Jump to content

పుట:రాఘవపాండవీయము (పింగళి సూరన).pdf/116

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


నేకమై తనుఁ జాల నెచ్చరింప నిజాను
            జులసన్మతిని బిల్చి తెలియఁ జెప్పి
తమకు నందఱకు సుదారభావంబున
            నాచరింపఁగ బాత్ర మగుట యరసి


తే.

యునికి నపు డాసుబాహుజయోపశోభి
తము లైనకుమారరత్నముల కాభు
జద్రవిణశుల్క యనుజలజాతబాంధ
వరుచి ఘనహృదబ్జామోదగరిమ నొసఁగె.

59

భారత. పాండు = పాండురాజుయొక్క, కీర్తిసమృద్ధికి, జనకుండు = ఉత్పత్తిస్థాన మైనవాఁడు, ధర్మరాజు, ఈడిత = స్తోత్రము చేయఁబడిన, “ఈడిత శస్త పణాయిత పనాయిత ప్రణుత ప్రణిత పనితాని" అని అ. కర్మ = ప్రయోజనములయంచు, పరుఁడు, స్వజనని = కుంతియొక్క, ఉక్తియున్ = వాక్యమును, వరగుణుఁడైన వ్యాసమునీశ్వరునియొక్క యాజ్ఞయును, ఎచ్చరింప, నిజానుజులన్ = భీమాదులను, తమకు నందఱకును = అయిదుగురికిని, దారభావంబునన్ = భార్యాత్వముచేత, ఆ, సుబాహుజయోపశోభితములైన = భుజశౌర్యశోభితులైన, కుమారరత్నములకు, రత్నశబ్దమునకు విశేషణము గనుక శోభితశబ్దము నపుంసకము, ఆభుజద్రవిణశుల్క యను = భుజసత్త్వమె యుంకువగాఁగల ద్రౌపది యనెడి, "ద్రవిణంతురో బలశౌర్యాణి” అని అ. జలజాతబాంధవరుచి = సూర్యదీప్తి, హృత్ = హృదయములనెడి, అబ్జ = తామరలకు, ఆమోద = హర్ష మనెడి సౌరభ్యముయొక్క, శ్లిషరూపకము. “అమోదో హర్షగంధయోః” అని వి. గరిమన్ = అతిశయమును, ఒసఁగెను.

రామ. అసమానమై, పాండు = శుభ్రమైన, కీర్తిసమృద్ధి గలవాఁడు, జనకుండు, ధర్మరాజి = ధర్మపంక్తిచేత, ఈడిత = స్తోత్రము చేయఁబడిన, స్వజన = తనయాప్తజనులయొక్క, నియుక్తియున్ = నియోగమును, వర = వరుల యొక్క, గుణవ్యాసము = గుణవిస్తారమును, “విస్తారో విగ్రహో వ్యాసః" అని అ. "శ్రితోరుర్వ్యాసోమహాభారతసర్గ యోగ్యః” అని నైషధప్రయోగము. ఈశ్వరాజ్ఞయు, నిజానుజున్ = తనతమ్ముఁ డైనకుశధ్వజుని, ఉదారభావంబునన్ = మహత్త్వముచేత, సుబాహు = సుబాహుఁ డనురాక్షసునియొక్క, జయముచేత, ఉపశోభి = ప్రకాశించెడు రామునియొక్క, తమ్ము లయిన కుమారరత్నములకు = లక్ష్మణభరతశత్రుఘ్నులకు, ఆ, భుజద్రవిణశుల్క = సీతయొక్క, అనుజలన్ = చెల్లెండ్రైనయూర్మిళామాండవీశ్రుతకీర్తులను, జాత = పుట్టిన, బాంధవ = బంధుత్వమునందుఁ గల, రుచిన్ = అపేక్షచేత, “అభిషంగే స్పృహాయాంచ