Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/233

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


హరివారణాధికపరిపూర్ణదిఙ్ముఖం
           బగుచుఁ బైపయిఁ బేర్చుపొగరు సూచి
యలుక హెచ్చగురుభీష్మాహిమకరసంత
           తులు మొద ల్గాఁ గడుదుర్దమగతిఁ
దనరారువారిసత్త్వములెల్లఁ బొలియఁ ద
           దంతర్గతక్ష్మాభృదవయవములు


తే.

భేదిల నతండు దనదైన బెట్టిదంపు
టంపజడిపెంపు చూపి యే పణఁచె నతని
తీవ్రతకు నోడి యంతనదీప్రభుండు
గళితధైర్యుండు నతిభయాకులుఁడు నగుచు.

68

రామ. మఱియును, ఉద్ధతచేష్ట, మానక, ఉరుబలముగల, అబ్ధి = సముద్రుఁడు, అసదృశమైన యాశ్చర్యమునకు, పద = స్థానమైన, అతిబహు = మిక్కిలిఁ దఱుచైన, లహరి = కరుళ్లుగల, వారి = ఉదకముయొక్క, “వార్వారీ ” అని అ. రణ = మ్రోఁతలయొక్క, “రవే రణః” అని అ. ఆధిక్యముచేతఁ బరిపూర్ణమైన దిఙ్ముఖములుగలది యగుచు, గురు = అధికమైన, భీష్మ = భయంకరములయిన, అహి = సర్పములును, మకర = మొసళ్లయొక్క సంతతులు మొదలు గాఁగఁ దనరారునట్టి, వారిసత్త్వములు = జలజంతువులు, పొలియన్ = మడియునట్టుగా, తత్ = ఆసముద్రునియొక్క, అంతర్గతములయిన, క్ష్మాభృత్ = మైనాకాదిపర్వతములయొక్క, అవయవములు భేదిల, అతండు = రాముఁడు, ఏపణఁచెను. అంత, నదీప్రభుండు = సముద్రుఁడు, కానుపించి యని ముందరిపద్యమున కన్వయము. కడమ సులభము.

భారత. ఉద్ధతమౌనట్టుగా, చేష్టమాన = వ్యాపించుచున్న, కురుబలాబ్ది = అబ్దివంటి కురుబలము, పదాతి = బంట్లచేతను, బహులములైన, హరి = గుఱ్ఱములచేతను, వారణ = ఏనుఁగులయొక్క, ఆధిక్యముచేతను బరిపూర్ణదిఙ్ముఖం బగుచు, గురు-భీష్మ-అహిమకరసంతతులు = ద్రోణభీష్మకర్ణులు మొదలుగా, వారియొక్క, క్ష్మాభృత్ = రాజులయొక్క, ఏపణఁచెను, అంత, అదీప్ర = దీపింపని, భా = కాంతి గలవాఁడు, భూవరుండని ముందరిపద్యమున కన్వయము. కడమ సరి.

ఆ.

పురుషమూర్తితోడఁ బ్రోవైనదైన్యంబు
వోలెఁ గానుపించి భూవరుండ
నీకసాధ్య మొకటి లేకున్కి యారసి
బెట్టిదంపుగుండె బెదరఁ బాఱె.

69