యర్థాలంకారముల విచారించెద. సుకవులు శబ్దాలంకారముల నంతగ నాదరింపరని చిత్రమీమాంసలో శ్రీమదప్పయదీక్షితులవారు “శబ్దచిత్రస్యప్రాయో నీరసత్వాన్నాత్యంతం త దాద్రియంతే కవయో నవా తత్ర విచారణీయ మతీవోపలభ్యత ఇతి శబ్దచిత్రాంశమపహాయార్థచిత్రమీమాంసా ప్రసన్నవిస్తీర్ణా ప్రస్తూయతే" అని చెప్పియున్నారు గదా.
| క. | "వెండియుఁ బతికోర్కి వొదల, రెండవసతి యనవరగుణరేఖఁ దనరుచున్ | |
ఆ-1. ప-72.
ఇం దుపమాలంకారము స్పష్టము. భారతార్థమున రూపకసంకీర్ణ మగుట విశేషము.
| మ. | "తలపం జొప్పడి యొప్పెనప్పుడు......." | |
ఆ-1. ప-9.
అని ముందు వృత్త్యనుప్రాసోదాహరణముగాఁ జూపఁబడినపద్యమందు సంబంధాతిశయోక్తివస్తూత్ప్రేక్షలు రెండు గోచరించుటంజేసి వానికిఁ గ్రమమున నంగాంగిభావలక్షణం బైనసంకరమును దీనికిని శబ్దాలంకార మగువృత్త్యనుప్రాసమునకును సంసృష్టియు విపశ్చిద్వివేచనీయంబులై తోఁచెడు.
| చ. | “తురగఖురాహతక్షితిజధూళిచయస్థగితాంబరంబుతో | |
ఆ-1. ప-10.
ఇందు సంబంధాతిశయోక్త్యనుప్రాణితహేతూత్ప్రేక్ష —
| సీ. | "అచ్చంపులేఁజిగురాకుజొంపము కెంపు, మేలిచెందిరపుఁగెంధూళి గాఁగ | |
| తే. | సుమపరాగముల్ కేళిపాంసువులు గాఁగ | |
ఆ-2. ప-5.
