Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/256

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


రోధించి బహుమహాయోధనవ్యాపార
           శూరత ప్రాపుగాఁ బోరిపోరి


తే.

గెలువ నోపక మిక్కిలి నలఁగి యంత
నతనిధర్మవిహీనయుద్ధాతిశయము
చేతఁ జంపించెఁ దనుఁ దనసేనవారిఁ
కాచుకొన నొండుమార్గంబు గానలేక.

143

రామ. సైన్యమును = రాక్షససైన్యమును, పద్మవ్యూహభంగి = పద్మసమూహమువలె, చూపట్టంగ, పన్నిహతి = పాదప్రహారములచేతను, నుఱిచియాడుచున్న వీరకుంజరుఁడైన వాని, వీరకుంజరుండు గనుక సైన్యమును బద్మవ్యూహముంబలె నుఱుమాడెను. సు = లెస్సైన, భద్రసంతతిన్ = శుభపరంపరలుగలవాని, ధనంజయతనూజున్ = అగ్నిపుత్త్రుఁడైననీలుని, ఆమేటి = ప్రహస్తుఁడు, అవరోధించి యని యన్వయము. మహాయోధన = అధికయుద్ధముయొక్క, “యుద్ధమాయోధనం జన్య" మ్మని అ. అతని = నీలునియొక్క, ధర్మవిహీన = విల్లులేని, యుద్ధాతిశయముచేత, కరప్రహారమున ననుట, తను = తన్ను, తనసేనవారినిని జంపించెను, ప్రహస్తుఁడు నొచ్చెననుట.

భారత. ఆమేటి = ద్రోణుఁడు, పద్మవ్యూహభంగి, పన్ని = రక్షించి, అంతటనుండి యభిమన్యునకు విశేషణములు హతికర = నాశకరములైన, సుభద్రయొక్క, సంతతిన్ = కుమారుఁడైన యభిమన్యుని, మహాయోధులయొక్క శూరత ప్రాపుగా, ధర్మవిహీన = అధర్మమైన, అతనిన్ = అభిమన్యుని, ఆమేటి చంపించెను. కడమ సులభము.

సీ.

అతిశౌర్యపరసుశర్మాకృష్టవిజయతఁ
           జేసి నానాపార్ధసేన లపుడు
రౌద్రవరోల్లాసరాజితు నక్షయ
           ధృతి సింధునాయకుఁ దీవ్రశక్తి
నాకీశు దృఢరణోత్సేకుని మించి తో
           డ్పడలేక యొదుగ నాబలియుఁ డట్ల
ద్రుంగెను విరథుఁ డై తుదను దుశ్శాసన
           తనుజగదాహతి ననయముఁ బ్రతి


ఆ.

కోటి లేనినాదు కొమరున కిప్పాటు
వలసె నకట! యిది యవార్య మనుచు
వేఁగె వానిచావు విని యంత జిష్ణుండు
ఖండితారిపంక్తికంధరుండు.

144