| తే. |
రాఘవునితోడఁ గలహంబు ప్రాణహానిఁ
దెచ్చు నని యెంతఁ జెప్పినఁ దెలియ కిట్లు
పలికి దుర్మతి బోధించుకతనఁ బుత్త్రుఁ
డనుప్రవాదంబుచే వైరి వైతి వీవు.
| 302
|
| క. |
అతిమూఢునిఁ గ్రూరుని దు, ర్మతి నతిసాహసుని నిన్ను మంత్రసమీప
క్షితికిం దెచ్చినరాక్షస, పతికిం జే టగుట కేమిపాటి దురాత్మా.
| 303
|
| వ. |
మఱియు మూర్ఖుండవు నయరహితుండవు తీక్ష్ణస్వభావుండవు దురాత్ముండవు నీచ
మతివి గావున దేశకాలంబు లెఱుంగక యజ్ఞానంబున వలచినచందంబునం బ్రేలె
దవు దీన నేమి యర్థసిద్ధి చేకుఱు బ్రహ్మశాపప్రతిమప్రభంబులును గాలనికాశ
రూపంబులును యమదండకల్పంబులును సూర్యమరీచిసన్నిభంబులును నగు
రామునిశరంబులు సహింప నిం దెవ్వండును సమర్థుండు గాఁ డివ్వాక్యంబులు
సత్యంబులు గావున నీదుర్విచారంబు విడిచి విచిత్రదివ్యరత్నసువర్ణభూషణాంబర
సమన్వితంబుగా సీత నారఘుపుంగవునకు సమర్పించి యమ్మహాత్మునిచరణంబులు
శరణంబు గొని వీతశోకులమై యుంద మని పలికిన నతని పలుకులు విని కాలచో
దితుండై రావణుండు క్రోధవిశేషంబున నేత్రంబుల నెఱ్ఱఁదనంబు గదురఁ బరు
షవాక్యంబున నవ్విభీషణున కి ట్లనియె.
| 304
|
రావణుఁడు విభీషణునిఁ బరిభవించుట
| ఆ. |
క్రూరభోగితోడఁ గూడి యుండఁగ వచ్చుఁ, బగతుచెంతఁ జేరి బ్రతుక వచ్చు
రిపుల నొగి భజించుకపటమిత్రునిపొత్తు, గూడి మనఁగ రాదు కీడు దెచ్చు.
| 305
|
| సీ. |
తనవారి కాపద తలకొనినప్పు దానంద మొందుట మేలు పొందునప్పు
డోర్వక యుండుట యుత్తములును ధర్మశీలురు నగువారిఁ జెనకి హేయ
పరణుల నొగిఁ దిరస్కరణంబు లాడుట చూపోపక మొఱంగి శూరవరునిఁ
బరిభవించుట మఱి ప్రచ్ఛన్నహృదయులై భయము వాటిలునట్టి భంగి వెదకు
|
|
| తే. |
టాత్మలోఁ జూడ భువనత్రయంబునందు
జ్ఞాతులకు నీగుణములు నైసర్గికములు
నగు టెఱిఁగి నాఁటఁగోలె మదాత్మయందు
నమ్మకున్నాఁడ నీబాంధవమ్ము నెపుడు.
| 306
|
| వ. |
ఇందుకు నుదాహరణంబుగా నొక్కపద్మవనంబునందు గజగ్రహణపాశహస్తులై
తమ్ముం బట్టవచ్చువారి గజగ్రాహిపురుషుల నవలోకించి గజంబులచేతఁ గొన్ని
గీతలు వినంబడి యుండు వానిం జెప్పెద నాకర్ణింపుము.
| 307
|
| తే. |
పావకుం డన్యశస్త్రము ల్పాశనిచయ
మరయ మాకెందును భయావహములు గావు
పూని స్వార్థప్రయుక్తంబు లైనయట్టి
యనియె దాయలు మాకు భయావహములు.
