Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/195

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది

తత్ = ఆపాండవులయొక్క, భార్య = ద్రౌపదిని, కోరి = కామించి, ద్రౌపదితో ననెడుమాట, ఘనమనోవిభ్రాంతి గాక, వయస్సుయొక్కయు, రూప = సౌందర్యముయొక్కయు, ధారణంబున మించుదానవు, ఉండుదానవా = ఉండగలవా, నిమిష = క్షణమేని, అవార్యతన్ = వారింప శక్యముగాని దౌటచేత, మహాశున్ = అధికశోకమనెడి, అనలసంబంధమైనజ్వాల వెనుకొనఁగా, అటవిని, వర్తనకున్ = జీవనమునకు, ఒండుగతి లేక వందురుచును, ఉండుదానవా యని క్రిందటి కన్వయము, కావునన్ = అటుగనుక, రామ - ద్రౌపదికి-సంబుద్ధి, కరుణను; ననుచు = అంకురింపఁజేయుమా, ముందటిపద్యములోఁ గుళకము.

సీ.

అసమాస్త్రశిఖినిదయావృష్టి నార్చి హృ
           త్తాప మెల్లను దీఱఁదన్ను మనుచు
నాథులు లేమి నెంతయుఁ బ్రేలుచును సాధ్వ
           సమ్మతివికృతోక్తి ముమ్మరముగ
శరణాగతుం డయి సరగునఁ దద్రామ
           ఘనఘృణార్ణవమున మునుఁగఁబట్టి
కొనిపోయె నాత్మీయతనువును మగుడ నా
           వింటిబల్మిఁ బరిభవించి త్రిప్పఁ


ఆ.

గలఁడె భీముఁ డైన బలభేదిసుతుఁ డైన
నితరుఁ డైనవీరుఁ డెవ్వఁ డైన
నని కడంక నమ్మహాబలాన్వితుఁడు రా
జన్యపరుఁడు యాత్ర సలుపు నపుడు.

120

భారత. అసమాస్త్ర = మన్మథుఁడనెడి, శిఖిన్ = అగ్నిని, దయావృష్టిచేత నార్చి తన్నుము, అనుచు, పాదప్రహారము శృంగారచేష్ట యైనందుకు, “సాలక్తకేన నవపల్లవకోమలేన పాదేన నూపురవతా మణిసింజితేన, య స్తాడయతే దయితయా ప్రణయాపరాధాత్సోంగీకృతో భగవతా మకరధ్వజేన” అని యమరుకశ్లోకము, సాధు = సత్పురుషులకు, అసమ్మతి = సమ్మతిరహితమైన, శరణాగతుండయి = ఇల్లుచొచ్చినవాఁడై, "శరణం గృహరక్షిత్రోః” అని అ. తద్రామన్ = ఆద్రౌపదిని, మృణార్ణవమునన్ = జుగుప్పాసముద్రమందు, మునుఁగన్ = మునుఁగుచుండఁగా, పట్టికొనిపోయెను, అప్పుడు సైంధవుఁ డనుకొనెడుమాట, నావింటిబల్మిని, పరిభవించి = అణఁచి, భీముఁ డైనను, బలభేదిసుతుఁ డైనన్ = అర్జునుఁ డైనను, ఇతరుఁ డైనవీరుఁ డెవ్వఁ డైన = ధర్మజనకులసహదేవులలో నెవ్వరైనఁగాని, ఆత్మీయతనువు = నిజస్త్రీని, త్రిప్పఁగలఁడె యని యాత్ర సలుపునపుడు, ముందటిపద్యములతోఁ గుళకము, "బహ్వాదిభ్యశ్చ" అను