| తే. | నతనియాదరక్రియ గాంచి యవలఁ జనిరి | 42 |
రామ. ఆసమయమున, తత్ = ఆశాపమోక్షప్రకారమును, జ్ఞ = ఎఱిఁగినవాఁడై, తద్గృహమేది = ఆయహల్యాపతి గౌతముఁడు, చూడ నద్భుతతమస్ఫూర్తి యగుచున్ = చూడరాని తేజస్సు గలవాఁ డౌచును, అనలస = అధికమైన, ముత్ = సంతోషముయొక్క, “ముతీతిః ప్రమదో హర్ష " ఆని అ. వృత్తి, తత్ = ఆయహల్యయందుఁగల, ద్వేషమహిమపేర్మి నిహతము గావింపఁగా, అంచిత = పూజితమైన, అనఘవిధిచేత, సంచిత = సంపాదింపఁబడిన, అర్థసందర్శనుఁడు = తత్త్వజ్ఞానము గలవాఁడు, “అర్థో౽భిధేయరైవస్తుప్రయోజననివృత్తిషు" అని అ. 'దర్శనం నయనస్వప్నబుద్ధిధర్మోపలబ్ధిషు" అని వి. కామినిన్ = అహల్యను, చేకొనియెను, రాకొమరులు = రామలక్ష్మణులును, అతని = గౌతమునియొక్క, ఆదరక్రియ = ఆదరణను, కాంచి, స్వీయగురుయుక్తముగన్ = విశ్వామిత్రునితోగూడ, తత్ = ఆగౌతమునిచేత, విసృష్టు లగుచు, దక్షిణానిలమువల్ల, జ = పుట్టిన, ధృతిన్ = సంతోషముచేత, అలఁత యెఱుఁగక, విదురజన = నెళవరులచేత, “జ్ఞాతాతు విదురో విందః” అని అ. దర్శిత = చూపఁబడిన, ఉచితమైన, వి = విశేషించిన, వివరరణిన్ = మంచిత్రోవయందు, చనిరి.
భారత. ఎంచి చూడ నరుదు, ఇది కవివాక్యము. అమితచేతఃకళంకుఁడు, తత్ = ఆధర్మజునియొక్క, జ్ఞాతి = దుర్యోధనుఁడు, అద్భుతమైన తమోగుణముయొక్క, స్ఫూర్తి = ఉద్రేకము గలవాఁడు, అగుచు, తత్ = ఆధర్మజునియొక్క, గృహమును, విధిత = వృద్ధిఁ బొందిన, ద్వేషమహిమయొక్క, పేర్మిన్ = ఆధిక్యముచేత, అనల = అగ్నియొక్క, సముద్వృత్తిన్ = దరికొల్పుటచేత, హతము గావింపంగ, అంచి = ఒకమనుష్యుని ననిపి, తాను, అఘవిధిన్ = పాపపువిధిచేత - ఆగృహదాహవిధిచేత ననుట, సంచిత = సంపాదింపఁబడిన, అర్థసందర్శనుండు = ప్రయోజనప్రాప్తి గలవాఁడు, కామిన్= కాకుండుటచేత, నిందన = అపకీర్తినే, చేకొనియెను, తద్విసృష్టు లగుచున్ = ఆయగ్నిభయముచేత విడువఁబడ్డవారై - అగ్నిభయమును దప్పించుకొన్నవారై యనుట, విదురునియొక్క, జన = దూతచేత, దర్శితమైన, వివరసరణిన్ = బిలమార్గమున, “సుషిరం వివరం బిల” మని అ. దక్షిణ = సమర్థుఁడైన, “దక్షిణస్సరళోదారపరచ్ఛందానువృత్తిషు" అని వి. అనిలజ = భీమునియొక్క, ధృతిన్ = ధారణముచేత, ఆరాకొమరులు = పాండవులు, అతని = దుర్యోధనునివల్లనైన, ఆ, దర = భయముయొక్క, “దరో౽స్త్రియాం భయే శ్వభ్రే" అని అ. క్రియను, కాంచి = ఎంచి, స్వీయగురుయుక్తముగన్ = తమతల్లితోఁగూడ, ఆవల చేకొనియె నని ముందరిపద్యమునఁ గ్రియ.