| 308
|
| తే. |
కపటవృత్తంబుచేఁ బరిగ్రహణమందు
నివియె తగినయుపాయంబు నెఱుఁగఁ జెప్పు
గాన నెల్లభయంబులకంటె జ్ఞాతి
భయము కడుఁ గష్ట మని చెప్పఁబడియె నెందు.
| 309
|
| క. |
ముదితలయెడఁ జాపల్యము, ముదిపాఱులయెడ దమంబు మొదవులయెడ సం
పద పాయనికైవడి బా, యదు జ్ఞాతులయందుఁ గడు భయంబు తలంపన్.
| 310
|
| క. |
ఐశ్వర్య మాభిజాత్యము, విశ్వస్తోత్రంబు గలిగి వెలిఁగెడునాపై
విశ్వాస ముడిగి హీనన, రేశ్వరు నగ్గించె దేల హేయము గాదే.
| 311
|
| సీ. |
రాజీవపత్రస్థరమణీయపుష్కరబిందువుల్ శ్లేషంబు నొందునయ్య
గజము మజ్జన మార్చి రజము వెండియు మేనఁ జల్లుకో కటు శుద్ధిఁ జెల్లునయ్య
యుఱుముచుఁ దూరెడుశరదంబుదములచే సలిలసంక్లేదంబు గలుగునయ్య
తఱితో మరందంబు ద్రావుచు షట్పద మొదిఁగి పుష్పమునందు నుండునయ్య
|
|
| తే. |
క్షితి ననార్యులయందు సంగతము మిగులఁ
గూడియుండదు స్వగుణంబు వీడఁబోదు
భావయుక్తత గలుగదు పాటిలేద
యట్టిసౌహృద మెపు డైన హాని తెచ్చు.
| 312
|
రావణుఁడు విభీషణునిఱొమ్ముఁ బాదముతోఁ దన్నుట
| క. |
నీ వొకడఁవు దక్కఁ బరుం, డీవిధమునఁ బలుకఁజాలఁ డేటికి సఖ్యం
బీ విచట నుండ హితుఁడవు, గా వెచ్చటికైనఁ జనుము క్రౌర్యము వచ్చున్.
| 313
|
| వ. |
అని పలికి యంతకంత కగ్గలం బగుకోపంబున దిగ్గున నిజాసనంబు దిగ్గ నుఱికి
వజ్రసమస్పర్శం బైనపాదంబున విభీషణునియురంబు దన్నిన నతండు డొల్లంబోయి
యాసనంబుననుండి పుడమిం బడియె నంత దశకంఠుండు కరాళజ్వాలాభీలం బైన
కరవాలంబు గొని విభీషణునిశిరంబు దెగవ్రేయ గమకించునంతలోన బ్రహ
స్తుం డడ్డంబు వచ్చి సాంత్వవాక్యంబుల ననూనయించినఁ గోపం బడంచుకొని
యెప్పటియట్ల పరమాసనంబున నాసీనుం డయ్యె నటఁ గొంతసేపునకుం దెలి
వొంది న్యాయవాది యగువిభీషణుండు జ్యేష్ఠభ్రాత్రత్వంబువలనఁ బితృసముం
డగురావణుని విడిచిపోవుట ధర్మవిరుద్ధం బని యొక్కింత విచారించి పదంపడి
యుత్పథప్రవృత్తుం డగువాఁడు గురుం డైనను ద్యాగార్హుం డని శాస్త్రంబు గలు
గుటంజేసి సోపాధికగురుం డైనరావణునిఁ బరిత్యజించి నిరుపాధికాఖిలజగద్గురుం
డును స్మరణమాత్రసకలకల్మషహరణప్రవీణనామధేయుండు నగురాముని శర
ణంబు నొందుట ధర్మవిరుద్ధంబు గా దని నిశ్చయించి నీతిజ్ఞుండు గావున నచ్చోట
నుండ రోసి గదాదండమండితబాహుదండుండై మంత్రిచతుష్టయసమన్వితం
బుగాఁ దత్క్షణంబ గగనంబున కెగసి యంతరిక్షంబున నిల్చి రావణున కిట్లనియె.
| 314
|
