Jump to content

పుట:భరతరసప్రకరణము.pdf/60

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


⁠

ఏతచ్చ ద్వివిధం ప్రోక్తం వ్యాధిజం చాభిఘాతజం,

⁠

సర్వాంగవ్యాపిగానుండు ధనంజయవాయువుయొక్క నిర్గమము మరణ మనఁబడును. ఈమరణము వ్యాధిజమని, అభిఘాతజమని, ఇరుదెఱఁగు లౌను.

వ్యాధిజమరణం యథా

⁠

ఆద్యే త్వసాధ్యహృచ్ఛూలా విషూచ్యాదిసముద్భవే.

⁠ 222


⁠

అనుభావా అమీ ప్రోక్తా అవ్యక్తాక్షరభాషణం,
వివర్ణగాత్రతా మందశ్వాసోక్తిస్తంభమీలనాః.

⁠ 223


⁠

హిక్కా పరిజనాపేక్షా నిశ్చేష్టే౦ద్రియతాదయః,

⁠

అసాధ్యమైన హృద్రోగము విషూచి మొదలయినవానిచేతఁ గలుగునది వ్యాధిజమరణ మందు కొతుకుచు మాటలాడుట, దేహకాంతి మాఱిపోవుట, మెల్లఁగా శ్వాసము విడుచుట, మాట నిలిచిపోవుట, నేత్రమీలనము, హిక్క, పరిజనముల నపేక్షించుట, ఇంద్రియచేష్ట లణఁగుట, మొదలయినవి గలుగును.

అభిఘాతమరణం యథా

⁠

ద్వితీయం ఘాతపతనదేహోద్బంధవిషాదిజం.

⁠ 224


⁠

తత్ర ఘాతభవే భూమిపతనక్రందనాదయః,
విషం తు వత్సనాభాద్యమష్టావేతా స్తదుద్భవాః.

⁠ 225


⁠

కార్శ్యం కంపో దాహో హిక్కా ఫేనశ్చ కంధరాభంగః,
జడతా మృతిరితి కథితాః పతనాద్యభిఘాతజాశ్చేష్టాః.

⁠ 226

ఘాతము, పడుట, దేహబంధనము, విషము, వీనిచేఁ గలుగునది యభిమాతజమరణము. అందు ఘాతజమందు నేలఁబడుట, ఏడ్చుట, మొదలయినవి. వసనాభి మొదలయినది విషము. పతనాదులయిన యభిఘాతమువలనఁ గలుగు చేష్టలు - చిక్కిపోవుట, వణఁకుట, తాపము, హిక్క, ఘనము, కంధరాభంగము, జడత, మరణము మొదలయినవి.