Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/220

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది

రామ. సర్వపూజ్యయై, నిజాజ్ఞ = తనయాజ్ఞ, జరుగ, ఆతనిన్ = హనుమంతుని, జటాయుర్విఘాతి = రావణుఁడు, అమరణ = మరణరహితమైన, క్రియా = ప్రయోజనమందుఁగల, చంపుటతక్క యేదైన నొకదండన చేయుటయం దనుట, ఉత్కతా = ఉత్సుకత్వమే, సహాయుఁడై = ఔత్సుక్యముతోఁ గూడినవాఁడనుట, తత్ = ఆ, విపక్షమృత్యు = విపక్షులకు మృత్యువయిన హనుమంతుని యొక్కవాలము - తోఁకను, శుష్మ = అగ్నిచేత, “బర్హి శ్ముష్ణా కృష్ణవర్మా” అని అ. దీపితముగఁ జేసి విడిపించెను.

సీ.

మహితధర్మనియమ మాహాత్మ్యభూతన
            యానుగ్రహాభిగుప్తాంగుఁ డగుచు
శూరోత్తముఁడు వాయుసుతుఁ డంత నిల కతి
            గాఢప్రమోదసంఘటనదొరక
లంకపెంపెల్ల డీల్వఱిచె నిశ్చలజయ
            వైభవోదయ మహావాలహస్త
చండహేతివిలాస సరభసగ్రస్తస
            మస్తవిద్వేషిధామౌఘుఁ డగుచు


ఆ.

సత్యనల్పదర్ప మమరవిపక్షయూ
ధపునిఁ బట్టి బలకదంబకమును
సరకుగొనక ప్రబలసత్త్వసాహసములు
చూపఱకుఁ గరంబు చోద్యపఱుప.

32

రామ. మాహాత్మ్యముగల, భూతనయా = సీతయొక్క, అనుగ్రహముచేత, అభిగుప్త = రక్షింపఁబడిన, అంగముగలవాఁడౌచు, వాయుసుతుఁడు = హనుమంతుఁడు, ఇలకు = భూమికి, దొరకునట్లుగా, నిశ్చలజయవైభవోదయముగల, మహా, వాలహస్త = పుచ్ఛమందున్న, "వాలహస్తశ్చ వాలధిః” అని అ. చండహేతివిలాస = తీవ్రాగ్నిప్రకాశముచేత, సరభసగ్రస్త = శీఘ్రముగా దహింపఁబడిన, సమస్తవిద్వేషులయొక్క, ధామౌఘుఁ డగుచు = గృహనమూహములు గలవాఁడౌచు, “గృహదేహత్విట్ప్రభావా ధామాని” అని అ. దర్పము = తనగర్వము, అమరవిపక్షయూధపుని = రావణుని, పట్టిని = రావణుని కుమారుఁడైన యింద్రజిత్తునును, సరకుగొనక ప్రబలఁగా, లంకపెంపు నెల్ల డీల్వఱిచెనని యన్వయము.

భారత. మహితమైన, ధర్మ = యమునియొక్క, నియమ = కట్టడయొక్క, మాహాత్మ్యమువలన, భూత = పొందఁబడిన, “భూ ప్రాప్తౌ" అని ధాతువు. నయ = నీతియొక్క, అనుగ్రహ = ఆనుకూల్యముచేత, అభిగుప్త = డాఁపఁబడిన, అంగముగలవాఁడౌచు, వాయుసుతుఁడు = భీముఁడు, అంతనిలక = ఆవిరటుని విడిపించినమాత్రాననే నిలుపక,