Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/21

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


నవనిర్యన్మదనిర్ఘరౌఘమున శుండాశీకరోర్ధ్వప్రవ
ర్షవిధిం దానను జేసి సింధురము లన ఖ్యాతిఁ గాంచెన్ గరుల్."

అ-1. ప-11.

ఇందు శ్లేషోత్థాపితసంబంధాతిశయోక్యనుప్రాణితనిరుక్త్యలంకారము.

క.

"ఉదుటున న ట్లరిగి యతం, డది ప్రాయశ్చిత్తతీర్థయాత్రాలీలన్
వదలక పూతము సేయన్, సదమలగతి పూనె వృథయె సత్సంగరముల్."

ఆ-2. ప-91.

ఇం దర్థాంతరన్యాసాలంకారము.

మత్తకోకిల.

“భూధరాధిపకన్యకామణిపుణ్యపాదపయోజలా
క్షైధితారుణగైరికద్యుతిహేమకూటవిహారలీ
లాధికాదర సాధుసాధితహైమవత్యనురంజనా
రాధితస్మరమోచితాత్మపురాతనాపకృతిస్మృతీ.”

ఆ-3. ప-144.

ఇందుఁ బ్రథమసమాసమున ననుగుణాలంకారము.

ఇమహాకవి కావ్యగుణములుం బెక్కులు పొసఁగునట్లు రచన గావించెను. అన్నియు నిరూపించినం గ్రంథవిస్తరమగునని వానికిని రెండుమూఁడుదాహరణముల మాత్ర మిచ్చట నుదాహరించెదను.

క.

“అది సకలసదాచారం, బది సర్వజ్ఞాన మది సమస్తజనిఫలం
బొదవినకొలఁది నొకప్పుడు, హృదయము నీయందుఁ జేర్తురేని మహేశా.”

ఆ-3. ప-60.

ఇందు శ్లేషాఖ్యగుణము.

ఉ.

"అంత వసంత మొప్పెఁ జరమాగ్రిమభాగచరాఖిలర్తుసా
మంత మనంతజాలకసమంజసరంజితకుంజకుంజరో
ద్వాంతనితాంతసాంధ్రమధుదానవిజృంభితబంభరస్వనా
త్యంతనిరంతరీకృతదిగంత మతాంతలతాంతకుంతమై.”

ఆ-2. ప-4.

ఇం దౌదార్య, ముదాత్తత, యోజస్సు, సౌకుమార్యంబు నూహ్యంబులు.

సీ.

"అచ్చంపులేఁజిగురాకుజొంపముకెంపు, మేలిచెందిరపుఁగెంధూళి గాఁగ..."

ఆ-2. ప-5.

అనుసావయవరూపకానుప్రాణితవస్తూత్ప్రేక్షకు ముం దుదాహరింపఁబడిన పద్యమునందు సమత, యర్థవ్యక్తి, సమాధియు నూహ్యంబులు.