Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/199

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది

భారత. నిర్ణిరోధ = అవరోధము లేని, దిశాపతితా = దిక్పతిత్వముచేత, అభినుతుఁ డయిన, భానుసంతతి = యముఁడు, హరిణభావము = లేఁడిరూపముయొక్క, కైపు వడసి, ఎలయించెన్ = బ్రాహ్మణుని మోసము పుచ్చెను.

రామ. ఇంక మూఁడుపద్యములు శరత్కాలవర్ణనము. నిర్ణీరోధ= అవిచ్ఛిన్నముగా, దిశా = దిక్కులయందు, పతిత = వ్యాపించిన, అభినుత = స్తుతింపఁబడిన, భానుసంతతి = కిరణసమూహము, “భానూ రశ్మిదివాకరా” అని అ. చోద్యంబై పరఁగఁగా, హరిణభావము = ధావళ్యముయొక్క, 'హరిణః పాండురః పాండుః' అని అ. కైపు = విలాసమును, పడసి, వింతగతిచేత, నెల = చంద్రుఁడు, ఇంచెన్ = ఇంపాయెను.

సీ.

భాసురశృంగలీలాసముత్కృష్టమ
           హారణితాఖిన్నసారసద్ద్వి
జప్రార్థితవ్యవస్థాపనం బై కడు
           నాహరిణముదిరంబగుపొలుపున
విలసిల్లుచున్న యావేళయందును రాజు
           దమ్ములు నతులితోత్కర్షశాలి
బాణాసనశరప్రపంచంబు విస్ఫూర్తిఁ
           బరఁగంగఁ దవిలి వెంబడి నలసిరి


తే.

మివుల వర్తిల్లెఁ దచ్ఛరదవసరభస
లీల సత్కృష్ణసారరత్నాలఘుమహి
మకుఁ దృణకణాయమానమై మానసంబు
గడుఁ జలింపంగ నివ్వెఱపడియె నృపుఁడు.

125

రామ. భాసుర = ఒప్పుచున్న, శృంగ = ప్రాధాన్యముయొక్క, "శృంగం ప్రాధాన్య సాన్వోశ్చ" అని అ. లీలా = విలాసముచేత, సముత్కృష్ట = మిక్కిలి నుత్కృష్టములయిన, మహారణిత = అధికస్వరముగల, అఖిన్న = సంతోషపడుచున్న, సారసద్విజ = బెగ్గురు లనెడు పక్షులయొక్క, "పుష్కరాహ్వస్తు సారసః దంతవిప్రాండజా ద్విజాః" అని అ. ప్రార్థిత = కోరఁబడిన, వ్యవస్థాపనంబై = నిలుపుట గలదై, ఫలితార్థము. ప్రాధాన్యముచేత మోయుచున్న సారసపక్షు లింకను నీశరత్కాల మొప్పుచునుండవలెనని కోరెననుట, కడు, హరిణ = శుభ్రమైన, ముదిరంబు = మేఘము, “ఘనజీమూతముదిరజలముగ్ధూమయోనయః" అని అ. అగుపొలుపునన్ = ఆవుచున్న యొప్పిదముచేత, విలసిల్లుచున్న, ఆవేళయందున్ = శరత్కాలమందు, రాజు = చంద్రుఁడును, “రాజా ప్రభౌ నృపే చంద్రే ” అని వి. తమ్ములును = పద్మములును, అతులితోత్కర్షముగల, శాలి = రాజనముయొక్కయు, "శాలయః కలమాద్యాశ్చ" అని అ. బాణా = రంటయొక్కయు,