అతనితో = ధర్మరాజుతో, వైరి = దుర్యోధనుఁడు, అనుపమప్రౌఢిమన్ = ప్రౌఢిచేత, చలుపన్ = నడపింపఁగా, పది, ఐదు, రెండు, ఒండు = ఒకటియు, దినములు = క్రమమున భీష్మాదియుద్ధదినములు, విఘ్నంబు లేకుండ జరిగెను.

వ.

అంత.

251


తే.

దిగ్వధూజాలధమ్మిల్ల ధృతవిశుద్ధ
కీర్తిగురుసూనుఁ డారాజు కృత్స్నబలని